Τι μας διδασκει η Γαλλια;
Οι πολιτικές αντιλήψεις που διακατέχουν τους Γάλλους είναι εντελώς αντιφατικές για τα πεπραγμένα του κράτους τους: Από τη μια πλευρά, η υποστήριξη της αποικιοκρατίας με τη ληστεία του Τρίτου Κόσμου και τις σφαγές στην Αλγερία, στην Ινδοκίνα και τη βία παντού όπου πάτησαν το πόδι τους. Με τη στήριξη όχι μόνον της συντήρησης, αλλά και των σοσιαλιστών. Ονομάστηκε σοσιαλιμπεριαλισμός η υποστήριξη της αφαίμαξης των χωρών της περιφέρειας χάριν των εργαζομένων της μητροπολιτικής Γαλλίας. Έτσι δημιουργήθηκαν οι θεσμοί και στην Ευρώπη, που τη χαρακτηρίζουν ως πολιτισμένη, έτσι είχε φθάσει στην «Belle Époque» στις απαρχές του 20ού αιώνα. Από την άλλη πλευρά, ήταν οι συνεχείς λαϊκοί αγώνες μέσα στη Γαλλία για τη δικαιότερη διανομή του προϊόντος της αποικιοκρατίας και την παραχώρηση δικαιωμάτων. Όμως, μεταπολεμικά, η αποικιοκρατία αποτελεί παρελθόν, οι συσχετισμοί της Γαλλίας με άλλες δυνάμεις έχουν ανατραπεί σε βάρος της. Παρόλα αυτά, η Γαλλία, χάρη στις λαϊκές αντιδράσεις, παρέμενε το πλέον κοινωνικό κράτος στην Ευρώπη. Γι’ αυτό ο νεοφιλελευθερισμός είναι περισσότερο αισθητός εκεί και προκαλεί αντιδράσεις αυτής της έκτασης.
«Όταν οι αρχές λειτουργίας της δημοκρατίας καταπατούνται κατ’ εξακολούθηση έρχονται στιγμές όπου η συσσωρευμένη αγανάκτηση εκρήγνυται. Ο Μαρξ έλεγε ότι οι επαναστάσεις είναι η ατμομηχανή της ιστορίας. Αντίθετα, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν θεωρούσε ότι οι επαναστάσεις είναι μια προσπάθεια των επιβατών αυτού του τρένου να σημάνουν το σήμα του κινδύνου. Μοιάζει μάλλον με μια συνειδητή πράξη για να σταματήσει η τραγική κούρσα του τρένου πριν φθάσει στον προορισμό του, ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα. Βέβαια, το “Nuit Debout” επί Ολάντ, τα “Κίτρινα Γιλέκα” και τα τελευταία γεγονότα δεν είναι επαναστάσεις, είναι εξεγέρσεις, αλλά οι διαδηλωτές διαπνέονται από την ίδια λογική. Δεν αμφισβητούν το σύστημα, αλλά επιδιώκουν να τροχοπεδήσουν την πορεία του νεοφιλελευθερισμού»
Στην ΕΕ, με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η αποδοχή του νεοφιλελευθερισμού θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη μιας χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι βίαιοι κοινωνικοί αγώνες στη Γαλλία εκδηλώθηκαν όταν άρχισαν να γίνονται φανερές οι αντικοινωνικές συνέπειες της Συνθήκης. Ο νεοφιλελευθερισμός, ως αντικοινωνικός, δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε δημοκρατίες εμπλουτισμένες με αρχές και σεβασμό στις ανθρώπινες αξίες. Ας μην ξεχνάμε ότι η πρόβα τζενεράλε επιβολής του νεοφιλελευθερισμού, το 1973, στη Χιλή, με υποβολέα τα «Παιδιά του Σικάγο» του Μίλτον Φρίντμαν, συνοδεύτηκε από την εγκαθίδρυση στυγνής δικτατορίας επί χρόνια με χιλιάδες θύματα. Η πρώτη σημαντική δημοκρατική παρέκκλιση στη Γαλλία ήταν το δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα το 2005, όταν το «όχι» υπερίσχυσε με διαφορά. Το δημοψήφισμα δεν επαναλήφθηκε, αλλά η Συνθήκη της Λισαβόνας, που αντικατέστησε το Ευρωσύνταγμα, υπερψηφίστηκε από το κοινοβούλιο, αγνοώντας τον λαό, ο οποίος είχε αποφανθεί αρνητικά.
Η επίφαση της δημοκρατίας χαρακτηρίζει τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία από το 2002. Ο πρόεδρος εκλέγεται τη δεύτερη Κυριακή, οποιοσδήποτε κι αν είναι ο υποψήφιος, προβάλλοντας ως φόβητρο την ακροδεξιά, τους Λεπέν δηλαδή. Προτάσσεται ο φόβος κι όχι η λειτουργία του πολιτεύματος, δημιουργώντας έτσι ρήγματα στο ίδιο το πολίτευμα. Έτσι, έχανε ο Γάλλος τη δυνατότητα επιλογής, με αποτέλεσμα να υφίσταται τις νεοφιλελεύθερες και αντιδημοκρατικές αποφάσεις του εκλεγέντος μπροστά στον φόβο της ακροδεξιάς. Ώστε, εκ των πραγμάτων, να προκύπτει το ερώτημα ποιος εκ των υποψηφίων εξέβραζε στην πράξη περισσότερο την ακροδεξιά.
Αποκορύφωμα της δημοκρατικής παρακμής υπήρξαν οι κοινοβουλευτικές εκλογές το 2024 από τον πρόεδρο Μακρόν: Ενώ την πρώτη Κυριακή των εκλογών, όταν καταγράφονται οι συσχετισμοί των κομμάτων, το κόμμα του Μακρόν κατατάχθηκε τρίτο, με πρώτη τη Λεπέν και δεύτερο τον Μελανσόν, τη δεύτερη Κυριακή, μετά την απόσυρση υποψηφίων άλλων κομμάτων για να αποτραπεί η επικράτηση της Λεπέν, το κόμμα του Μακρόν κατατάχθηκε κοινοβουλευτικά δεύτερο. Ο πρόεδρος αγνόησε τη λαϊκή βούληση στη συγκρότηση των κυβερνήσεων και προτίμησε να βυθίσει τη Γαλλία σε κυβερνητική κρίση, εναλλάσσοντας τον ένα πρωθυπουργό της αρεσκείας του μετά τον άλλο, παρά να σεβαστεί τη λαϊκή βούληση. Σήμερα εισπράττει το τίμημα.
«Ο μοναδικός τρόπος να αντιμετωπιστούν τα εξεγερσιακά φαινόμενα δεν είναι η καταστολή, αλλά η ολόπλευρη λειτουργία της δημοκρατίας, με παρεμβάσεις μάλιστα που θα αναβαθμίζουν τον ρόλο του πολίτη και θα περιορίζουν τις δικαιοδοσίες των αντιπροσώπων τους, ώστε να μειωθεί το χάσμα που υφίσταται μεταξύ λαού και κοινοβουλίου, διότι σε συνθήκες δημοκρατίας δεν μπορεί να βρει πεδίο εφαρμογής ο νεοφιλελευθερισμός»
Όταν οι αρχές λειτουργίας της δημοκρατίας καταπατούνται κατ’ εξακολούθηση έρχονται στιγμές όπου η συσσωρευμένη αγανάκτηση εκρήγνυται. Ο Μαρξ έλεγε ότι οι επαναστάσεις είναι η ατμομηχανή της ιστορίας. Αντίθετα, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν θεωρούσε ότι οι επαναστάσεις είναι μια προσπάθεια των επιβατών αυτού του τρένου να σημάνουν το σήμα του κινδύνου. Μοιάζει μάλλον με μια συνειδητή πράξη για να σταματήσει η τραγική κούρσα του τρένου πριν φθάσει στον προορισμό του, ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα. Βέβαια, το «Nuit Debout» επί Ολάντ, τα «Κίτρινα Γιλέκα» και τα τελευταία γεγονότα δεν είναι επαναστάσεις, είναι εξεγέρσεις, αλλά οι διαδηλωτές διαπνέονται από την ίδια λογική. Δεν αμφισβητούν το σύστημα, αλλά επιδιώκουν να τροχοπεδήσουν την πορεία του νεοφιλελευθερισμού.
Ο μοναδικός τρόπος να αντιμετωπιστούν τα εξεγερσιακά φαινόμενα δεν είναι η καταστολή, αλλά η ολόπλευρη λειτουργία της δημοκρατίας, με παρεμβάσεις μάλιστα που θα αναβαθμίζουν τον ρόλο του πολίτη και θα περιορίζουν τις δικαιοδοσίες των αντιπροσώπων τους, ώστε να μειωθεί το χάσμα που υφίσταται μεταξύ λαού και κοινοβουλίου, διότι σε συνθήκες δημοκρατίας δεν μπορεί να βρει πεδίο εφαρμογής ο νεοφιλελευθερισμός.
Αλεξανδρούπολη, 20/10/2026
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
