Ο Μαρξ μεταξυ μας

Ο ηθοποιός Άγγελος Αντωνόπουλος σήκωσε στις πλάτες του με πολύ μεγάλη επιτυχία τοΝ ρόλο του Μαρξ στην παράσταση «Ο Μαρξ στο Σόχο» του Χάουαρντ Ζιν, το βράδυ του Σαββάτου. Το αμφιθέατρο της Παλιάς Νομικής έζησε για λίγο έναν καταπληκτικό μονόλογο που δεν άφησε ασυγκίνητο κανέναν μια και σε άλλους θύμισε και σε άλλους έδειξε το δρόμο του προβληματισμού που κάθε άλλο παρά εύκολος είναι αλλά παραμένει αληθινός.

Επικοινωνώντας διαρκώς με το κοινό με το βλέμμα, άλλοτε επιδοκιμάζοντας άλλοτε αποδοκιμάζοντας κι άλλοτε προσπαθώντας να δώσει τη διάσταση που έπρεπε στο λόγο ο Άγγελος Αντωνόπουλος αποδείχθηκε αρχικά ένας πολύ καλός αναγνώστης του Μαρξ – πράγμα δύσκολο – και δεύτερον ένας υπέροχος ηθοποιός. Αποχώρησε από τη σκηνή εν μέσω θερμών χειροκροτημάτων σχολιάζοντας πως η παράσταση της Κομοτηνής ήταν από αυτές που εξελίχθηκαν με τη βοήθεια του κοινού.

Ο Μαρξ κατεβαίνει στη γη για λίγες ώρες έχοντας ζητήσει από τις αρμόδιες αρχές του άλλου κόσμου να κατέβει για λίγο στους θνητούς με σκοπό να «αποκαταστήσει το όνομά του», όπως λέει. Αντί, όμως, να βρεθεί στο Σόχο του Λονδίνου, όπου έζησε και πέθανε, από λάθος βρίσκεται στο Σόχο της Ν. Υόρκης, στη μεγάλη μητρόπολη. Μέσα σε μία ώρα κι ενώ έχει παρατηρήσει τα ψηλά κτίρια, το πλήθος των σκουπιδιών στους δρόμους, τους ανθρώπους που τον φωνάζουν λέγοντας «κύριε πεινάω», μιλάει με τρόπο κατανοητό κι ανθρώπινο για την θεωρία του, τον μαρξισμό. Προσεγγίζει το προλεταριάτο και τις ανάγκες του, περιδιαβάζει το «Κεφάλαιο» με χιούμορ παραπέμποντας στην αυστηρή κριτική της γυναίκας του Τζένης που ήταν η προσωπική του γραμματέας, μιλάει για τις συναναστροφές του την εποχή που ζούσε. Μιλάει για τον Μπακούνιν και τις κακές του συνήθειες να εισβάλλει στα σπίτια φίλων ακάλεστος να τρώει και να πίνει (μπράντυ αντί για κρασί γιατί μπορεί να μην είχε ιδιοκτησία αλλά είχε γούστο) αλλά και να κοιμάται βρίζοντας, φωνάζοντας, κατουρώντας…

Μιλάει για τον καλό του φίλο Ένγκελς που τους στήριζε οικονομικά όταν δεν είχαν μια λίρα για φαγητό και είχαν «μεταφέρει» στο ενεχυροδανειστήριο (βλέπε τράπεζες της εποχής εκείνης) βιβλία, ασημικά, έπιπλα, ακόμη και το παλτό του… Βέβαια, ο Ένγκελς ως γόνος καλής και πλουσίας οικογένειας θεωρούσε σκόπιμο να τους προσφέρει έξι μπουκάλια σαμπάνια αντί για ψωμί τα οποία συνήθιζαν να πίνουν μπροστά από το υποτιθέμενο χριστουγεννιάτικο δέντρο τις γιορτές.

Ο Μαρξ (κατά κόσμο Άγγελος Αντωνόπουλος) «απαντάει» μέσα από το έξοχο κείμενο του Χάουαρντ Ζιν στους ανά τον κόσμο αναγνώστες του και για θέματα επίμαχα όπως είναι η θρησκεία. Διαβάζει όλη την παράγραφο τη σχετική με το «η θρησκεία είναι το όπιο των λαών» για να δώσει την πραγματική διάσταση κι όχι την αποσπασματική για τις θέσεις του γύρω από τον ρόλο της θρησκείας στην κοινωνία.

Ο Μαρξ θα μπορούσε να είναι ένας από εμάς αν δεν ήταν τόσο ευφυής και πρωτοπόρος για την εποχή του όπως ο Ένγκελς, ο Μπακούνιν, ο Καντ, ο Μπρετόν – με τους οποίους συζητάει πλέον εκεί ψηλά – οι μεγάλοι φιλόσοφοι που οραματίστηκαν έναν κόσμο διαφορετικό από άλλη ιδεολογική αφετηρία ο καθένας.

Ο Μαρξ θα μπορούσε να είναι ένας από εμάς γιατί θυμάται με αγάπη την γυναίκα του την Τζένη, θαυμάζει το μυαλό της κόρης του Ελεονόρας που έστηνε πολιτικές συζητήσεις στα 15 της και οργάνωνε βραδιές Μότσαρτ για να διαμαρτυρηθεί και να περάσει μηνύματα στον κόσμο, φλέρταρε με την οικιακή βοηθό που τους είχαν στείλει «ως δώρο» τα πλούσια πεθερικά του για να τους βοηθάει, αγαπούσε τους φίλους του, πονούσε από τους καλόγερους που είχε και τον εμπόδιζαν να καθίσει …

Ο Μαρξ καυτηριάζει μέσα από το κείμενο του Ζιν όσους χρησιμοποιούν το όνομά του για να δηλώσουν μαρξιστές και να παίξουν το πολιτικό τους χαρτί. Εξηγεί ποια ήταν η εργατική επαναστατική κυβέρνηση ήτοι η Κομμούνα του Παρισιού και πώς η βάση ήταν αυτή που για λίγο πήρε αποφάσεις όταν οι ηγέτες της είχαν δηλώσει πως θα πληρώνονται όσο κι ένας εργάτης, γιʼ αυτό και πνίγηκε ως κίνημα. Εξάλλου, μαζί με τον Λένιν ήταν αυτοί που ανέλυσαν καλύτερα τα γεγονότα της Παρισινής Κομμούνας.

Ο Μαρξ είναι ο άνθρωπος απέναντι από την κοινωνία και μέσα στην κοινωνία, σε όλες τις εποχές, τα μήκη και τα πλάτη της γης, όπως τον πλησιάζει ο Ζιν και παρουσιάζεται στην παράσταση που σκηνοθέτησε η Αθανασία Καραγιαννοπούλου. Μέσα από έξοχη ιρλανδέζικη μουσική αλλά και έργα του Μότσαρτ αλλά και το λιτό πλην ευφυές σκηνικό του Γιώργου Ασημακόπουλου, ζει για μια ώρα στη σκηνή για νʼ αγαπηθεί μέσα από το πρόσωπο του Άγγελου Αντωνόπουλου από ομοϊδεάτες αλλά και αντιπάλους, γιατί με τη θεωρία του πολλοί διαφώνησαν αλλά σχεδόν κανείς δεν την αγνόησε. Η αιτιολογία ίσως δίνεται εύστοχα μέσα από τον λόγο του. Σε κάποια στιγμή στην παράσταση ο Μαρξ λέει πως «οι φιλόσοφοι είχαν περιοριστεί στην ερμηνεία του κόσμου ενώ το θέμα ήταν πώς θα τον αλλάξουμε». Έκανε κατά κάποιο τρόπο την αποδόμηση της κοινωνίας και των αναγκών για να δημιουργήσει μια άλλη δομή μέσα από την κοινωνία και για την κοινωνία.

Και η έξυπνη «λύση» δίνεται στο φινάλε. Ο Μαρξ αποχωρώντας από τον κόσμο και την σκηνή, στέκεται πίσω από την κουρτίνα και χαιρετάει ως Χριστός, κάνοντας το σχήμα του σταυρού. Κομμουνισμός και χριστιανισμός, σταυρός και γροθιά. Ουμανισμός και ουμανισμός.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.