Εβρος: Απο τα 3 δισ. στα 300 εκατομμυρια και απο την ανασυγκροτηση στην εγκαταλειψη

Υπάρχουν στιγμές που οι αριθμοί παύουν να είναι απλώς αριθμοί. Γίνονται πολιτική δήλωση. Και στην περίπτωση του Έβρου, η απόσταση ανάμεσα στα λόγια της κυβέρνησης και στην πραγματικότητα που διαμορφώνεται είναι τόσο μεγάλη, ώστε δεν κρύβεται ούτε πίσω από επικοινωνιακά τεχνάσματα.

Μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023, ο Έβρος δεν ζητούσε άλλη μία κυβερνητική εξαγγελία. Ζητούσε σχέδιο, πόρους, χρονοδιάγραμμα και κυρίως συνέπεια. Ο Σταύρος Μπένος ανέλαβε έτσι να σχεδιάσει μια συνολική ανασυγκρότηση. Το «Έβρος Μετά» δεν ήταν ένα ακόμη ευχολόγιο. Ήταν ένα ολοκληρωμένο masterplan, με συνολικό προϋπολογισμό που αγγίζει τα 2,95 δισ. ευρώ, με παρεμβάσεις για υποδομές, παραγωγή, περιβάλλον, κοινωνία και –το σημαντικότερο– για την αντιστροφή της δημογραφικής κατάρρευσης.

Και τι απέμεινε;

Ένα νέο πρόγραμμα έργων και μελετών ύψους περίπου 312,6 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, από το σχέδιο των σχεδόν 3 δισ. ευρώ, η νέα εξαγγελία κινείται περίπου στο ένα δέκατο. Αυτό δεν είναι απλώς περικοπή. Είναι αλλαγή κλίμακας. Και γεννά ένα αυτονόητο ερώτημα: Τι απέγινε η μεγάλη υπόσχεση για την αναγέννηση του Έβρου;

Από το «Έβρος Μετά» στο «Έβρος αργότερα»

Ο κ. Μπένος δεν είναι τυχαίο πρόσωπο. Η εμπειρία του από την ανασυγκρότηση της Βόρειας Εύβοιας δημιούργησε εξαρχής την προσδοκία ότι στον Έβρο θα επιχειρηθεί κάτι περισσότερο από τη συνηθισμένη ελληνική συνταγή: μερικά έργα, μερικές εργολαβίες, μερικές κορδέλες και μετά… βλέπουμε. Το masterplan είχε άλλη φιλοσοφία. Ο στόχος ήταν να αντιμετωπιστεί ο Έβρος ως ενιαίο πρόβλημα: οικονομικό, περιβαλλοντικό, κοινωνικό, γεωπολιτικό και δημογραφικό.

Όμως, σύμφωνα με τις πρόσφατες αναφορές για τη συνεδρίαση της Ειδικής Επιτροπής στη Νέα Βύσσα, ο κ. Μπένος αντέδρασε έντονα όταν διαπίστωσε ότι ο αρχικός σχεδιασμός είχε ουσιαστικά αντικατασταθεί από μια πολύ μικρότερης κλίμακας Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση. Τα δημοσιεύματα κάνουν λόγο για 108 έργα, συνολικού ύψους περίπου 309 εκατ. ευρώ, και αναφέρουν ότι ο κ. Μπένος αποχώρησε από τη συνεδρίαση.

Εδώ βρίσκεται η ουσία. Όταν ένας άνθρωπος που κλήθηκε από την ίδια την κυβέρνηση να σχεδιάσει την ανασυγκρότηση αποχωρεί επειδή θεωρεί ότι το σχέδιό του ακυρώνεται στην πράξη, η κυβέρνηση οφείλει να δώσει εξηγήσεις. Όχι με δελτία τύπου, αλλά με αριθμούς. Τα 3 δισ. δεν είναι 300 εκατομμύρια.

Ας αφήσουμε στην άκρη τις πολιτικές κορώνες. Τα νούμερα μιλούν μόνα τους. Από τα περίπου 2,95 δισ. ευρώ του masterplan, το νέο πρόγραμμα έργων και μελετών 2025-2030 καταγράφεται στα 312,6 εκατ. ευρώ. Ακόμη κι αν η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος των υπόλοιπων πόρων αφορά ήδη ενταγμένα ή άλλα κυβερνητικά προγράμματα, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: Ποιο ακριβώς σχέδιο εφαρμόζεται σήμερα στον Έβρο; Το «Έβρος Μετά» ή ένα πολύ μικρότερο και διαφορετικό σχέδιο;

Γιατί ο Έβρος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με λογιστικές αλχημείες. Δεν αρκεί να προσθέτουμε παλιά έργα σε έναν πίνακα και να παρουσιάζουμε το άθροισμα ως «ανασυγκρότηση». Η ανασυγκρότηση έχει αρχιτεκτονική, προτεραιότητες και στόχο. Και ο μεγαλύτερος στόχος είναι ένας: Να παραμείνουν άνθρωποι στον Έβρο.

Ο πραγματικός εχθρός δεν είναι μόνο η φωτιά

Η φωτιά του 2023 άφησε πίσω της καμένα δάση, κατεστραμμένες περιουσίες και πληγωμένες παραγωγικές δραστηριότητες. Υπάρχει όμως μια φωτιά που δεν φαίνεται στις τηλεοπτικές εικόνες. Είναι η δημογραφική «φωτιά» και αυτή «καίει» τον Έβρο εδώ και χρόνια. Τα στοιχεία της απογραφής είναι αμείλικτα. Ο Δήμος Διδυμοτείχου έχασε 17,1% του πληθυσμού του μεταξύ 2011 και 2021, ο Δήμος Ορεστιάδας 15%, ενώ ο Δήμος Σουφλίου καταγράφει ακόμη μεγαλύτερη απώλεια, 21,4%.

Αυτά δεν είναι στατιστικές υποσημειώσεις. Είναι σπίτια που κλείνουν. Είναι σχολεία που αδειάζουν. Είναι νέοι που φεύγουν. Είναι χωριά που μικραίνουν. Είναι ηλικιωμένοι που μένουν πίσω. Και είναι μια ακριτική περιοχή της Ελλάδας που, αντί να γεμίζει με ζωή, αδειάζει χρόνο με τον χρόνο. Στην Ορεστιάδα, ο μόνιμος πληθυσμός του Δήμου ήταν 31.686 κάτοικοι το 2021, έναντι 37.380 το 2011. Στο Διδυμότειχο, από 19.370 έπεσε στους 16.060. Στο Σουφλί, από 14.898 στους 11.709. Αυτός είναι ο Έβρος που πρέπει να ανασυγκροτηθεί. Όχι ένας Έβρος των μακετών, των παρουσιάσεων και των ωραίων φωτογραφιών.

Τι νόημα έχει ένας δρόμος χωρίς κατοίκους;

Η κυβέρνηση μπορεί να ανακοινώνει δρόμους, λιμενικά έργα, σιδηροδρομικές παρεμβάσεις, υποδομές και κτιριακά έργα – και ασφαλώς αυτά είναι αναγκαία. Ήδη έχουν ανακοινωθεί και υλοποιούνται παρεμβάσεις σε διάφορους τομείς.

Όμως η ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο σε κυβικά μέτρα σκυροδέματος. Μετριέται σε παιδιά που γεννιούνται. Σε νέους που επιστρέφουν. Σε επιχειρήσεις που ανοίγουν. Σε αγρότες που μπορούν να ζήσουν από τη γη τους. Σε χωριά που ξαναγεμίζουν. Σε ανθρώπους που λένε «μένω εδώ». Αν δεν υπάρχει αυτή η διάσταση, τότε μπορεί να φτιάξουμε τον καλύτερο δρόμο του κόσμου για να περνάμε από έναν τόπο που αδειάζει. Και αυτό θα ήταν η απόλυτη αποτυχία.

Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει

Η υπόθεση του «Έβρος Μετά» δεν είναι προσωπική υπόθεση του κ. Μπένου. Δεν είναι ζήτημα αν δικαιώθηκε ή όχι ένας πρώην υπουργός και επικεφαλής μιας ομάδας μελετητών. Είναι υπόθεση του ίδιου του Έβρου και η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει δημόσια:

―Ποια έργα από το masterplan των περίπου 3 δισ. ευρώ υλοποιούνται;

―Ποια έχουν χρηματοδοτηθεί;

―Ποια έχουν εγκαταλειφθεί;

―Γιατί το νέο πρόγραμμα κινείται στα περίπου 312 εκατ. ευρώ;

―Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2030; και κυρίως

―Ποιο είναι το σχέδιο για να σταματήσει η πληθυσμιακή ερήμωση του Βόρειου Έβρου;

Γιατί, τελικά, η μεγαλύτερη αθέτηση δεν είναι να περικοπούν μερικά δισεκατομμύρια από έναν πίνακα έργων. Η μεγαλύτερη αθέτηση θα είναι να χαθεί η τελευταία μεγάλη ευκαιρία να κρατηθούν άνθρωποι στον τόπο τους.

Ο Έβρος δεν χρειάζεται άλλες υποσχέσεις. Χρειάζεται να ξέρει αν η Πολιτεία εννοούσε αυτά που έλεγε μετά την πυρκαγιά, γιατί, όταν ένας ολόκληρος νομός καίγεται και μετά αδειάζει, η αδιαφορία δεν είναι απλώς κυβερνητική ανεπάρκεια. Είναι εθνική μυωπία. Και στον Έβρο, η μυωπία αυτή μπορεί να αποδειχθεί πολύ ακριβή.

Όχι μόνο σε ευρώ. Σε ανθρώπους.

Γιατί κάποιοι από δίπλα καραδοκούν….

*Ο Θεόδωρος Κ. Ορδουμποζάνης είναι νομικός και συγγραφέας, με πιο πρόσφατο βιβλίο του το μυθιστόρημα «Οι καστανιές της μνήμης» (εκδ. Επικοινωνία ΑΕ, Κομοτηνή 2026).

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.