Κωστας Δικαιος, «Χρησιμο να διευρυνουμε τους διαυλους επικοινωνιας μεταξυ ΟΕΒΕΣ και Δημοκριτειου Πανεπιστημιου Θρακης»
Ευχαριστώ για την τιμή και πρόσκληση να απευθύνω χαιρετισμό. Η τιμή αντανακλά κυρίως στο Ίδρυμα το οποίο υπηρετώ, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ), στο Τμήμα μου, στην επιστήμη την οποία διακονώ, την πολιτική επιστήμη, και λιγότερο στη μετριότητά μου.
Ξεκινώντας, οφείλω να επισημάνω πως οτιδήποτε αναφέρω στην ομιλία μου είναι προσωπικές απόψεις και, παρά την ιδιότητά μου, όποιες αναφορές κάνω δεν αφορούν, δεν δεσμεύουν, δεν εκπροσωπούν ούτε το ΔΠΘ ούτε το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης.
Μια πρώτη παρατήρηση σχετίζεται με την ηλικία των φορέων μας.
—Η Ομοσπονδία σας συμπλήρωσε και εορτάζει τα 100 της χρόνια!
—Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης συμπλήρωσε τα 50 του χρόνια, και είμαστε συγκινημένοι για αυτό!
—Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης, στην παρούσα μορφή του –διότι έχει περάσει και από άλλες φάσεις νωρίτερα– συμπλήρωσε 5 χρόνια λειτουργίας!
Βρισκόμαστε δηλαδή σε μια στιγμή που έχετε τα διπλάσια χρόνια από το Ίδρυμά μας και τα εικοσαπλάσια από το Τμήμα μου, κάτι που δεν πρόκειται να ξανασυμβεί, αν η αριθμητική μου, τα μαθηματικά μου είναι ορθά.
Πέραν της όποιας συγκίνησης που είπα και πριν, βρίσκομαι και σε μία μικρή αμηχανία. Διπλάσια χρόνια από το όλο Ίδρυμα και εικοσαπλάσια από το Τμήμα μου, και πρέπει να εκφράσω και σκέψεις και ιδέες για το μέλλον. Στο πλαίσιο αυτό, το πρώτο που έρχεται στον νου μου είναι: «έλα παππούλη μου να σε δείξω τ’ αμπελοχώραφό σου».
Είναι πράγματι λίγα αυτά που μπορώ να πω, να συνεισφέρω στη συζήτηση, τα οποία δεν τα γνωρίζετε ήδη βιωματικά, μέσα από την εμπειρία σας. Μολαταύτα, ελπίζω ότι μια αποστασιοποιημένη, με διαφορετική θέαση ματιά μπορεί να βοηθήσει, να συμβάλλει κάπως.
«Όσο αφορά τα προγράμματα, το Πανεπιστήμιο μπορεί να βοηθήσει στη διεκδίκηση έργων, να συνδράμει στο να συνταχθούν προτάσεις και, κατόπιν, στη διοίκηση, διαχείριση και τη διεκπεραίωση των έργων αυτών. Ειδικά τα Τμήματα Οικονομικών και Διοίκησης. Στη συγγραφή αναφορών προς αναθέτοντες και χρηματοδότες (συνήθως στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Κάτι τέτοιο, πιθανότατα, θα είναι και μια χρήσιμη εμπειρία ως πρακτική άσκηση για φοιτητές και φοιτήτριες»
Η Ομοσπονδία ως ομάδα πίεσης συμβάλλει:
- στην άρθρωση και εκπροσώπηση συμφερόντων, ενίοτε αρχικά αντιτιθέμενων, αλλά τελικά προς τα «έξω» κοινών και ενιαίων,
- στον διάλογο με Περιφέρεια, Κυβέρνηση, Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ)
- στον διάλογο με άλλους φορείς εκπροσώπησης (ΓΣΕΒΕΕ), που ενίοτε έχουν άλλα συμφέροντα, εκπροσωπούν άλλες ομάδες, άλλες ανάγκες και επιθυμίες
- στον διάλογο και για το περιβάλλον.
Όλα αυτά ίσως μέσω υψηλότερων φορέων, όπως η ΓΣΕΒΕΕ. Εσωτερική άρθρωση, ρύθμιση και έκφραση ελπίδων, επιδιώξεων και συμφερόντων (ενίοτε μη απόλυτα συμβατών μεταξύ τους), και κατόπιν συντονισμός και προώθηση προς τα άνω. Αυτά στην πολιτική επιστήμη τα βλέπουμε στο πλαίσιο μίας πλουραλιστικής ανάλυσης: πώς διαφορετικές απόψεις, διαφορετικές επιθυμίες, διαφορετικά συμφέροντα, διαφορετικές επιδιώξεις έρχονται μεταξύ τους σε συνέργεια και αντιπαράθεση και συγκροτούν, μέσα από διάλογο, την τελική πολιτική απόφαση. Δεν είναι λοιπόν μόνον διάλογος Ομοσπονδιών, Επιμελητηρίων και σε τριτοβάθμιο επίπεδο ΓΣΕΒΕΕ και Κυβέρνησης, είναι διάλογος, συνεργασία και διαφωνία με χίλιους δυο άλλους φορείς. Οι κοινωνίες, όλες θα έλεγα, χαρακτηρίζονται από μια αλληλόδραση πολλών πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών –ίσως ακόμη ακόμη και δεκαταγωνιστών αν υπάρχει η λέξη– και φυσικά από μία ετερογένεια σκοπών ατόμων, αλλά κυρίως ομάδων και φορέων, όπως Επιμελητήρια, Ομοσπονδίες, Συνδικάτα, Σύνδεσμοι Βιομηχάνων ή Τραπεζών και ό,τι βάλει ο νους μας. Οι τελικές πολιτικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται, και ευτυχώς πλέον λαμβάνονται, σε ένα πλαίσιο και περιβάλλον ειρηνικής, πολιτικής και πολιτισμένης αντιπαράθεσης, αλληλοσεβασμού των δρώντων, αλλά και των κανόνων που διέπουν την αντιπαράθεση αυτή. Και η πολιτική επιστήμη παρατηρεί και στηρίζει αυτήν τη διαδικασία.
Πέρα όμως από το πώς η πολιτική επιστήμη «βλέπει» και αναλύει τα Επιμελητήρια, τις Ομοσπονδίες, αλλά και όλες τις άλλες ομάδες και φορείς εκπροσώπησης, νομίζω ότι οφείλω να περάσω και στη σχέση της διπλάσιας ή μισής ηλικίας ενός συλλογικού φορέα 100 ετών και Πανεπιστημίου 50 ετών.
Για μία ακόμη φορά, αν και μπορεί να γίνομαι κουραστικός, είναι προσωπικές απόψεις και δεν δεσμεύουν το ΔΠΘ. Χρήσιμο θα είναι να εντοπίσουμε, αν και όσους υπάρχουν διαύλους επικοινωνίας, και να τους διευρύνουμε και να τους ενισχύσουμε, αλλά και να δημιουργήσουμε και να συγκροτήσουμε στο μέλλον επιπλέον διαύλους και να δούμε ποιες είναι οι ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας.
Ποιος ο ρόλος και ποια η πιθανή συνεισφορά τού Πανεπιστήμιου στις δράσεις της Ομοσπονδίας σας;
Δύο είναι νομίζω οι τομείς που μπορούμε και πρέπει να επικεντρωθούμε:
—Τα διάφορα προγράμματα (κατάρτισης, πιστοποίησης τόσο υπηρεσιών όσο και ασφαλείας, αναπτυξιακά, συνεργασιών με άλλες χώρες, μελετών που θα υποβοηθήσουν και την ένταξη και απασχόληση και ευάλωτων ομάδων και ατόμων, συμβουλευτικής και τόσα άλλα).
—Η εκπαίδευση ή, ίσως ορθότερα, η κατάρτιση αποφοίτων μας σε αντικείμενα που χρειάζεται η αγορά, που χρειάζεστε εσείς –ή έστω οι μεγαλύτεροι φορείς τής Ομοσπονδίας Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων, σε ορισμένα αντικείμενα ή τομείς αντικειμένων– τόσο στην παραγωγή όσο και στη διοίκηση.
Όσο αφορά τα προγράμματα, το Πανεπιστήμιο μπορεί να βοηθήσει στη διεκδίκηση έργων, να συνδράμει στο να συνταχθούν προτάσεις και, κατόπιν, στη διοίκηση, διαχείριση και τη διεκπεραίωση των έργων αυτών. Ειδικά τα Τμήματα Οικονομικών και Διοίκησης. Στη συγγραφή αναφορών προς αναθέτοντες και χρηματοδότες (συνήθως στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Κάτι τέτοιο, πιθανότατα, θα είναι και μια χρήσιμη εμπειρία ως πρακτική άσκηση για φοιτητές και φοιτήτριες.
Επίσης, το ΔΠΘ μπορεί σε ορισμένα από αυτά τα προγράμματα (αναπτυξιακά, κατάρτισης, ένταξης) να προσφέρει και τεχνογνωσία σε αντικείμενα εφαρμοσμένων επιστημών –και πάλι τονίζω πως δεν επιθυμώ να προκαταλάβω συναδέλφους ή Τμήματα, εκφράζω προσωπικές σκέψεις για μια δυναμική–,ειδικά Τμήματα με γεωπονικά αντικείμενα, αντικείμενα αγροτικής ανάπτυξης, συγκεκριμένων τομέων παραγωγής σε σχέση με τη φύση, ή και επίσης εφαρμοσμένων αντικειμένων πολυτεχνικής, όπως η πληροφορική, οι υπολογιστές, η διοίκηση έργων μηχανικού. Είμαι αισιόδοξος ότι υπάρχουν άξιοι συνάδελφοι που, αν βρεθούν οι κατάλληλοι δίαυλοι, θα μπορέσουν να συνδράμουν, να προσφέρουν εμπειρία και τεχνογνωσία μέσα από τέτοια ή και άλλα προγράμματα.
Δυο λέξεις για τη διδασκαλία και τα προγράμματα σπουδών
Ναι! Τα προγράμματα σπουδών είναι ευθύνη των Πανεπιστημίων, διακονούν και υπηρετούν την εκάστοτε επιστήμη, και αποφασίζονται και σχεδιάζονται ανεξάρτητα και ανεπηρέαστα, με βάση την επιστημονική ευθύνη και ακεραιότητα ημών των καθηγητών.
Μολαταύτα, τα προγράμματα σπουδών (και πάλι εκφράζω προσωπικές θέσεις) πρέπει να είναι έτοιμα να ενσωματώσουν και μαθήματα τα οποία θα στηρίξουν και θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, όπως και την απασχολησιμότητα των αποφοίτων μας. Αναφέρομαι σε μαθήματα-αντικείμενα όπως η διοίκηση-management (υπάρχουν σχετικά Τμήματα, αλλά και μαθήματα π.χ. στο δικό μου Τμήμα), η εκπροσώπηση φορέων ή και επιχειρήσεων στο εξωτερικό (κατανόηση πολιτικών συστημάτων, αλλά και ομάδων πίεσης, ομάδων συμφερόντων, φορέων σε άλλες χώρες, διεθνείς σχέσεις), θα βοηθήσουν τις εξαγωγές, το διεθνές εμπόριο (οπότε φυσικά να σκεφθούμε και τις ξένες γλώσσες). Αντίστοιχα, την παραγωγή αλλά και τις υπηρεσίες μπορούν να βοηθήσουν (και εδώ καλό θα είναι να ξέρουμε και τις ανάγκες, όπως προείπα, όσον αφορά την εφαρμογή) Τμήματα πέραν του δικού μου γνωστικού αντικειμένου, οπότε ζητώ συγγνώμη από όλους για όποια λάθη. Αναφέρομαι πάλι στα Τμήματα της Σχολής Επιστημών Γεωπονίας και Δασολογίας (η αγροτική ανάπτυξη, η δασολογία, η οινολογία μπορεί να είναι σημαντικά ζητήματα στην Περιφέρειά μας), φυσικά πάντα τα οικονομικά με τις εφαρμογές τους, η πληροφορική, και πλέον στην Πολυτεχνική Σχολή οι μηχανικοί περιβάλλοντος (σημαντικότατο ζήτημα για το μέλλον) και οι μηχανικοί παραγωγής και διοίκησης μπορούν να στηρίξουν και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως και τα Τμήματα στη νέα Σχολή Διοικητικής Επιστήμης και Λογιστικής να στηρίξουν τις ανάγκες ειδικευμένου προσωπικού, όπως και να δώσουν διεξόδους σε αποφοίτους.
«Πρέπει να εντοπίσουμε, στηρίξουμε και βελτιώσουμε τους διαύλους επικοινωνίας. Να δούμε τον ρόλο και να υπάρξουν επαφές με το Γραφείο Διασύνδεσης και Σταδιοδρομίας, να διευρύνουμε την πρακτική άσκηση φοιτητών, να πείτε τις ανάγκες σας, τις επιθυμίες σας, αλλά να έχουμε και εμείς περισσότερο ευήκοα ώτα. Να λειτουργήσετε σε ένα ακόμη επίπεδο ως μια ομάδα πίεσης, όχι μόνον προς την Κυβέρνηση, αλλά και προς το ίδιο το Πανεπιστήμιο, τα Τμήματα, τους Ενιαίους Συνδέσμους Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, τους Φοιτητικούς Συλλόγους, ώστε μέσα από διάλογο να ψάξουμε να βρούμε μια σύνθεση»
Ακριβώς εδώ πρέπει να εντοπίσουμε, στηρίξουμε και βελτιώσουμε τους διαύλους επικοινωνίας. Να δούμε τον ρόλο και να υπάρξουν επαφές με το Γραφείο Διασύνδεσης και Σταδιοδρομίας, να διευρύνουμε την πρακτική άσκηση φοιτητών, να πείτε τις ανάγκες σας, τις επιθυμίες σας, αλλά να έχουμε και εμείς περισσότερο ευήκοα ώτα. Να λειτουργήσετε σε ένα ακόμη επίπεδο ως μια ομάδα πίεσης, όχι μόνον προς την Κυβέρνηση, αλλά και προς το ίδιο το Πανεπιστήμιο, τα Τμήματα, τους Ενιαίους Συνδέσμους Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, τους Φοιτητικούς Συλλόγους, ώστε μέσα από διάλογο, διαφωνίες, αντιπαραθέσεις, όπως συμβαίνει και πρέπει να συμβαίνει σε μία πολυφωνική, πλουραλιστική πολιτική κοινωνία, να ψάξουμε να βρούμε μια σύνθεση.
Μια σύνθεση που θα σέβεται το Πανεπιστήμιο τόσο ως αυτόνομο οργανισμό παραγωγής και μετάδοσης γνώσης, άρα και ανεξάρτητων και αυτόνομων προγραμμάτων σπουδών, σχεδιασμένων με την ακαδημαϊκή ευθύνη και ήθος των καθηγητών –τονίζω ότι το Πανεπιστήμιο δεν είναι μόνον σχολή επαγγελματικής κατάρτισης–, αλλά θα λαμβάνει υπ’ όψιν του και τις ανάγκες και επιθυμίες της κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας(και εδώ περιμένουμε τη συμβολή σας), όπως και τις προοπτικές απασχόλησης των αποφοίτων μας.
Αυτές οι λίγες αλλά ίσως πολυλογάδικες προσωπικές απόψεις, πάντα με τη σκέψη ότι η Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Ροδόπης έχει διπλάσια ιστορία από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και εικοσαπλάσια από το Τμήμα το οποίο με τις όποιες δυνάμεις και ικανότητές μου διακονώ.
Καλή επιτυχία στην προσπάθεια διαύλων, καλή συνέχεια στην Ομοσπονδία σας, πάνω από όλα με υγεία, ώστε να τα πούμε και στην επέτειο των 200 ετών!
*Ο Κώστας Δικαίος είναι Αν. Καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Το παρόν κείμενό του εκφωνήθηκε στην επετειακή εκδήλωση εορτασμού των 100 χρόνων από την ίδρυση της ΟΕΒΕΣ Ροδόπης, που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα «Γ. Παυλίδης» της ΠΕ Ροδόπης, το Σάββατο 9 Νοεμβρίου, σε διοργάνωση της ΟΕΒΕΣ Ροδόπης. Οι μεσότιτλοι προστέθηκαν για διευκόλυνση στην ανάγνωση.
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το ρεπορτάζ της εκδήλωσης εδώ
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
