Ειναι οι Θεσμοι, ηλιθιε!

Στο βιβλίο τους «Γιατί αποτυγχάνουν τα Έθνη» οι Daron Acemoglu και James A. Robinson, που μαζί με τον Simon Johnson έλαβαν το Νόμπελ Οικονομίας για τη συμβολή τους στις συγκριτικές μελέτες της ευημερίας μεταξύ των εθνών, τονίζουν, χρησιμοποιώντας εκτεταμένα παραδείγματα, ότι η ενίσχυση της Δημοκρατίας και των θεσμών αποτελεί μοχλό για την οικονομική ανάπτυξη και τη μείωση των ανισοτήτων, ή μάλλον, για την σταθερή πορεία προς την ανάπτυξη και τη μείωση των ανισοτήτων.

Αυτό είναι ένα θέμα που έχει απασχολήσει επανειλημμένα την χώρα μας, όπου οι θεσμοί αντιμετωπίζονται από τις εκάστοτε κυβερνήσεις είτε ως μοχλοί για την επικράτηση και την εδραίωσή τους, είτε ως εμπόδια που πρέπει να σπρώξουν στην άκρη.

Αφορμή για να θυμηθούμε τους θεσμούς ήταν η πρόσφατη έρευνα του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης που περιλάμβανε 602 Έλληνες από όλες τις περιφέρειες, οι οποίοι έζησαν και εργάστηκαν στο εξωτερικό την περίοδο 2010-2019 και έχουν επιστρέψει μόνιμα στην Ελλάδα.

Σε αυτή, οι ερωτηθέντες μεταξύ άλλων ερωτήθηκαν «τι θα βοηθούσε στον επαναπατρισμό περισσότερων Ελλήνων του εξωτερικού;» με την απάντηση «Καλύτερη λειτουργία των θεσμών» να συγκεντρώνει το 79% των ερωτηθέντων και το «Βελτίωση και εκσυγχρονισμός στις δομές και τις υποδομές του κράτους» να απαντάει το 78%.

Φυσικά αυτές οι απαντήσεις δεν μας λένε κάτι καινούριο, μιας και τα δύο αυτά ζητήματα αποτελούσαν προβλήματα και πριν την οικονομική κρίση, και μάλιστα θα μπορούσε κανείς να πει (όπως λένε και οι οικονομολόγοι στο βιβλίο τους) ότι ουσιαστικά συνέβαλαν σε αυτή, μιας και ιδιαίτερα οι θεσμοί θα έπρεπε να είναι αυτοί που θα έβαζαν τα φρένα στον εκτροχιασμό της χώρας.

Δεκαπέντε χρόνια μετά, και είναι μια θλιβερή διαπίστωση πως στην πραγματικότητα βρισκόμαστε ακόμα, σε επίπεδο θεσμών, στις εποχές προ κρίσης, με το πολιτικό σύστημα είτε να αδιαφορεί, είτε να είναι ενεργά εχθρικό προς αυτούς.

Δυστυχώς το να ενισχυθούν οι θεσμοί, δεν είναι εύκολο, και πολλές φορές μπορεί να συναντήσουν αντιστάσεις ακόμα και από την κοινωνία. Παράλληλα οι θεσμοί αποτελούνται από ανθρώπους, και έτσι και οι ίδιοι μπορεί να αποτελέσουν μέρος του προβλήματος, και όχι της λύσης.

Όμως όλα αυτά είναι απαραίτητα, αν θέλουμε να έχουμε οικονομική ανάπτυξη, αλλά και να διατηρήσουμε την ελευθερία μας, μιας και αν παραδώσουμε την δεύτερη θεωρώντας πως θα επιτύχουμε την δεύτερη, είναι αδιαμφισβήτητο πως θα αποτύχουμε γενικώς.

Σύμφωνα με την έρευνα, σχεδόν οι μισοί από την γενιά του brain drain έχουν επιστρέψει, παρόλο που φοβόμαστε πως αυτή η επιστροφή γίνεται στα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ η φυγή από την περιφέρεια συνεχίζεται. Ακόμα και αυτό αποτελεί ένδειξη αδυναμίας λειτουργίας των θεσμών, και το οποίο με αυτούς θα αποκατασταθεί, και όχι με «πατερούληδες» που θα φροντίσουν για εμάς. 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.