Ολοκληρωθηκε η αναδειξη του επισκοπικου ναου της Μαξιμιανουπολης

Λίνα Μενδώνη: «Αυτό στο οποίο θα πρέπει να επενδύσουμε όλοι, είναι η βυζαντινή ορθόδοξη φυσιογνωμία της Θράκης»

Επισκέψιμος θα είναι από εδώ και πέρα ο Επισκοπικός Περίκεντρος ναός της Μαξιμιανούπολης, μετά την απόδοση του στο κοινό από το Υπουργείο Πολιτισμού, μετά την ολοκλήρωση του έργου αποκατάστασης και ανάδειξης του, καθώς και της συντήρησης των κονιαμάτων και των λίθινων στοιχείων του.

Στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης του έργου το πρωί της Τετάρτης 4 Νοεμβρίου, έλαβε χώρα αγιασμός εντός του ναού, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού κ. Λίνας Μενδώνη, του Περιφερειάρχη ΑΜΘ κ. Χριστόδουλου Τοψίδη, του Αντιπεριφερειάρχη Ροδόπης κ. Μανώλη Ταπατζά, του Δημάρχου Ιάσμου κ. Τζανέρ Ιμάμ, στελεχών του Υπουργείου, της ΕΦΑ Ροδόπης και άλλων.

Οι εργασίες στο πλαίσιο του έργου αποσκοπούσαν στην αποκατάσταση του μνημείου με στερέωση, συμπλήρωσή, αρμολόγηση των τοιχοποιιών, στη συντήρηση του τοιχογραφικού διακόσμου, κονιαμάτων, δαπέδων I και μαρμάρινων μελών, στην αποκατάσταση-αναστήλωση τόξων, του Σύνθρονου και του επιστυλίου του μαρμάρινου τέμπλου στον κυρίως ναό, στην ανάδειξη του μνημείου με βελτίωση προσβασιμότητας, τεκμηρίωση/ πληροφόρηση, υποδομές υποδοχής επισκεπτών, διαμόρφωση, περιβάλλοντος χώρου με περιφράξεις, ράμπα πρόσβασης, χώρους υγιεινής με προδιαγραφές ΑμεΑ, περισχοινίσεις, φυτεύσεις, υπαίθρια καθιστικά, καθώς και στη φύλαξη και προστασία του μνημείου.

Αγιάζοντας τον τόπο και τους ανθρώπους

Τον αγιασμό πραγματοποίησε ο Μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής κ. Παντελεήμων, ο οποίος θύμισε πως λίγο μετά την ενθρόνισή του στην Ιερά Μητρόπολη Μαρωνείας, εκτέλεσαν τον πρώτο εσπερινό με την άδεια της εφορίας εκτός ναού, γιατί όπως τόνισε «δεν μπορούσαμε από σεβασμό να εισέλθουμε σ αυτόν και να δημιουργήσουμε ζημιές».

Αλλά όμως σήμερα μέσα στο ιερό βήμα αυτού του ιστορικού Ναού, τέλεσαν αυτή την ακολουθία του αγιασμού αγιάζοντας τον τόπο και τους ανθρώπους, μεταφέροντας την χαρά και τη συγκίνηση όλων.

Το παρελθόν του ναού και της πόλης

Για το ιστορικό του ναού αλλά και των εργασιών που έγιναν σε αυτόν μίλησε η Προϊστάμενη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου και Αναπληρώτρια Προϊσταμένη  της ΕΦΑ Ροδόπης κ. Δόμνα Τερζοπούλου, που τόνισε πως πρόκειται για ένα έργο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, συνολικού προϋπολογισμού 1,5 εκατομμυρίου ευρώ, που υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης και τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεοτέρων Μνημείων του Υπουργείου, με επικεφαλής την προϊσταμένη της ΕΦΑ Ροδόπης κ. Χρύσα Καραδήμα, που δεν μπόρεσε να βρίσκεται στην τελετή.

Η Μαξιμιανούπολη ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Μαξιμιανό στα τέλη του 3ου-αρχές 4ου αιώνα μ.Χ., σε θέση που εντοπίζεται με βεβαιότητα σε απόσταση περίπου 7 χιλιομέτρων δυτικά της Κομοτηνής.

Η πόλη βρίσκεται στην είσοδο της διάβασης της Ροδόπης προς την πεδιάδα της Φιλιππουπόλεως και διαθέτει ισχυρό οχυρωματικό περίβολο που καταλαμβάνει έκταση περίπου 320-330 στρέμματα.

Από τον 7ο ως τον 9ο αιώνα ήταν έδρα επισκόπου και αναφέρεται ως αυτοκέφαλη αρχιεπισκοπή, και κατά τη Σύνοδο του 879-880, η επισκοπή αναφέρεται με το νέο της όνομα: Επισκοπή Μοσυνοπόλεως. Κατά τη μέση βυζαντινή περίοδο, που χαρακτηρίζεται από τις έντονες συγκρούσεις κυρίως με τους Βουλγάρους και τους Νορμανδούς, η Μοσυνόπολις αναδείχθηκε σε πρωτεύουσα του βυζαντινού θέματος του Βολερού. Ωστόσο οι συνεχείς ταραχές, που κορυφώθηκαν στα χρόνιά της λατινικής κατάκτησης, οδήγησαν στην εγκατάλειψή της, με τους κατοίκους να αναζητούν καταφύγιο σε κοντινές πόλεις-κάστρα, όπως τα Κουμουτζηνά (σημερινή Κομοτηνή).

Τον 14ο αιώνα, η πόλη με το νέο της όνομα, Μεσήνη, φέρεται ήδη κατεστραμμένη. Με την κατάληψη της περιοχής από, τους Οθωμανούς, αναφέρεται στο εξής ως Μεσσινέ Καλέ, μία παραφθορά του βυζαντινού ονόματος.

Τα στοιχεία του ναού

Ο Περίκεντρος ναός της Μαξιμιλιανούπολης – Μοσυνούπολης με τα σπουδαία δείγματα γλυπτικής διακόσμησης, αποτελούσε πιθανότατα τον επισκοπικό ναό της πόλης και είναι το μόνο αναστηλωμένο μνημείο στο εσωτερικό της οχύρωσης. Το μνημείο ανήκει στον ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό τύπο των ναών με εξαγωνική κάτοψη, και χρονολογείται μεταξύ του 11ου και του 13ου αιώνα και αποτελείται από τον νάρθηκα, το κυρίως ναό και το ιερό.

Ο κυρίως ναός ορίζεται από έξι σύνθετους πεσσούς με ενδιάμεσους κίονες και περιβάλλεται από περιμετρικούς διαδρόμους. Στα ανατολικά διαμορφώνεται τριμερές Ιερό, αποτελούμενο από την κεντρική αψίδα με το Σύνθρονο -λειτουργικό στοιχείο που συσχετίζεται με επισκοπικούς ναούς- καθώς και την Πρόθεση και το Διακονικό. Το μαρμάρινο τέμπλο με τον ανάγλυφο διάκοσμο διαχώριζε το πρεσβυτέριο από τον κυρίως ναό.

Η είσοδος στο μνημείο γινόταν από έναν διώροφο νάρθηκα στα δυτικά, ο οποίος έφερε πλινθόστρωτο δάπεδο.

Στο βόρειο τμήμα του νάρθηκα διαμορφώνεται το βαπτιστήριο με σταύρωση, χτιστή κολυμβήθρα, το οποίο μεταγενέστερα χρησιμοποιήθηκε ως χώρος αποθήκευσης με μεγάλους πειθούς.

Δυτικά του ναού, κατά μήκος της τοιχοποιίας του νάρθηκα, σώζονται κτίσματα μεταγενέστερων φάσεων που δεν σχετίζονται με τη λειτουργία του ναού.

Η ύπαρξη αυτών των κτημάτων, σημείωσε η κ. Τερζοπούλου, ήταν ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει το έργο, διότι απαιτήθηκαν κάποιες ανασκαφές, οι οποίες αποκάλυψαν έναν αριθμό τάφων. Στην περιοχή αυτή, κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησης αποκατάστασης, αποκαλύφθηκαν κάποιες ταφές, οι οποίες στην πλειονότητά τους ήταν αταίριαστες. Εξαίρεση αποτελούν δυο ταφές ανηλίκων που ετάφησαν μαζί με κοσμήματα, χάλκινα βραχιόλια και σκουλαρίκια. Λιγότερες ταφές βρέθηκαν και στην περιοχή των βορείων Κτημάτων.

Βήμα για την ανάδειξη της Μαξιμιανούπολης

Η ευτυχής συγκυρία του Ταμείου Ανάκαμψης, σημείωσε, έδωσε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης την ευκαιρία να μεριμνήσει για την ανάδειξη ενός σπουδαίου μνημείου που είχε ερευνηθεί συστηματικά στο παρελθόν από τον κ.Νίκο Ζήκο. Μια μεγάλη ομάδα μηχανικών, συντηρητών και αρχαιολόγων εργάστηκαν για την προετοιμασία της πρότασης, την ωρίμανση των μελετών και την υλοποίηση του έργου, με επικεφαλής την κ. Καραδήμα.

«Είναι σαφές πως το έργο που ολοκληρώθηκε αποτελεί ένα μόνο βήμα για την ανάδειξη μιας σπουδαίας πόλης, της Μαξιμιανούπολης, που θα μπορούσε σταδιακά και με πολύ συστηματική δουλειά σε όλα τα επίπεδα, να καταστεί ένας νέος επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος για την ΠΕ Ροδόπης» ανέφερε.

Άριστη συνεργασία ΥΠΠΟ και ΠΑΜΘ

Την εκδήλωση χαιρέτισε και ο Περιφερειάρχης ΑΜΘ κ. Χριστόδουλος Τοψίδης, ο οποίος στάθηκε στην πολύ καλή συνεργασία που έχει η Περιφέρεια με το Υπουργείο Πολιτισμού, και τον μεγάλο αριθμό έργων που γίνονται στην ΠΑΜΘ, με το περίκεντρο ναό να έρχεται να προστεθεί σε αυτό το πολιτιστικό απόθεμα.

«Αναδεικνύουμε όλο το πολιτιστικό μας απόθεμα και εκτός των συνόρων της χώρας μας, ενώ έχουμε και τη Βουλγαρία κοντά μας, όπου έχουμε κοινά τέτοια μνημεία να τα αναδείξουμε, να συνεργαστούμε για να έχουμε μεγαλύτερη επισκεψιμότητα» ανέφερε.

Επενδύοντας στη βυζαντινή ορθόδοξη φυσιογνωμία της Θράκης

Το έργο αυτό, σημείωσε η κ Μενδώνη έγινε στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού εργαλείου του Ταμείου Ανάκαμψης, οι πόροι του οποίου κατευθύνθηκαν σε έργα σε όλη την Ελλάδα, ακολουθώντας την οδηγία του Πρωθυπουργού να διασφαλίσουν πως θα οδηγηθούν σε ώριμα έργα με διασπορά σε όλη την επικράτεια

Αυτό έγινε και στον συγκεκριμένος ναό, που είναι εξαιρετικά σημαντικός γιατί στην πραγματικότητα είναι η μοναδική απτή μαρτυρία που έχουμε για αυτή την πόλη που υπήρχε εδώ.

Δε ήταν τυχαίο βέβαια ότι η επισκοπή και η πόλη αναπτύσσεται στο σημείο αυτό πάνω στο πέρασμα της διάβασης της Ροδόπης προς την πεδιάδα της Φιλιππουπόλεως, για αυτό και όπως τόνισε το να αποκαταστήσουν κάτι το οποίο σηματοδοτεί την πόλη αυτή, που αποτελεί ένα πολύ μεγάλο τεκμήριο της ιστορίας της Θράκης και της ιστορίας όλων μας, είναι από μόνο του εξαιρετικά σημαντικό.

«Κάθε φορά που είμαι στην Θράκη, επαναλαμβάνω ότι είναι ένας ευλογημένος τόπος, γιατί έχει ένα τεράστιο πολιτιστικό απόθεμα και ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον» ανέφερε, «αυτό που όμως θα πρέπει κανείς να αναγνωρίσει στην περιοχή και είναι αυτό στο οποίο θα πρέπει να επενδύσουμε όλοι, είναι η βυζαντινή ορθόδοξη φυσιογνωμία της Θράκης».

«Είναι κάτι το οποίο είναι διάχυτο παντού. Το βλέπει κανείς. Υπάρχουν τα μαρτύρια και οι μαρτυρίες. Μέσα σε αυτό το ευρύτερο σκεπτικό εντάξαμε και εμείς την αποκατάσταση της συγκεκριμένης επισκοπής» σημείωσε και συνέχισε τονίζοντας πως απομένουν πολλά που πρέπει να γίνουν, και ενώ ούτε οι ανθρώπινοι ούτε οι οικονομικοί πόροι είναι ατελείωτοι, ο σωστός προγραμματισμός είναι αυτός ο οποίος φέρει τα σωστά αποτελέσματα.

Σε αυτό το πλαίσιο, από την ανάληψη των καθηκόντων του κ. Τοψίδη, έκαναν έναν σχεδιασμό τον οποίο ακολουθούν και οι δύο πλευρές συστηματικά, με περίπου 12 εκατομμύρια να διατίθενται και από τους δύο φορείς προκειμένου να αποκατασταθούν μνημεία και να προβληθεί η μοναδική φυσιογνωμία της Θράκης.

Για αυτό και ευχαρίστησε τόσο τον κ. Τοψίδη για τη συνεργασία, τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη με τον οποίο γνωρίζονται πριν ακόμα αναλάβει τις ποιμαντικές του υποχρεώσεις στην Μητρόπολη, καθώς και όλα τα στελέχη της ΕΦΑ Ροδόπης και ειδικά την κ. Καραδήμα, που μερίμνησε και ωρίμασε τον φάκελο ώστε να ενταχθεί το συγκεκριμένο έργο στο Ταμείο Ανάκαμψης.

Θέμα μηνών η ολοκλήρωση των μελετών για την επανέκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Κομοτηνής

Η κ. Μενδώνη αναφέρθηκε και στο θέμα της ανακαίνισης και επανέκθεσης του Αρχαιολογικού Μουσείου Κομοτηνής, ένα πρόγραμμα στο οποίο συνεργάζονται με την Περιφέρεια, τονίζοντας πως είναι θέμα κάποιων μηνών για να ολοκληρωθούν οι μελέτες εφαρμογής και τα τεύχη δημοπράτησης, ώστε να υπάρχει απόλυτη ωριμότητα για να προχωρήσει το χρηματοδοτικό εργαλείο.

Όσο για τα ευρήματα του Δρόμου Μαρώνεια Πετρωτά- Δίκελλα, σημείωσε πως η Ελλάδα είναι ένας αρχαιολογικός χώρος αναπεπταμένος, ένα αρχαιολογικό παλίμψηστο που αποκαλύπτει σχεδόν σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό έργο νέα ευρήματα.

Αυτό συμβαίνει και σε αυτή την περίπτωση, με την αρχαιολογική έρευνα να «καθυστερεί μεν την εξέλιξη ενός σημαντικού έργου, όμως όσο σημαντικό είναι να γίνει το μεγάλο κοινωφελές έργο, άλλο τόσο σημαντικό είναι να προστατεύσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, άρα την ταυτότητά μας.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.