Οταν ξεχναμε την Ιστορια μας, ξεχναμε ποιοι ειμαστε
Υπάρχουν ημερομηνίες που ένας λαός οφείλει να έχει χαραγμένες στη συλλογική του μνήμη. Όχι επειδή το επιβάλλει κάποιο ημερολόγιο, αλλά επειδή πίσω από αυτές υπάρχουν αγώνες, θυσίες, αίμα και γεγονότα που καθόρισαν την ιστορική του πορεία. Κι όμως, στην Ελλάδα του σήμερα, ακόμη και αυτές οι ημερομηνίες περνούν σχεδόν απαρατήρητες.
Στις 28-29 Σεπτεμβρίου 480 π.Χ. θυμόμαστε τις Θερμοπύλες και τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας, το διαχρονικό σύμβολο της αυτοθυσίας και της αντίστασης απέναντι σε έναν υπέρτερο εχθρό. Την ίδια σχεδόν ημερομηνία, στις 23 Σεπτεμβρίου 1821, η Άλωση της Τριπολιτσάς αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της Ελληνικής Επανάστασης.
Δύο ημερομηνίες, δύο κορυφαίες στιγμές της ελληνικής Ιστορίας από τις εκατοντάδες της ζωής του έθνους. Κι όμως, πόσο συχνά τις βλέπουμε να δεσπόζουν στην ενημέρωση; Τις έχει καταπιεί η αφάνεια… Αντίθετα, τα τηλεοπτικά κανάλια διαθέτουν άφθονο χρόνο για να μας πληροφορήσουν ποιος γνωστός ηθοποιός γεννήθηκε ή πέθανε, ποιος τραγουδιστής συμπληρώνει κάποια επέτειο, ποιος επώνυμος έκανε τι και ποια προσωπική ιστορία ενός “celebritу” πρέπει να γίνει πρώτο θέμα.
Για την Ιστορία μας, όμως, περισσεύει όλο και λιγότερος χρόνος. Και θα τολμούσα να έλεγα μέχρι και αφανισμού… Και αυτό δεν είναι απλώς θέμα δημοσιογραφικών επιλογών. Είναι σύμπτωμα μιας κοινωνίας που κινδυνεύει να αντικαταστήσει τη μνήμη της με την εφήμερη δημοσιότητα. Φοβάμαι ότι είναι ένα θέμα που δεν πουλάει και για αυτό θα τολμήσω να πω ότι συνειδητά το απαξιώνουν.
«Η λήθη δεν είναι αθώα.Η λήθη διαλύει την ιστορική συνείδηση. Και ένας λαός χωρίς ιστορική συνείδηση γίνεται εύκολο θύμα της παραχάραξης, της άγνοιας και τελικά της αφάνειας. Ας το καταλάβουμε επιτέλους: Δεν τιμάμε την Ιστορία για να ζούμε στο παρελθόν. Τη θυμόμαστε για να ξέρουμε ποιοι είμαστε στο παρόν και τι οφείλουμε στο μέλλον. Γιατί ένας λαός που ξεχνά τη Σαλαμίνα, ξεχνά την Τριπολιτσά, ξεχνά το 1821, το 1912-13, το 1940 και ξεχνά τις θυσίες των προγόνων του, κινδυνεύει κάποτε να ξεχάσει και τον ίδιο του τον εαυτό. Και τότε η αφάνεια δεν θα είναι απειλή. Θα είναι αποτέλεσμα της δικής μας λήθης και του δικού του αφανισμού»
Δεν λέμε να μη θυμόμαστε τους ανθρώπους της τέχνης, του πολιτισμού και της επικαιρότητας. Να τους τιμούμε. Αλλά όταν γνωρίζουμε μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας τη ζωή ενός τηλεοπτικού προσώπου και την ίδια στιγμή αγνοούμε τις ημερομηνίες και τη σημασία των ιδίων γεγονότων που καθόρισαν την πορεία του ελληνισμού, τότε κάτι έχει πάει πολύ στραβά.
Τι ακριβώς περιμένουμε να γνωρίζουν οι επόμενες γενιές, όταν εμείς οι ίδιοι δεν τους θυμίζουμε την Ιστορία τους; Η Σαλαμίνα, οι Θερμοπύλες, ο Μαραθώνας, η Τριπολιτσά, το Ζάλογκο, το Σκρα και τόσα άλλα παρόμοια μεγάλα ιστορικά γεγονότα δεν είναι απλώς μια μάχη ή μια θυσία του μακρινού παρελθόντος. Η Σαλαμίνα είναι ένα γεγονός με παγκόσμια ιστορική σημασία. Η Τριπολιτσά δεν είναι απλώς μια ημερομηνία του 1821. Είναι κομμάτια της ιστορικής μνήμης ενός λαού που αγωνίστηκε για να υπάρχει ελεύθερος και ένας λαός που αφήνει τη μνήμη του να σβήσει, αφήνει άλλους να του πουν ποιος ήταν.
Η λήθη δεν είναι αθώα.Η λήθη διαλύει την ιστορική συνείδηση. Και ένας λαός χωρίς ιστορική συνείδηση γίνεται εύκολο θύμα της παραχάραξης, της άγνοιας και τελικά της αφάνειας. Ας το καταλάβουμε επιτέλους: Δεν τιμάμε την Ιστορία για να ζούμε στο παρελθόν. Τη θυμόμαστε για να ξέρουμε ποιοι είμαστε στο παρόν και τι οφείλουμε στο μέλλον. Γιατί ένας λαός που ξεχνά τη Σαλαμίνα, ξεχνά την Τριπολιτσά, ξεχνά το 1821, το 1912-13, το 1940 και ξεχνά τις θυσίες των προγόνων του, κινδυνεύει κάποτε να ξεχάσει και τον ίδιο του τον εαυτό. Και τότε η αφάνεια δεν θα είναι απειλή. Θα είναι αποτέλεσμα της δικής μας λήθης και του δικού του αφανισμού.
*Ο Θεόδωρος Κ. Ορδουμποζάνης είναι νομικός και συγγραφέας, με πιο πρόσφατο βιβλίο του το μυθιστόρημα «Οι καστανιές της μνήμης» (εκδ. Επικοινωνία ΑΕ, Κομοτηνή 2026).
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
