«Νιωθω εξαιρετικη τιμη και ψυχικη ευφορια μετρωντας τωρα σκαλι σκαλι την (απο)δομηση της Terra incognita σε Terra cognita»
Δυο χρόνια με κρατούσε η ποιήτρια, σαν σε αίθουσα αναμονής, στο τέλος της πρώτης ποιητικής της συλλογής, εκεί που αντί για κατακλείδα είχε ένα «Ιντερμέδιο, Πορεία προς την Πράξη ΙΙ». Ιούνιος ήταν πάλι, δυο χρόνια πριν.
Και βέβαια νιώθω εξαιρετική τιμή και ψυχική ευφορία μετρώντας τώρα σκαλί σκαλί την (από)δόμηση της Terra incognita σε Terra cognita με τους στίχους «[από]δόμησης, Πράξης ΙΙ».
Αυτό το οδοιπορικό της Μαρίας Δημάση, με τον βαθιά εξομολογητικό χαρακτήρα εσωτερικών βιωμάτων και μνήμης, λήγει αποκαλυπτικά, όπως τιτλοφορείται η 10η τελευταία σκηνή: «Της αποκάλυψης». Χωρίς να έχει πια «οικοδίαιτους συνδαιτημόνες τους μακαριστούς γονείς της», σε μια «εποχή ρόδινων προσδοκιών» με μπαχτινική πρόθεση, όπως ομολογεί, η ποιήτρια πορεύεται προς το καλοκαίρι όχι με «ποιητικές ηλιοποσίες», αλλά «σμιλεύοντας γαλάζια και κοραλλένια χνάρια προς το ηλιοφώς», η ζωή μπολιάστηκε και κάνει αισθητή την παρουσία τής Alma Libre της, καλωσορίζοντας τη Μαριάμ Εριέττα.
Αποκάλυψη εκ βάθους καρδίας! Υποκλίνομαι!
Εσαεί θαυμαστό το πώς η ποίηση δίνει φωνή σε ανείπωτες σκέψεις, εικονοποιεί συναισθήματα!
Το «Ιντερμέδιο» έπαιξε τον ρόλο του κι εγώ, ξεφυλλίζοντας τις δύο πρώτες ενότητες της συνέχειας, σκηνές 5η και 6η, «Φιλοσοφώντας για τη ζωή» και «Φιλοσοφώντας με τις χαρές και τις οδύνες της Γης (της), Γενέθλιες παρούσες Γαίες» αντίστοιχα, νιώθω πως την αγαπώ ιδιαίτερα αυτήν τη φιλοσοφική χροιά της ποιήτριας, τη ριζωμένη σε «ένα πλάνο σβησμένων κεριών» και αναδυόμενη «στον ορίζοντα θαλερών προσδοκιών» της.
Η νιότη της, σημαδεμένη με δύσκολα σημεία στίξης, έχει τώρα μεταβολιστεί σε χρώματα της ίριδας, διακριτό το ρόδινο που έρχεται ξανά και ξανά στη συλλογή… σαν ελπίδα; Σαν προσμονή; Σαν ενδόμυχη χαρά;…
Η ζωή σμιλεύτηκε πάνω σε δύσκολα υλικά, σε πέτρα και θαλασσόξυλα, κι αφέθηκε στο έλεος «της αιολόμορφης μνημοσύνης», στου Αιόλου τη δύναμη πάει να πει, αυτής της ανεμόεσσας μνήμης, του αερικού των μύθων και παραμυθιών.
Δεν είμαι ποιήτρια, αγαπώ όμως τη μικρή περιεκτική φόρμα του λόγου, ως το πεζοτράγουδο ίσως τα καταφέρνω, διαβάζω, όμως, και θαυμάζω την ποίηση, που προσφέρει παύση για στοχασμό, δημιουργεί μοναδικές αισθητικές εμπειρίες.
Σε αυτήν τη φιλοσοφική χαρακιά, που διατρέχει παράλληλα τη ζωή της ποιήτριας, με την οποία έχω κοινές καζαντζακικές παρακαταθήκες-αναγνώσεις, διέκρινα σαφώς τα καζαντζακικά της σύνεργα:
«Μαζεύω τα σύνεργά μου: Όραση, ακοή, γέψη, όσφρηση, αφή, μυαλό, βράδιασε πια…»,
γράφει στην «Αναφορά στον Γκρέκο» ο οικουμενικός Έλληνας Νίκος Καζαντζάκης και παραθέτω τους στίχους της Μαρίας Δημάση (σελ. 16):
Σαν εκτίμησα
του ήλιου του ελληνικού
τη μεθυστική γεύση,
των γερανιών
τη γενναία αντίσταση
στου χειμώνα τα ραπίσματα,
των γερανών
τις περίτεχνες στον αιθέρα ορθοπεταλιές
κάθε ανοιξιάτικη παλιννόστηση,
ελλήνων ποιητών
συναρπαστικούς ορισμούς
της ενσυναίσθησης,
του βιοπαλαιστή
τον εύηχο μόχθο,
του πρωινού καφέ
τη συναρπαστική ευωδιά
συνειδητοποίησα
ότι είμαι τελεσίδικα φιλόπατρις!
Βεβαιώθηκα
πως από την πατρίδα μου την ενδιάθετη
δεν υπάρχει ομορφότερη!
Ίσως είναι και για τους αναγνώστες της συλλογής ένα λογοτεχνικό παιχνίδι να αντιστοιχίσουν καζαντζακική γραφή και (Μαρίας) δημάσεια ποίηση!
Στα «Μνημοσύνης εγκώμια» της 7ης σκηνής, οι μνήμες που την κυκλώνουν, εγκιβωτισμένες σε ασπρόμαυρη φωτογραφία, σε μια μπατανία κρεμεζιά, σε φθινόπωρα των αμπελιών και χειμώνες με χιονισμένες στέγες, έχουν κατατάξει τις αγαπημένες μορφές στο ουράνιο στερέωμα, τη γιαγιά στον παράδεισο και τη μάνα σε σφαίρα αγγέλων.
Το παρόν στη συνέχεια ισορροπεί μεταξύ από/δόμησης και λήθης· όλο και πιο διαχειρίσιμη βαίνει η Terra incognita με «την αρχήν της επαναλήψεως». Στις «ασκήσεις αυτογνωσίας» η ποιήτρια διαχειρίζεται με επιτυχία τις απογοητεύσεις με τη θεραπευτική Οινάνθη (=άνθος αμπελιού), μια ευφυή νεολεξία, που μου θύμισε τη Μελωθεία και τη Λιατέρα της πρώτης συλλογής.
Και η καταχνιά της ζωής σκορπίστηκε, η γυναίκα – Δρομέας του βίου σε μια Terra incognita έχει σοφά ελιχθεί και εξελιχθεί, αλλιώς μόνο με την αντοχή και τον δυναμισμό δρυός θα συντασσόταν στον αστερισμό του Ταύρου με την Πούλια να συμπορευόταν, ομολογεί!
Η Λυρική Ποίηση, που πάντα συνοδοιπορούσε με την ποιήτρια, είναι σε προσφορά και ανάμεσα σε ελεγείες, παιάνες, επιγράμματα διαθέτει «αποκλίνουσες συγκλίσεις» ως διάττοντες αστέρες.
Η Πανσέληνος της Μεγάλης Νύχτας μπορεί να την προσπέρασε «με μια αβάσταχτη ελαφρότητα ενδύοντας της θλίψης τον κίνδυνο», μα η Μαρία θα προσμένει την Πανσέληνο των λουλουδιών, αφού «η ζωή της ακόμη υφαίνει ταξιανθίες λευκορόδινων ονείρων».
Και η προσμονή τη δικαίωσε, έφτασε στην «Αποκάλυψη»! Εδώ όλα τα ρόδινα ξεχύθηκαν ολοφάνερα και τα γαλάζια το ίδιο, η μορφή του μακαριστού πατέρα σε έκτακτη επίσκεψη με ένα ποτήρι κόκκινο κρασί γιορτάζει, από κοντά και η σιωπηλή καζαντζακική μορφή της μάνας.
Καλωσόρισες, Alma Libre, της Μαρίας!
*Η Βάντα Παπαϊωάννου-Βουτσά είναι συντ. Καθηγήτρια Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και συγγραφέας. Το παρόν κείμενό της είναι η ομιλία της στην εκδήλωση με τίτλο «Δύοντος του ηλίου, “Τerra incognita II”», με αφορμή τη νέα ποιητική συλλογή της Μαρίας Δημάση «Terra incognita – Στίχοι (από)δόμησης – Πράξη ΙΙ» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης, Κομοτηνή 2026), που διοργανώθηκε από τη Στέγη Πολιτισμού Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, στο πλαίσιο του Προγράμματος Ορφέας 2026, και τις εκδόσεις Παρατηρητής της Θράκης στο φουαγιέ του Μεγάρου Μουσικής Κομοτηνής, την Τετάρτη 17 Ιουνίου 2026.
[Διαβάστε το ρεπορτάζ της εκδήλωσης ΕΔΩ]
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
