Η καλπη της Ιφιγενειας

Μέσα στον ναό, στο τέλος του εξοχικού δρόμου, στην άκρη, πολλές οι χρήσεις των τοπικών προσδιορισμών, ο τάφος της Ιφιγένειας. Καλοκαίρι τώρα και Ιφιγένειες κυκλοφορούν ανάμεσα στις τραγωδίες και το κοινό. Στη Βραυρώνα, στο έδαφος της Αττικής, βρίσκεται το ίχνος της κόρης που η μάνα της τιμώρησε τον θάνατό της. Ο ναός σχετίζεται με τη μητρότητα και τις προσευχές των γυναικών να κυοφορήσουν. Πώς το φυλαχτό είναι μια γυναίκα σφαγμένη; Πώς το φυλαχτό είναι ένας θάνατος ακυρωμένος; Στο Μουσείο Μπενάκη, στην Αθήνα, υπάρχει μια αρχαία κάλπη. Στο σκέπασμά της κάθεται μια Ερινύα. Αν δεν ψηφίσεις για το καλό της πόλης, σε κυνηγά. Μπορεί και η μήτρα να είναι μια κάλπη, παρακινδυνευμένο ίσως. Ένα δοχείο που γεμίζει και αδειάζει στην εποχή των πολλαπλών τεχνολογιών της μητρότητας. Μπορούμε να δούμε τη μήτρα όπως βλέπουμε μια αρχαία τραγωδία; Με ιστορία, από μηχανής θεό και βίαιο θάνατο εκτός σκηνής; Επειδή η Ιστορία είναι και σύντροφος και παιδαγωγός αποδεχόμαστε τη σημασία της.

Πριν λίγες ημέρες βρέθηκα στον κήπο του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών με ηπειρώτικη ζωντανή μουσική. Μου έκανε εντύπωση το πλήθος του κόσμου και πώς τα ακούσματα γλίστραγαν στο κοινό με ενθουσιασμό. Δηλαδή η Ιστορία αντηχούσε, σέρνοντας και μνήμη και παιδική ηλικία και διάθεση πανηγυριού. Γιατί να μην είναι αυτή η απόδοση της Ιστορίας; Στον ναό της αρχαίας θεάς υπήρχε σιωπή, ο ήχος προερχόταν από τη φύση, η οποία αναλάμβανε και ενορχηστρώσεις και οπερατικές αποδόσεις. Κυρίαρχη που είναι η σιωπή όταν δεν φοβάται την αποσιώπηση.

Όταν έρθει η Ιφιγένεια στη Θράκη θα μπορούσε κανείς να την παρατηρήσει με μάτια που ακούνε και βλέφαρα σκηνές. Αν το θέατρο κράταγε, αν χωρούσε όλο στο ΔΗΠΕΘΕ της Κομοτηνής και δεν έφευγε, θα μπορούσε να προτείνει ένσαρκες αποδόσεις των ιστοριών διαμέσου των σωμάτων που κατοικούν την πόλη. Ίσως και να ήταν σκόπιμο να θυμηθεί την πόλη με τα προηγούμενα ονόματά της και τα νερά της, με τα σπίτια της και τις γλώσσες της να δέχονται την ερινύα κάλπη. Πώς ψηφίζουμε; Πού ψηφίζουμε; Το φάντασμα της Ιφιγένειας ποτέ δεν σκέπασε την Τροία, ποτέ δεν έγινε Αίαντας ούτε Ηρακλής. Δεν της δόθηκε ούτε άθλος ούτε ανδρεία. Ενώ η πράξη της ήταν και τα δύο

Ένας φίλος καλός, που άκουσε το κείμενο, σχολίασε πως είναι απολύτως αθηνοκεντρικό και ως τέτοιο γιατί να ενδιαφέρει τη Θράκη; Σκέφτηκα λοιπόν την ποιητική συλλογή της Άλτας Πανέρα, «Το κέντρο δεν αντέχει»(εκδόσεις ενύπνιο, 2026). Όταν έρθει η Ιφιγένεια στη Θράκη θα μπορούσε κανείς να την παρατηρήσει με μάτια που ακούνε και βλέφαρα σκηνές. Αν το θέατρο κράταγε, αν χωρούσε όλο στο ΔΗΠΕΘΕ της Κομοτηνής και δεν έφευγε, θα μπορούσε να προτείνει ένσαρκες αποδόσεις των ιστοριών διαμέσου των σωμάτων που κατοικούν την πόλη. Ίσως και να ήταν σκόπιμο να θυμηθεί την πόλη με τα προηγούμενα ονόματά της και τα νερά της, με τα σπίτια της και τις γλώσσες της να δέχονται την ερινύα κάλπη. Πώς ψηφίζουμε; Πού ψηφίζουμε; Το φάντασμα της Ιφιγένειας ποτέ δεν σκέπασε την Τροία, ποτέ δεν έγινε Αίαντας ούτε Ηρακλής. Δεν της δόθηκε ούτε άθλος ούτε ανδρεία. Ενώ η πράξη της ήταν και τα δύο.

Στο Έδεμ, στην παραλιακή Αθηνών, υπάρχει ένα κενό νεκροταφείο Εγγλέζων στρατιωτών από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μεγάλωσα με αυτήν τη θέα απέναντι στη θάλασσα, που τη λέγαμε «Πικροδάφνη». Η παιδική ηλικία συντροφευμένη από γεωπολιτικές αποφάσεις και απερχόμενες αυτοκρατορίες. Δεν ξέρω να υπάρχει κενό νεκροταφείο Ελλήνων, μπορεί να κάνω και λάθος. Ενδιαφέρον πού χρειάζεται κανείς την εθνική ταυτότητα. Πάντως ο Churchill απολάμβανε θαλάσσιες βόλτες στο yacht του Έλληνα εφοπλιστή. Είχε ήδη διαδραματίσει τον ρόλο του σε όλον τον Shakespeare, απέξω και ανακατωτά. Όσο για το ελληνικό κενοτάφιο, υπάρχει το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη μπροστά από τη Βουλή. Θα μας ενδιέφερε η απόδοση του Σπινόζα για τη βούληση; Ο τάφος της Ιφιγένειας είναι κυρίως συμβολικός αλλά έχει σχήμα. Πώς η Ευκλείδειος γεωμετρία υπογραμμίζει την αντίληψη της τάξης όταν αυτή ορίζεται ή υποβοηθείται από την πράξη της ψήφου;

Και βέβαια μπορούμε να απολαμβάνουμε βόλτεςστα «σκάφη» της αναλυτικής σκέψης όταν η βούληση αποκτά κατεύθυνση, όπως οι τοπικοί προσδιορισμοί της αρχής του κειμένου. Όταν η μητρότητα αποδίδεται από τη σάρκα ως νόηση.

*Η Χριστιάνα Λαμπρινίδη είναι συγγραφέας, σκηνοθέτης και ακτιβίστρια.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.