Ταραζοντας τα νερα με σχεδιο και λογο

Με αφορμή μία έκθεση κόμικς στην πόλη μας από την Αντιεξουσιαστική Κίνηση, μία συζήτηση με μέλη της στο Ραδιόφωνο του Παρατηρητή κατά τη διάρκεια της εκπομπής «Μουσικό Κουτί» που μεταδίδεται κάθε Κυριακή το μεσημέρι από τις 3 έως τις 5, με οικοδέσποινα τη Σίσσυ Ρωμανά.
Ο Πάνος και ο Κούλης στο στούντιο συζητούν με τη Σίσσυ Ρωμανά για την Αντιεξουσιαστική Κίνηση, τους στόχους, τους τρόπους με τους οποίους αγωνίζονται για το αύριο της κοινωνίας. Και συνδέονται και με τη Θεσσαλονίκη, με την αρχιτεκτόνισσα Χριστίνα, με τη φοιτήτρια αρχιτεκτονικής Σοφία και τη φοιτήτρια Γαλλικής Φιλολογίας Σταυρούλα για να συζητήσουν για τα κόμικς και την επιρροή τους…

Ράδιο Παρατηρητής: Πότε δημιουργήθηκε η ομάδα και ποιος ο στόχος της;
Πάνος: Είμαι μέλος της Αντιεξουσιαστικής Κίνησης μιας πολιτικής ομάδας η οποία ιδρύθηκε το 2003 στη Θεσσαλονίκη. Στην Κομοτηνή ιδρύθηκε την άνοιξη του 2004. Στόχος μας είναι η προώθηση του αντιεξουσιαστικού λόγου στην πόλη και γενικότερα στην ελληνική κοινωνία.

Ρ.Π:. Ποια είναι τα πιστεύω σας; Διάβασα την εφημερίδα σας, ένα πολύ καλό έντυπο με προσεγμένα άρθρα. Σε ποια μονοπάτια κινήστε;
Π.: Κατ’ αρχήν η εφημερίδα μας μια και το αναφέρατε είναι η «Βαβυλωνία»

Ρ.Π.: Γιατί «Βαβυλωνία» Πάνο;
Π.: Ο τίτλος βασίσθηκε στο σκεπτικό των μελών που ίδρυσαν την εφημερίδα η οποία δεν είναι κλειστή αλλά γενικότερα εκφράζει πολλές απόψεις γιατί δε γράφουν μόνο μέλη της οργάνωσης αλλά οποιοσδήποτε θέλει να στείλει κάποιο άρθρο με κοινωνικοπολιτικό ή πολιτιστικό περιεχόμενο μπορεί να το δημοσιεύσει. Ήταν μια παράφραση της “Βαβέλ”. Η πολυφωνία είναι ο στόχος της εφημερίδας, ν’ ακούγονται όσο το δυνατό περισσότερες γνώμες και φυσικά η προώθηση του λόγου μας. Το Σεπτέμβρη ξεκινήσαμε τη λειτουργία ενός χώρου στο κέντρο της πόλης, Αγίου Γεωργίου 36 απέναντι από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, σα μια προσπάθεια να ανοιχτούμε στη τοπική κοινωνία. Είναι ένας χώρος όπου στεγαζόμαστε και φυσικά εκεί προσπαθούμε να πραγματοποιούμε κάποιες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Είναι μια προσπάθεια προώθησης και της δικής μας κουλτούρας, όπως η έκθεση κόμικς που προσπαθήσαμε να κάνουμε…

Ρ.Π.: Και βραδιά τζάζ…
Π.: Ναι. Τέτοιες βραδιές έχουμε κάνει κι άλλες στους περασμένους μήνες, με αφιερώματα στη τζάζ, στο μπλουζ, ηλέκτρο-πάνκ, σε διάφορα είδη μουσικής τα οποία εμείς θεωρούμε ενδιαφέροντα. Επίσης κάνουμε και προβολές…

Ρ.Π.: Κάτι σαν κινηματογραφική λέσχη δηλαδή…
Π.: Στα πλαίσια της πολιτιστικής δραστηριότητάς μας κάθε Παρασκευή κάνουμε κάποιες προβολές που μπορεί να είναι κάποιοι θεματικοί κύκλοι, όπως ο πρώτος κύκλος προβολών που κάναμε ήταν αφιέρωμα στον βαλκανικό κινηματογράφο, κατά τη διάρκεια του οποίου είχαμε παίξει τέσσερις ταινίες. Μετά όμως από τα Χριστούγεννα και λόγω εξεταστικής δεν προβάλαμε ταινίες με κάποιο θεματικό κύκλο, απλά προβάλαμε κάθε Παρασκευή και μια ταινία, οτιδήποτε από καρτούν μέχρι βαριά κουλτούρα…

Ρ.Π.: Συζητάτε μετά την ταινία;
Π.: Ήταν στη σκέψη μας αυτό, αλλά ο κόσμος πολλές φορές δε κάθεται για να συζητήσει, βλέπει τη ταινία και φεύγει. Εμείς βέβαια, και όσοι μένουν, συζητάμε. Γι’ αυτό άλλωστε τις επιλέγουμε για να υπάρχει και προβληματισμός. Δε θα βάλουμε μόνο κάτι το οποίο θα προβληματίσει έτσι επειδή μπορεί να είναι μια ωραία ταινία, θέλουμε να κεντρίσουμε κιόλας και το ενδιαφέρον.

Ρ.Π.: Πώς λειτουργείτε ως ομάδα;
Π.: Όσον αφορά στη λειτουργία της αντιεξουσιαστικής γίνονται συνελεύσεις σε πολλές πόλεις στην Ελλάδα. Η κάθε μία όμως ομάδα είναι αυτόνομη, αποφασίζει μόνη της τη δράση που θα ακολουθήσει στο τόπο της και φυσικά η κοινή γραμμή βγαίνει με τα πανελλαδικά που διοργανώνουμε κάθε τρεις μήνες στις πόλεις που έχουμε έδρα, όπου γίνεται συνέλευση.

Ρ.Π.: Πώς λειτουργείτε ως αντιεξουσιαστική κίνηση;
Π.: Εμείς λειτουργούμε άμεσα δημοκρατικά δηλαδή στις συνελεύσεις λέει ο καθένας τη γνώμη του για οποιοδήποτε θέμα, εξετάζουμε κάθε ζήτημα και το σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχει ψηφοφορία αλλά συνδιαμόρφωση γνώμης. Δηλαδή δεν προσπαθούμε να δημιουργήσουμε δύο απόψεις και να υπάρξει ένας πόλος μέσα στην ίδια τη συνέλευση αλλά να φτιάξουμε μια άποψη όλοι μαζί. Κρατάμε τα θετικότερα στοιχεία από κάποιον και προσπαθούμε να τα συνθέσουμε και να βγάλουμε την τελική μας απόφαση. Δε προσπαθούμε να χωρίσουμε μειοψηφίες – πλειοψηφίες γιατί αυτό θα ήταν ενάντια στο σκεπτικισμό μας προς την ίδια τη συνέλευση, όταν είσαι εναντίον κάθε ιεραρχικής δομής.

Ρ.Π.: Πόσα μέλη απαριθμεί ο σύλλογος, τι νομική μορφή έχει η ΑΚ;
Π.: Είναι μια πολιτική οργάνωση. Δεν είναι σωματείο ή σύνδεσμος φιλάθλων αναρχισμού ή κάτι τέτοιο. Είναι μια πολιτική οργάνωση, έτσι την ονομάζουμε εμείς με αυτή τη δομή. Στις συνελεύσεις της εκτός από τα μέλη που συμμετέχουν κανονικά στην οργάνωση μπορούν να έλθουν να παρακολουθήσουν και άλλοι και φυσικά να ακούσουμε και τη γνώμη τους. Δεν είμαστε μια κλειστή κάστα, δεν είμαστε καθόλου ελιτιστές, ούτε εγωιστές και εσωστρεφείς γι΄ αυτό ακριβώς τον έχουμε ανοίξει και το χώρο, θέλουμε να ακούμε τις γνώμες της κοινωνίας και του κόσμου και γενικότερα να αποφασίζουμε με αυτούς. Γιατί και αυτοί μπορούν να έχουν άμεσο ρόλο στην απόφαση που θα πάρουμε. Επειδή δεν έχουμε αξιώματα ή κάποια άλλη μορφή όπως είπα πριν. Στην ουσία ταράζουμε τα νερά. Η αλήθεια είναι ότι ο λόγος μας πολλές φορές σοκάρει. Σοκάρει ίσως όχι γιατί είναι πολύ πιο μπροστά ή πολύ προοδευτικός, απευθύνεται στα συναισθήματα του ανθρώπου τα οποία προσπαθεί το ίδιο το σύστημα να καταπνίξει.

Ρ.Π.: Διαβάζω στην εφημερίδα σας, «Κυρίαρχη αστική τάξη», «Κάστα κομματικών εργατοπατέρων», «Φαυλότητα και καιροσκοπισμός», κ. Πάνο, βλέπω μια ξύλινη γλώσσα, κάτι μου θυμίζει όλο αυτό. Μήπως ήρθε η ώρα να ακούσουμε κάτι διαφορετικό, κάτι πιο ανθρώπινο λιγότερο φοβισμένο ίσως;
Π.: Κάποια πολιτικά άρθρα σίγουρα θα έχουν και κάποιες λέξεις, οι οποίες θα είναι φράσεις που χρησιμοποιούνται. Θα χρησιμοποιήσω τον όρο κλισέ. Ναι. Αλλά είναι κάποιες φράσεις συνδεδεμένες με την πορεία και την ιστορία του χώρου μας. Δηλαδή εργατοπατέρες για παράδειγμα, ναι υπάρχουν κάποιοι, οι οποίοι θεωρούν τους εαυτούς τους εργατοπατέρες δηλαδή πατρονάρουν το εργατικό κίνημα, δε το αφήνουν να αναπτυχθεί όπως θα έπρεπε, παίρνουν κάποιες αποφάσεις, είναι κατευθυνόμενοι πολλές φορές. Μπορεί να ακούγεται ξύλινη γλώσσα, αλλά δε νομίζω ότι είναι. Δηλαδή ο άνθρωπος που νιώθει αυτό το πράγμα, που είναι μέσα σ΄ αυτό το χώρο τον εργατικό και αντιλαμβάνεται κάποια πράγματα, θα έλεγε το ίδιο πράγμα ίσως με κάποια άλλα λόγια. Ε, αυτή είναι κατά κάποιο τρόπο η ορολογία. Δεν είναι ξύλινη γλώσσα γιατί τα μηνύματά μας δεν είναι ξύλινα. Ο μεμονωμένες λέξεις δε μπορούν να αποτελέσουν ξύλινη γλώσσα.

Ρ.Π.: Πώς αντιδράτε και σε τι; Ένας τρόπος μέσω της εφημερίδας σας. Ένας άλλος οι διαδηλώσεις. Πώς αλλιώς;
Π.: Για παράδειγμα για τους τρεις που έχουν συλληφθεί και τους οποίους θέλουν να κατηγορήσουν σύμφωνα με το νέο τρομονόμο που προσπαθεί να προωθήσει κράτος και η ευρωπαϊκή ένωση μέσα στα πλαίσια της καταστολής των υποτιθέμενων τρομοκρατών και φυσικά αυτό δε θίγει μόνο εμάς, θίγει οποιονδήποτε μπορεί να κάνει κάτι με το οποίο το καθεστώς δε συμφωνεί και τον στιγματίζει ως τρομοκράτη, τον κυνηγάει, τον φυλακίζει, τον βασανίζει . Οι άνθρωποι αυτοί είναι προφυλακισμένοι σχεδόν δέκα μήνες χωρίς να έχει γίνει καμία δίκη ακόμα και φυσικά εμείς προσπαθήσαμε να ευαισθητοποιήσουμε την κοινή γνώμη να λάβει κάποια μέτρα απέναντι σ’ αυτό τον τρόπο καταστολής που πάει να θεσμοθετηθεί. Εκτός από την εφημερίδα, αυτό το κάνουμε με προκηρύξεις τις οποίες μοιράζουμε, διαδηλώσεις τις οποίες οργανώνουμε και κατεβαίνει αρκετός κόσμος που συμφωνούν με αυτό.

Ρ.Π.: «Επίθεση στην επίθεση της εξουσίας» διάβασα στον υπέρτιτλο στην εφημερίδα σας…
Π.: Εμείς θεωρούμε ότι δε μπορούμε να συνδιαλεγόμαστε και να διακυβεύουμε κάποια πράγματα τα οποία θεωρούμε κεκτημένα όπως είναι οι ατομικές ελευθερίες, η ελεύθερη πολιτική έκφραση κτλ. Όταν αυτά καταστρατηγούνται ο μόνος δρόμος που σου μένει είναι η αντεπίθεση. Δε γίνεται διαφορετικά.

Ρ.Π.: Χαίρομαι που σε ακούω να μιλάς έτσι. Που ένα παιδί της ηλικίας σου μιλάει έτσι…
Π.: Δεν είμαι παιδί της ηλικίας μου. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι ευαισθητοποιημένοι, μεγαλύτεροι από μένα που τα ξέρουν και τα έχουν ζήσει και αντιλαμβάνονται καλύτερα τα πράγματα απ’ ό,τι εγώ που έχω μια μικρή εμπειρία πάνω σε αυτά. Φυσικά πιστεύω ότι ο κάθε άνθρωπος νιώθει και θέλει να είναι ελεύθερος και φυσικά θα αντιδράσει όταν ενημερωθεί για κάποια πράγματα και πολύ περισσότερο όταν τον ίδιο τον στιγματίσουν ως τρομοκράτη, ως εγκληματία και εχθρό της κοινωνίας. Εμείς δεν είμαστε εχθροί της κοινωνίας, ίσα -ίσα που για την κοινωνία παλεύουμε. Για μια καλύτερη κοινωνία και φυσικά δε θέλουμε να είμαστε ποτέ εναντίον σ’ αυτή και στο κοινό όφελος του ανθρώπου. Έχουμε αντιληφθεί ότι εχθρός είναι αυτός που προσπαθεί να μας καταστρατηγήσει.

Ρ.Π.: Εχθρός…
Π.: Δηλαδή το κράτος το οποίο προωθώντας κάποια μέτρα περιορίζει τις ελευθερίες μας. Εμείς δε θέλουμε να τις χάσουμε αυτές.

Ρ.Π.: Από την Θεσ/νίκη η Σταυρούλα, η Σοφία και η Χριστίνα. Καλώς ήλθατε κορίτσια στη πόλη μας. Με τα κόμικς πώς ασχοληθήκατε;
Σοφ.: Δεν ασχολούμαστε πολλά χρόνια, αλλά διαβάζουμε από μικρές, μεγαλώσαμε στο Βέλγιο και το θεωρώ λογικό. Ασχοληθήκαμε κυρίως στη Θεσσαλονίκη μέσα στα πλαίσια της φοιτητικής εβδομάδας.

Ρ.Π.: Χριστίνα πες μου σε παρακαλώ, τι σε εμπνέει για να σχεδιάσεις κάτι;
Χρ.: Οτιδήποτε. Μπορεί να είναι κάτι που έτυχε στο σπίτι μου, στο δρόμο. Τα περισσότερα σχέδια είναι φανταστικά. Τα δικά μου κόμικς δεν έχουν στοιχεία πραγματικότητας και δεν ασχολούμαι με συγκεκριμένο είδος ιστορία. Προσπαθώ να κάνω διαφορετικά σχέδια.

Ρ.Π.: Πως εμπνέεσαι το χαρακτήρα; Για παράδειγμα ALTAN τους σχεδιάζει όλους χοντρούς με χοντρές μύτες, ο EDICA σχεδιάζει τις αδύνατες φιγούρες. Πώς συλλαμβάνεις αυτή την αρχική εικόνα; Είναι κάποια συγκεκριμένη διαδικασία ή ξημερώνει και λες μου ήρθε αυτή η φάτσα και αυτήν φτιάχνω;
Χρ.: Αυτό συμβαίνει. Συνήθως σχεδιάζω πολλούς διαφορετικούς χαρακτήρες και αν μου αρέσει πολύ ένα πρόσωπο, μπορεί να μου έλθει κατευθείαν ένα μικρό σενάριο, μια ιδέα για ένα κόμικς με το χαρακτήρα που δημιούργησα και μετά προσπαθώ να το βάλω σε διάφορες καταστάσεις, είτε χιουμοριστικές είτε όχι.

Ρ.Π.: Είστε συλλέκτριες κόμικς ή όχι;
Σ.: Είμαστε πορωμένες με τα manga. Και τα ευρωπαϊκά μας αρέσουν πολύ. Τα αμερικάνικα δεν τα έχουμε ψάξει πολύ.

Ρ.Π.: Ποιον κομικογράφο παρακολουθείτε αρκετά;
Χρ.: Γάλλους. Εμένα προσωπικά μου αρέσει πολύ ο Λουαζέλ αλλά δεν έχει έλθει ακόμα στην Ελλάδα.

Ρ.Π.: Ιταλούς;
Στ.: Ναι και ιταλούς.

Ρ.Π.: Πόσες φορές έχετε πάρει μέρος στη φοιτητική εβδομάδα που γίνεται στη Θεσσαλονίκη κάθε Απρίλιο;
Στ.: Εγώ μόνο μια φορά, οι δύο κοπέλες δύο φορές.

Ρ.Π.: Σοφία, παντρεμένη μόλις δύο μήνες, με άγγιξε ιδιαίτερα το σχέδιό σου «Μα πού πήγαν όλοι οι άντρες». Καυστικό, σύντομο και πολύ αληθινό…
Σοφ.: Το έφτιαξα πριν πολλά χρόνια. Δεν είναι πάντως αντιπροσωπευτικό μου.

Ρ.Π.: Πόσο καιρό ασχολείσαι με το κόμικ;
Σοφ.: Σοβαρά γύρω στα δύο χρόνια.

Ρ.Π.: Έχετε πάει σε κάποια σχολή κορίτσια; Γιατί αν δε κάνω λάθος στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί ένα εργαστήρι;
Σοφ.: Εμείς είμαστε αυτοδίδακτες. Λειτουργούν τρία εργαστήρια κόμικς κυρίως σε συνδυασμό με μαθήματα ελεύθερου σχεδίου για εισαγωγή στη σχολή καλών τεχνών ή στην αρχιτεκτονική, όπου γίνονται κάποια βασικά μαθήματα αλλά σχολή κόμικς στη Θεσσαλονίκη δεν υπάρχει. Στην Αθήνα υπάρχει. Του Ορνεράκη, του Άκτο όπου δίνουν και πτυχία. Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το πτυχίο βέβαια για να βρεις δουλειά.

Ρ.Π.: Όλοι αυτοί οι μεγάλοι Ντον Ρος, Καρλ Μπακς δε νομίζω να είχαν πάρει πτυχίο. Πάνο, εσύ διαβάζεις κόμικς;
Π.: Διαβάζω αλλά δεν ασχολούμαι με το σκιτσάρισμα. Είχα δοκιμάσει δύο τρεις φορές αλλά απέτυχα παταγωδώς.

Ρ.Π.: Πως έχουν επηρεάσει τα κόμικς την καθημερινότητά σας; Αντιμετωπίζετε τον κόσμο κάπως διαφορετικά;
Στ.: Ίσως κάποιες φορές σκεφτόμαστε τα πράγματα μέσα απ΄ το πρίσμα των κόμικς. Δηλαδή, όταν συμβαίνουν διάφορα περιστατικά μπορούμε να τα φανταζόμαστε μεταφρασμένα σε κόμικς. Ίσως να μας έχουν επηρεάσει και στον τρόπο σκέψης. Δεν το χουμε σκεφτεί είναι η αλήθεια.
Σοφ.: Εγώ βλέπω κάτι και λέω, «Α, αυτό ωραία θα ήταν να είναι σε κόμικς».

Ρ.Π.: Ακόμα και μια γελοία σκηνή που μπορεί να συμβεί στην καθημερινότητα σου;
Σοφ.: Ναι είναι τρόπος ανάγνωσης το να διαβάζεις κόμικς.
Π.: Πάντως σαν αναγνώστης έχω να πω ότι το κόμικς το διαβάζεις και είναι καλό, γιατί υπάρχουν και τα αποτυχημένα τα οποία πολλές φορές φέρνουν και δάφνες, αλλά θα έλεγα ότι είναι υποκειμενικό το ζήτημα…

Ρ.Π.: Για ποια μιλάς;
Π.: Έχει τύχει να διαβάσω και κάποια τα οποία παρουσίαζαν τα πάντα φοβερά και δε μου αρέσανε. Πάντως η αλήθεια είναι ότι όταν διαβάζεις κόμικς είναι σα να βλέπεις μια καλή ταινία. Όπως σε επηρεάζει μια καλή ταινία που τη βλέπεις στο κινηματογράφο και σε χαλαρώνει και μετά σκέφτεσαι διαφορετικά, ζεις μέσα στον κόσμο της για κάποιο διάστημα έτσι λειτουργεί και το κόμικς.

Ρ.Π.: Κάποιες στιγμές τα κόμικς δεν έχουν μία λογική συνέχεια και γράφετε τα δικά σας αποτυπώνοντας τη σκέψη σας. Τι θέλετε να πείτε εκείνη τη στιγμή;
Σοφ.: Το κόμικ καθώς θεωρείται τέχνη πλέον λειτουργεί σαν έργο τέχνης ξεχωριστά. Πολλές φορές αντί να είναι το μέσο για να διηγηθεί κάποιος μια ιστορία, είναι απλά το μέσο έκφρασης του δημιουργού. Οπότε με αυτή τη λογική μπορεί να εκφράσει ό, τι εκφράζει ένας πίνακας, ένα κομμάτι, όλο αυτό.

Ρ.Π.: Έχουμε συσχετίσει τα κόμικς κυρίως με το γέλιο, με το χιούμορ, με τη διασκέδαση. Κάποιες φορές που είστε σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση ή έχετε να αντιμετωπίσετε κάποιο πρόβλημα μπορέσατε μέσα από τα κόμικς είτε να το ξεπεράσετε είτε να βγάλετε λίγο πιο σοβαρά θέματα;
Σοφ.: Εδώ στην Ελλάδα κυρίως έχουν συνδεθεί με γελοιογραφία. Στο εξωτερικό τα κόμικ μπορούν να αναφέρονται σε πάρα πολλά θέματα. Αλλά και εδώ έχει αρχίσει να συμβαίνει αυτό. Δε σημαίνει απαραίτητα ότι τα κόμικς θα είναι κωμικά. Υπάρχουν κόμικς με ιστορίες τρόμου, με δραματικές ιστορίες με όλα τα θέματα νομίζω.
Π.: Κατ΄ αρχήν η λέξη κόμικ σημαίνει κωμικός, αστείος. Και έτσι ξεκίνησε το κόμικ. Ήταν τα πρώτα στριπάκια που βγήκαν σε εφημερίδες καθαρά και μόνο για λόγους ψυχαγωγίας.
Σοφ.: Έχουν περάσει εκατό χρόνια όμως από τότε…
Π.: Δε πρέπει να ξεχνάμε ότι το κόμικ χρησιμοποιήθηκε πάρα πολύ και για πολιτική προπαγάνδα σε πολλές χώρες και κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου και πιο πριν στο β΄ παγκόσμιο…
Σοφ.: Ούτως ή άλλως το κόμικ προορίζεται για μαζική κατανάλωση, δεν είναι της υψηλής κουλτούρας ας πούμε…

Ρ.Π.: Κι άλλωστε νομίζω ότι τα πιο σοβαρά πράγματα τελικά λέγονται με αστείο τρόπο, δηλαδή οι αστείοι άνθρωποι συνήθως είναι σοβαροί. Πρέπει να είσαι βαθύτατα σοβαρός και υπεύθυνος για να μπορείς να βγάλεις γέλιο και να σαρκάσεις και να σαρκαστείς.
Π.: Ακριβώς. Αυτό το καταλαβαίνουμε και από τις γελοιογραφίες στις εφημερίδες. Καταπιάνονται με πολύ σοβαρά θέματα με μια δόση χιούμορ. Π.χ. ο Στάθης, ο Καλαϊντζής…

Σίσσυ Ρωμανά

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.