Σημαντικη η αναπτυξη του οπτικου γραμματισμου απο μικρες ηλικιες

Την σημασία που έχει, στην σύγχρονη κοινωνία που βομβαρδίζονται μικροί και μεγάλοι από εικόνες, να αναπτυχθεί ο οπτικός γραμματισμός στους μαθητές ανέδειξαν οι ομιλητές της ημερίδας «Ο οπτικός γραμματισμός στο σύγχρονο σχολείο» που έλαβε χώρα την Πέμπτη 12 Μαρτίου στην Τσανάκλειο, και την οποία διοργάνωσαν η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ροδόπης, σε συνεργασία με τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής και την ΚΟΙΝΣΕΠ «Κομοτηνή εν Δράσει».

Η ημερίδα έλαβε χώρα με την ευκαιρία της πρόσφατης κυκλοφορίας του βιβλίου του κ. Γιάννη Σιγούρου «Μαθαίνω να διαβάζω μια εικόνα: η καλλιέργεια του οπτικού γραμματισμού μέσω της φωτογραφίας», αναλύοντας θέματα αναφορικά με την καλλιέργεια της οπτικής παιδείας των μαθητών στο πλαίσιο δημιουργίας ενός ελκυστικού μαθησιακού περιβάλλοντος, αξιοποιώντας τη φωτογραφία αλλά και όλες τις εκφάνσεις της εικόνας ως οπτικό προϊόν της καθημερινότητας των παιδιών και της δημιουργικής τους έκφρασης.

Αποκωδικοποιώντας τα μαθήματα της εικόνας

Για την καλλιέργεια του οπτικού γραμματισμού στο σχολείο μίλησε η κ. Μαριάννα Παυλίδου, Εικαστικός, Ειδικό Επιστημονικό Προσωπικό στη Σχολή Επιστημών Αγωγής ΔΠΘ, που ανέφερε  αρχικά πως σήμερα περισσότερο παρά ποτέ είμαστε εξαρτημένοι από τον κόσμο των εικόνων, που μας παρέχουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, η διαφήμιση και τα κινητά μας. Το ζητούμενο όμως, όπως έσπευσε να συμπληρώσει η ίδια, είναι να μπορέσουμε να μην κοιτάμε απλώς την εικόνα, αλλά να τη βλέπουμε, δηλαδή να υπάρχει μια διαδικασία συνειδητοποίησης και αποκωδικοποίησης των μηνυμάτων που κάθε μία στέλνει. «Εάν καταφέρουμε να αποκωδικοποιήσουμε αυτά τα μηνύματα, στεκόμαστε πιο κριτικά και απελευθερωνόμαστε από όλη αυτή την επίδραση που οι εικόνες έχουν επάνω μας» ανέφερε.

Αυτό επιχειρούν να κάνουν μέσα από τα μαθήματα της Τέχνης και πιο συγκεκριμένα την Εικαστική Αγωγή, να καλλιεργήσουν την ικανότητά των παιδιών να προσλαμβάνουν, να αντιλαμβάνονται, να κατανοούν, να στέκονται κριτικά πως μια εικόνα, είτε είναι εικαστική σύνθεση ή φωτογραφία, αποτελείται από δομικά στοιχεία. Αυτά είναι οι γραμμές, τα σχήματα, τα χρώματα, οι υφές, το φως, το χρώμα, που κάθε ένα προκαλεί διαφορετικά συναισθήματα. Αναλύοντας όλα αυτά τα δομικά στοιχεία και συνειδητοποιώντας τα συναισθήματα που προκαλεί το καθένα αλλά και το σύνολο, μπορούμε να καταλάβουμε την ενέργεια την οποία έχει βάλει ο δημιουργός αυτής της εικόνας. Έτσι γινόμαστε κριτικοί αποτιμητές των μηνυμάτων που αυτή στέλνει.

Άλλωστε πλέον στα διδακτικά εγχειρίδια το μερίδιο σε τέχνη και εικόνες είναι σημαντικό, και αποτελώντας πλέον μέρος της εκπαίδευσης, έτσι όποιος τα έχει αναλύσει όλα αυτά βλέποντας μια εικόνα θα είναι πιο υποψιασμένος και ενήμερος. 

Ενεργός ο ρόλος της εκπαίδευσης

Στην καλλιέργεια του οπτικού γραμματισμού μέσω της φωτογραφίας επικεντρώθηκε η διευθύντρια Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ροδόπης κ. Κατερίνα Σαραφίδου, που τόνισε πως στον πολιτισμό της εικόνας που ζούμε, νιώθουν ότι τα παιδιά είναι απροετοίμαστα και ανεκπαίδευτα σε αυτή την υπερέκθεση στο οπτικό υλικό. 

Για αυτό και η εκπαίδευση πρέπει να έχει ένα ενεργό ρόλο στην καθοδήγηση των παιδιών, στο πώς θα διαχειρίζονται αυτό το οπτικό υλικό και να κρατά μια κριτική στάση απέναντί του, πολύ περισσότερο στην εποχή μας που δέχονται αυτόν τον καταιγισμό πληροφορίας.

Έτσι όπως εξήγησε η ίδια, η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης δράττοντας την ευκαιρία της κυκλοφορίας του βιβλίου του κ. Σιγούρου διοργάνωσε αυτή την ημερίδα σε συνεργασία με την Βιβλιοθήκη, για να συζητήσουν θέματα πάνω σε αυτό το κεντρικό ζήτημα.

Η ανάγνωση της εικόνας

Η πρώτη του επαφή με τη φωτογραφία, σημείωσε ο κ. Σιγούρος, ήταν τη δεκαετία του ’80 όταν εργάζονταν σε εργαστήριο εμφάνισης φωτογραφιών στην Αθήνα, και αυτό ήταν το έναυσμα για να αγαπήσει τη φωτογραφία και να τον μαγέψει. 

Από το 2003 που ξεκίνησαν τα προγράμματα σπουδών που σε ένα βαθμό συνεχίζουν, είχαν αναφορές για την εισαγωγή της φωτογραφίας στην εκπαίδευση στο μάθημα των εικαστικών κυρίως, έχοντας ήδη ξεκινήσει με το πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ στα μέσα της δεκαετίας του ’90, όταν είχε δοθεί περισσότερο έμφαση, γιατί ήταν πρόγραμμα που αφορούσε κυρίως τον πολιτισμό.

Με τα νέα προγράμματα σπουδών που έχουν καταρτιστεί το 2024-25 η φωτογραφία δεν έχει μπει μόνο μέσα στο μάθημα των εικαστικών ως διδακτική πρόταση, αλλά ο εκπαιδευτικός καλείται να διαχειριστεί εικόνες όχι μόνο στο μάθημα των εικαστικών αλλά και σε άλλα γνωστικά αντικείμενα. 

Σε αυτό το περιβάλλον ο σκοπός του βιβλίου ήταν να βοηθήσει τον εκπαιδευτικό να δει πώς μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές του να αναγνώσουν μία εικόνα και συγκεκριμένα μία φωτογραφία.

Θέλοντας μάλιστα να βοηθήσει περισσότερο τους συναδέρφους του, έχει εντάξει σε κάθε ενότητα του βιβλίου συγκεκριμένες διδακτικές προτάσεις, τις οποίες μπορεί ο εκπαιδευτικός να αξιοποιήσει ή να σχεδιάσει κάποιες παρόμοιες.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.