Οταν οι λεξεις γραφουν ιστορια και αφυπνιζουν συνειδησεις…
―«Νουθεσίες», αυτοέκδοση, Κομοτηνή 2025, σ. 120.
―«Η μάχη του Οχυρού της Νυμφαίας», αυτοέκδοση, Κομοτηνή 2025, σ. 60.
Ο Αθανάσιος Παπατριανταφύλλου από τον Ροδίτη του Δήμου Κομοτηνής, παρά τη συνταξιοδότησή του από τα σχολικά έδρανα, σε όλη τη διάρκεια της ζωής του βάδιζε –και βαδίζει– άοκνος στα μονοπάτια του πολιτισμού. Έτσι, μπορεί να απεκδύθηκε τον ρόλο του δασκάλου στην εκπαίδευση, παρόλα αυτά συνεχίζει με πάθος και μεράκι την έρευνα της τοπικής ιστορίας, την καταγραφή και διάσωση μαρτυρίων, τη συγγραφή δοκιμιακών αλλά και ποιητικών κειμένων. Εξάλλου, οι λέξεις στα χέρια του αποκτούν άλλη χάρη, μιας και όχι άδικα έχει χαρακτηριστεί ο «Ριμαδόρος» της Θράκης.
Σε συνέχεια των συγγραφικών του βημάτων, το 2025 κυκλοφόρησε δύο νέα του έργα, ένα άκρως ποιητικό και μία μελέτη, σε ένα μέρος της οποίας και πάλι συνδιαλέγεται ποιητικά με πρόσωπα και γεγονότα της ιστορίας. Οι τίτλοι των βιβλίων του είναι «Νουθεσίες» και «Η μάχη του Οχυρού της Νυμφαίας», στο περιεχόμενο των οποίων θα αναφερθούμε διεξοδικότερα στη συνέχεια.
Ι. «Νουθεσίες» – Η ποίηση ως εργαλείο διαλόγου
O κ. Παπατριανταφύλλου στην όγδοη ποιητική του συλλογή, έκτασης 120 σελίδων, μας προσκαλεί σε ένα παιχνίδι ποιητικών ερωτο-απαντήσεων, περισυλλογής και ευαισθητοποίησης γύρω από ζητήματα της οικείας καθημερινότητας. Στα 80 ποιήματα της συλλογής, ο ποιητής καταθέτει τη γνώμη του για τα πολιτικά και κοινωνικά θέματα που τίθενται στον δημόσιο χώρο, με την αίσθηση του πολίτη που έχει ανάγκη να τα συζητήσει, όπως συνέβαινε στα αρχαία χρόνια στην αγορά και τα νεότερα, στα καφενεία.
Τα ποιήματα της συλλογής χρονολογούνται από το 2024 κι εντεύθεν, και σ’ αυτά κατατίθεται δημοσία η άποψή του για ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, οι υποκλοπές, οι μη νόμιμοι μετανάστες κ.ά. Φιλοξενούνται, επίσης, ποιήματα εμπνευσμένα από την ελληνική μυθολογία, η οποία είναι διαρκής σχεδόν πηγή έμπνευσής του. Κι όλα αυτά, δίχως κάποιον τόνο διδακτισμού, αλλά περισσότερο με στόχο να πυροδοτήσει συζητήσεις και εσωτερικές αναζητήσεις, γιατί οι «Νουθεσίες» δεν δίνουν απαντήσεις, ούτε διδάσκουν· προσφέρουν ερεθίσματα, διατυπώνουν απόψεις, κινούν τη σκέψη.
Η γραφή του κ. Παπατριανταφύλλου, όπως πάντα, παραμένει άμεση, ρυθμική, με λαϊκή σοφία και χιούμορ. Ο λόγος του είναι απλός, κατανοητός, μεστός. Ίσως γι’ αυτό να αγαπήθηκε, γιατί δεν μιλά από καθέδρας, αλλά από καρδιάς, όπως επεξηγεί και ο ίδιος στο προλογικό του σημείωμα.
Αθ. Παπαντριανταφύλλου, «Ο Ριμαδόρος επέλεξε αυτόν τον τίτλο για την πρόκληση, για να τσιγκλήσει κάπως τους νοήμονες»
«“Νουθεσίες”, ένας τίτλος, που ίσως θεωρηθεί υπερβολικός. Ας εξηγήσουμε όμως ευθύς εξ αρχής, και να διευκρινιστεί, ότι ο Ριμαδόρος δεν θεωρεί τον εαυτό του “ξερόλα” και ικανό για να “νουθετήσει” τους αναγνώστες του, αλλά επέλεξε αυτόν τον τίτλο για τη συλλογή αυτή, για την πρόκληση. Να τσιγκλήσει κάπως τους νοήμονες.
Ο τίτλος “Νουθεσίες” συμβολικά μπήκε στην παρούσα ποιητική συλλογή, επειδή τα θέματα, που περιέχονται σε αυτήν, δεν απασχολούν μόνον τους μη γνωρίζοντες ή τους αδαείς, αλλά όλους γενικά τους αναγνώστες. Επίσης, όχι επειδή ο γράφων ήθελε παραθέτοντας τη γνώμη του για αυτά τα θέματα να επιβάλλει αυτήν, ως μόνη αληθινή και αλάνθαστη. Αλλά επειδή ήθελε να τεθεί ως σημείο σύγκρισης αυτής με τη γνώμη του αναγνώστη. Και εξ αυτής της σύγκρισης, να εξαχθεί ένα σοφότερο συμπέρασμα, για κάποιο θέμα, όπου και αν υπάρχει, κάποια διχογνωμία ή αμφιβολία.
Τα θέματα της συλλογής είναι πολλά και ίσως να ήταν πολύ περισσότερα, αλλά, για να μη γίνεται κατάχρηση του χρόνου του αναγνώστη, αφού ο χρόνος είναι χρήμα, ο γράφων περιορίστηκε σε κάποια τρέχοντα ή σημαίνοντα γι’ αυτόν θέματα. Σεβόμενοι λοιπόν τον αναγνώστη, στο μέλλον και Θεού θέλοντος, θα επανέρθει, αν υπάρξουν νέες οχλήσεις στο θυμικό του Ριμαδόρου. Και φυσικά πάντα, όχι εξυπναδίστικα, αλλά για προβληματισμό και επανεξέταση, της κάθε ιδέας, του κάθε θέματος από όλους. Ας ελπίσουμε ότι με αυτές τις λίγες, “παράξενες” νουθεσίες παράγεται έργο χρήσιμο, έστω και αν είναι μόνον… για μερικούς».
Ενδεικτικά, παραθέτουμε μερικά ποιητικά αποσπάσματα από τη συλλογή.
Η αποχή
Όλα πρέπει να λειτουργούν σε μια δημοκρατία,
κανονικά, χωρίς φραγμούς και μ’ αξιοκρατία.
Και πρώτα κι ανεμπόδιστα να λειτουργούν σχολεία,
ν’ ακολουθούν, μ’ ακώλυτο ρυθμό, και τα νοσοκομεία.
Οι υπηρεσίες αγόγγυστα να λειτουργούν για όλους,
κάτοικους νόμιμους, τοπικούς, ακόμη και… χαχόλους.
Απρόσκοπτα να λειτουργούν και οι επιχειρήσεις,
με νόμους απαράβατους και για όλες τις χρήσεις.
Μα και για την ασφάλεια των πολιτών του τόπου,
να ’χει αστυνόμευση, και στρατό, που δεν φείδονται… κόπου.
Τέλος και μια κυβέρνηση, που να φροντίζει για όλα
να λειτουργούν κανονικά, χωρίς ξένη… παρόλα!
Αλλά το κλειδί, να πάν’ όλα καλά, να το κρατάει ο Λαός.
Κι αυτός να ’χει στα χέρια του το «κέντα και φλος».
Κι όμως αυτό το δικαίωμα, το ιερό καθ’ όλα,
ο ίδιος το απεμπόλησε κι έκανε… καραμπόλα […]
Η αγάπη μόνη δεν φτάνει
Η αγάπη από μόνη της, σχεδόν ποτέ, δεν φτάνει.
Φίλε, θα το αντιληφθείς, σα βάλεις το στεφάνι.
Θα χρειαστείς σε πολλά πράγματα, μεγάλη αποδοχή,
και για όλα τα πρωτόγνωρα, πολλή απαντοχή.
Θα χρειαστείς ιώβεια, υπομονή μεγάλη,
να ’ναι δε, και μακρόβια, θα επιθυμήσεις πάλι.
Πολλά τα απροσδόκητα, θα σου ’ρθουν , να προσμένεις.
Και θες, δεν θες, καλά ή κακά, όλα θα τα… υπομένεις,
Θα πρέπει να ’σαι πάντα αυτός, που άρεσε, σαν σε πήρανε,
κι όχι άλλος, αλλιώτικος, γιατί φίλε σε… δείρανε.
Αν όχι με κνούτο ρώσικο, θα ακούσεις όμως πολλά.
Όπως, μωρέ τι ’ναι αυτός που πήρα εγώ, τον γνώρισα καλά; […]
ΙΙ. «Η μάχη του Οχυρού της Νυμφαίας» – Ένα ιστορικό αφιέρωμα, φόρος τιμής στους μαχόμενους και πεσόντες
Εκτός από τις «Νουθεσίες», ο κ. Παπατριανταφύλλου προχώρησε και στην έκδοση ενός ιστορικού αφιερώματος για τη μάχη του Οχυρού της Νυμφαίας, μια ηρωική πτυχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τότε που οι Έλληνες στρατιώτες με αυταπάρνηση αμύνθηκαν περί πάτρης στην περιοχή μας. Στα δύο μέρη που διακρίνεται το αφιέρωμα, στο πρώτο, παρατίθεται φωτογραφικό υλικό από τη θέση του Οχυρού, καθώς και λεπτομερής έκθεση με τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν πριν και κατά τη διάρκεια της μάχης, ενώ παρατίθεται και ο απολογισμός αυτής. Το αφιέρωμα όμως αυτό δεν θα μπορούσε να μη διανθιστεί και από ένα ποιητικό «αντίδωρο» του συγγραφέα προς τιμήν των υπερασπιστών του Οχυρού, που καταλαμβάνει το δεύτερο μέρος της έκδοσης.
«Ευχής έργον το αφιέρωμα αυτό να φτάσει στα χέρια της μαθητιώσας νεολαίας, να αναγνωστεί και ει δυνατόν να προσφέρει τη δέουσα ιστορική γνώση για το γεγονός»
Ο σκοπός της έκδοσης του παρόντος καθίσταται σαφής ευθύς εξαρχής από το προλογικό σημείωμα της έκδοσης: «Έχουν γραφεί πολλά για τον αγώνα που έκαναν οι Έλληνες, για να μείνει ελεύθερη η πατρίδα μας, κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και ίσως θεωρηθεί περιττή η προσπάθεια για ένα ακόμα αφιέρωμα, που κάνει ένας απλός Έλληνας, η αφεντιά μου, για ένα συγκεκριμένο γεγονός, τη μάχη του Οχυρού της Νυμφαίας. Ας επιτραπεί όμως στον υπογράφοντα να αναφερθεί με τον δικό του τρόπο στα γεγονότα, όπως έχουν καταγραφεί από τον τότε διοικητή του Οχυρού, ταγματάρχη Αλέξανδρο Αναγνωστό, στους τότε συμμετέχοντας, στα της μάχης και στα κατοπινά γεγονότα μετά την κατάληψη του Οχυρού.
Και, ως ένας Θρακιώτης, διαβάζοντάς τα και αναγνωρίζοντας το μέγεθος του αγώνα και των θυσιών που υπέστησαν οι υπερασπιστές της Νυμφαίας, σαν απότιση φόρου τιμής να προσφέρει στο κοινό τούτη τη γραφή… Θεωρεί δε ευχής έργον το αφιέρωμα αυτό να φτάσει στα χέρια της μαθητιώσας νεολαίας, να αναγνωστεί και ει δυνατόν να προσφέρει τη δέουσα ιστορική γνώση για το γεγονός, που διαφορετικά, ίσως, δεν θα την είχε.
Επίσης, ας γίνεται μέσω αυτού και μια διαρκής υπενθύμιση στους εκάστοτε επισκέπτες του Οχυρού ότι στον χώρο αυτό υπάρχουν ήρωες, που πολέμησαν και θυσιάστηκαν για την Πατρίδα, αν και ήξεραν ότι αντιμετώπιζαν ισχυρότερους και πολυπληθέστερους εχθρούς».
Ακολούθως, ένα δείγμα από την ποιητική του συνομιλία με το ιστορικό αυτό γεγονός.
Στους υπερασπιστές της μάχης του Οχυρού της Νυμφαίας
Η μοίρα έλαχε σε σας να υπερασπιστείτε,
πάτρια εδάφη, ιδανικά, και να αντισταθείτε
σε εισβολείς αμέτρητους, Ούννους και πολλούς άλλους,
που ’χανε οίηση τρανή, ωσάν τους παπαγάλους.
Αντισταθήκατε σφοδρά, με τόλμη και ανδρεία,
και ηρωικά ανακόψατε μια άνανδρη πορεία,
του τρίτου Ράιχ την ορμή, τη φήμη και τη δόξα,
περίτρανα αποδείξατε πως ήταν… κενή λόξα.
Ήσασταν λίγοι κι είχατε μιλιούνια αντιπάλους.
Κι όμως δεν φοβηθήκατε. Πήρατε δόξα απ’ άλλους.
Από αυτούς, που νόμιζαν, οι Έλληνες είναι λαός,
που θα ’φευγε στη θέα τους, σα να ’τανε… λαγός.
Ο «Ριμαδόρος» της Θράκης δεν γράφει για να εντυπωσιάσει, αλλά για να συγκινήσει, να αφυπνίσει, να εμπνεύσει. Οι «Νουθεσίες» και «Η μάχη του Οχυρού της Νυμφαίας» είναι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος: της αγάπης για την πατρίδα, της πίστης στη δύναμη του πολίτη και της εμμονής στο χρέος της μνήμης. Είτε με τη ρίμα είτε με την ιστορική αναφορά, ο λόγος του κ. Παπατριανταφύλλου είναι πάντα παρών και ζωντανός, προσκαλώντας μας σε έναν διάλογο με το παρελθόν και το παρόν.
Αθανάσιος Παπατριανταφύλλου, ο «δάσκαλος» των λέξεων
Ο Αθανάσιος Παπατριανταφύλλου, αυτοαποκαλούμενος και ως «Ριμαδόρος», γεννήθηκε το 1945 στον Ροδίτη Κομοτηνής, όπου και διαμένει μόνιμα. Είναι απόφοιτος της Ζαριφείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας Αλεξανδρουπόλεως (1965). Τον Δεκέμβριο του 1968 διορίστηκε ως δάσκαλος σε σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στον Νομό Ροδόπης. Τα σχολικά έτη 1970-1973 αποσπάστηκε στα ελληνικά σχολεία του κρατιδίου του Baden-Württemberg της τότε Δυτικής Γερμανίας. Έκτοτε, υπηρέτησε σε διάφορα σχολεία του Νομού Ροδόπης και για μικρό διάστημα ως βοηθός επιθεωρητή στη Β΄ Περιφέρεια Μ/κών Σχολείων Ροδόπης – Έβρου. Τέλος, μέχρι τη συνταξιοδότησή του, υπηρέτησε ως Διευθυντής στο 9ο Δημοτικό Σχολείο Κομοτηνής. Είναι παντρεμένος και έχει τρία παιδιά.
Ασχολείται με τα πολιτιστικά. Διετέλεσε Γενικός Γραμματέας του Θρακικού Ωδείου Κομοτηνής, Γενικός Γραμματέας και στη συνέχεια Πρόεδρος του Χριστιανικού και Πολιτιστικού Συλλόγου «Αγία Κυριακή» Ροδίτη, επίσης Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου ΙΚΤΑΘ Κομοτηνής και, τέλος, μέλος του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής και της Εταιρείας Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής.
Έχει συγγράψει τα δοκίμια: «Το Θρακικό Πνευματικό Κέντρο και η Μουσική Σχολή Κομοτηνής» (1991), «Η Ι. Μονή της Αγίας Κυριακής Ροδίτη» (1993), καθώς και την επετειακή έκδοση των αποφοίτων της τάξης του 1963, του Γυμνασίου Αρρένων Κομοτηνής, με τον τίτλο «Μετά 30 χρόνια» (1993). Το έτος 2001 εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Θρακιώτικα και άλλα», σε τέσσερις χιλιάδες αντίτυπα, την οποία διένειμε δωρεάν σε όλους τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές των Δημοτικών Σχολείων του Νομού Ροδόπης. Το 2008 ο εκδοτικός οίκος Αφοί Κυριακίδη Α.Ε. εξέδωσε το ιστορικολαογραφικό έργο του, «Θράκη ιστορίες ζωής – Οδοιπορικό Τριών Αιώνων». Το 2013 από τον εκδοτικό οίκο Ρήσος εκδίδεται το βιβλίο «Ροδίτης (Μπρόκτειον)», για την ιδιαίτερη πατρίδα του, με την ιστορία, τις παραδόσεις και τα έθιμά της. Το 2017 ο εκδοτικός οίκος Κ. & Μ. Αντ. Σταμούλη εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Πράσσειν (ποιητικά) άλογα ή εικοτολογίες». Το 2019 εκδίδονται άλλες δύο ποιητικές συλλογές, «Ο Ριμαδόρος» και «οι μύθοι του Αισώπου» από τον ίδιο εκδότη. Το 2020 εκδίδεται η συλλογή «Θράκης Γεννήματα». Το 2021 εκδόθηκαν τα «Άπαντα», ένας τόμος με το σύνολο των ποιημάτων του συγγραφέα. Το 2023 εκδόθηκε η αυτοβιογραφία του, με τον τίτλο «Μια ζωή σαν παραμύθι». Μετά την αυτοβιογραφία, εκδόθηκε η ποιητική συλλογή με τίτλο «Φιλοκαλία» και το 2024 εκδόθηκε η συλλογή «Αλήθειες».
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
