Το παρελθον

Ο Αυστριακός συγγραφέας και διανοούμενος Ζαν Αμερύ έλεγε: «Δεν πρέπει και δεν επιτρέπεται να αφήσουμε το παρελθόν να ησυχάσει, γιατί αλλιώς μπορεί να αναστηθεί και να γίνει ξανά παρόν». Ίσως γι’ αυτό κι εγώ συχνά –το ομολογώ και δεν το κρύβω– ρίχνω ματιές πίσω στο παρελθόν μου. Δεν το αφήνω να ησυχάσει εντελώς. Το ξαναφέρνω στη μνήμη μου, το ξαναζώ και, πολλές φορές, το «ψαχουλεύω» επίμονα, ιδίως στις λεπτομέρειες. Όχι από νοσταλγία για όσα πέρασαν, ούτε επειδή θέλω να επιστρέψω σε εποχές που δεν μπορούν πια να επιστρέψουν. Το κάνω, κυρίως, για να καταλάβω καλύτερα τον εαυτό μου και για να μη μεταφέρω άθελά μου στο παρόν τις απογοητεύσεις, τις διαψεύσεις, τα λάθη, τα πάθη και τα τραύματα που τότε, ίσως από άγνοια, ίσως από αδυναμία, δεν είχα δώσει τη σημασία που τους άξιζε.

Γιατί το παρελθόν, όσο κι αν προσπαθούμε να το αφήσουμε πίσω, δεν εξαφανίζεται. Παραμένει μέσα μας, άλλοτε ήσυχο κι άλλοτε επίμονο, σαν μια παλιά φωνή που περιμένει την κατάλληλη στιγμή για να ακουστεί. Κάποιες αναμνήσεις ξεθωριάζουν με τον χρόνο, άλλες όμως επιμένουν, ακόμη κι όταν νομίζουμε πως τις έχουμε ξεχάσει. Και είναι παράξενο πόσο συχνά μια ασήμαντη λεπτομέρεια –μια λέξη, ένα βλέμμα, μια μυρωδιά, ένα τραγούδι, ένας τόπος– μπορεί ξαφνικά να ανοίξει μια πόρτα προς τα πίσω και να μας επιστρέψει σε στιγμές που θεωρούσαμε οριστικά χαμένες.

Ίσως, λοιπόν, δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία να ξεχάσουμε το παρελθόν, όσο να συμφιλιωθούμε μαζί του. Να το κοιτάξουμε κατάματα, χωρίς εξιδανικεύσεις αλλά και χωρίς αδικαιολόγητη αυστηρότητα απέναντι στον άνθρωπο που υπήρξαμε τότε. Να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας, να κατανοήσουμε τις αδυναμίες μας, να θυμηθούμε τις επιλογές που μας πλήγωσαν και εκείνες που μας έκαναν πιο δυνατούς. Γιατί μόνο όταν καταλάβουμε από πού ερχόμαστε μπορούμε, ίσως, να αποφασίσουμε με μεγαλύτερη καθαρότητα προς τα πού θέλουμε να πάμε.

Κοιτάζω, λοιπόν, πίσω όχι για να μείνω εκεί, αλλά για να μπορώ να προχωρήσω. Ψάχνω στις παλιές μου στιγμές όχι εκείνον τον άνθρωπο που θα ήθελα να είχα υπάρξει, αλλά εκείνον που πραγματικά υπήρξα. Με τις αδυναμίες, τις αυταπάτες, τις προσδοκίες, τις μικρές και μεγάλες ήττες του και προσπαθώ να τον καταλάβω, αντί να τον καταδικάσω. Γιατί ίσως αυτή να είναι τελικά η χρησιμότητα της μνήμης: όχι να μας κρατά δεμένους με όσα πέρασαν, αλλά να μας βοηθά να μην τα επαναλάβουμε. Το παρελθόν δεν αλλάζει. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο το κοιτάζουμε και, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο επιτρέπουμε να επηρεάζει το παρόν μας.

Κι έτσι, κάθε φορά που επιστρέφω σ’ εκείνα τα χρόνια και «ψαχουλεύω» τις λεπτομέρειες, προσπαθώ να παίρνω μαζί μου μόνο ό,τι αξίζει να μείνει: τη γνώση, την εμπειρία, τα μαθήματα, τους ανθρώπους που αγάπησα και όσα με έκαναν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αυτόν που είμαι σήμερα. Τα υπόλοιπα, εκείνα που κάποτε με πλήγωσαν, προσπαθώ να τα αφήνω εκεί όπου πραγματικά ανήκουν, στο παρελθόν.

 *Ο Θεόδωρος Κ. Ορδουμποζάνης είναι νομικός και συγγραφέας, με πιο πρόσφατο βιβλίο του το μυθιστόρημα «Οι καστανιές της μνήμης» (εκδ. Επικοινωνία ΑΕ, Κομοτηνή 2026).

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.