Στη Μεση της θαλασσας με τους «Ιχνηλατες της Παραδοσης»

Στα μονοπάτια της θύμησης μέσα από παραδοσιακά τραγούδια υπόσχονται να μας μεταφέρουν το βράδυ της Παρασκευής στις 9:30 οι «Ιχνηλάτες της Παράδοσης» στα πλαίσια των εκδηλώσεων που πραγματοποιεί ο Παραθεριστικός Σύλλογος Μέσης «Οι Γλάροι». Ένα ταξίδι πέρασμα στον παραδοσιακό πλούτο της χώρας μας μέσα από το πάθος και το μεράκι των μελών του συγκροτήματος.

Ο ΠτΘ συζητά σήμερα με το μέλος του συγκροτήματος Κώστα Καμπανά για την εκδήλωση και γενικότερα για το παραδοσιακό ελληνικό τραγούδι.

Να σημειωθεί ότι το συγκρότημα απαρτίζουν στο λαούτο ο Κωνσταντινίδης Αντώνης, στο βιολί ο Τράκας Στέργιος, ο Κώστας Καμπανάς στα κρουστά, ο Κουρκούλης Αλέκος στο ούτι, η Μυλωνά Βούλα η Χριστέλη Καίτη και ο Μπερμπέρης Νίκος στο τραγούδι, η Μαρία Χαριστού στα κρουστά, ο Πατρέλης Γιώργος κανονάκι και σε αυτή την εκδήλωση θα συνεργαστούν με ένα ντόπιο καλλιτέχνη που παίζει κλαρίνο, τον Αλβανόπουλο Νίκο.

ΠτΘ: Ξεκινώντας κ. Καμπανά μιλήστε μας για την διαδρομή του συγκροτήματος…

Κ.Κ.: Σαν σχήμα ξεκινήσαμε το 1999 για να εκδώσουμε ένα ψηφιακό δίσκο που αφορούσε σε τραγούδια της Χαλκιδικής, γιατί η έδρα μας είναι αυτός ο χώρος. Το συγκεκριμένο cd, έκδοση του Συλλόγου Κασσανδρινών, χρηματοδοτούμενο και από την πολιτεία, ήταν αφιερωμένο σε τοπικό ήρωα του 1821, περιελάμβανε όμως και άλλα τραγούδια. Η προσπάθεια αυτή του Συλλόγου απετέλεσε την αφορμή της δημιουργίας του σχήματος. Όταν τελείωσε αυτή η δουλειά καταλάβαμε ότι μπορούσαμε να συνυπάρξουμε και προχωρήσαμε θα έλεγα γρήγορα. Στο ξεκίνημα τον πυρήνα του απετέλεσαν επτά άτομα, αλλά αργότερα διευρύνθηκε. Σήμερα στις διάφορες εκδηλώσεις συνήθως συμμετέχουν δέκα άτομα, αλλά πολλές φορές, εφόσον το απαιτεί η συγκεκριμένη εκδήλωση που συμμετέχουμε, μπορεί να παίξουμε και δώδεκα ή και δεκατρία άτομα. Από τα μέλη του συγκροτήματος ορισμένοι είναι εκ καταγωγής Χαλκιδικιώτες και άλλοι μένουν στην περιοχή.

ΠτΘ: Εκτός από το cd στο οποίο αναφερθήκατε έχετε κάνει και άλλες δουλειές;

Κ.Κ.: Σαν μουσικό σχήμα «Ιχνηλάτες της Παράδοσης» εκδώσαμε τον ψηφιακό δίσκο «Στα μονοπάτια της θύμησης», ο οποίος θα έλεγα ότι ήταν μία συλλογή τραγουδιών, ένα δείγμα που θα μας επέτρεπε να δείξουμε περίπου την ποιότητα της δουλειάς μας, να έρθουμε σε επαφή με τους φορείς που μας δίνουν τη δυνατότητα να κάνουμε τις συναυλίες. Τα τελευταία δύο χρόνια έχουμε συγκροτήσει αστική εταιρεία και παράλληλα με την έκδοση των δικών μας ψηφιακών δίσκων κάνουμε και παραγωγές. Ήδη έχουμε ετοιμάσει μία παραγωγή με κάλαντα ενός χωριού της Χαλκιδικής.

ΠτΘ: Η ενασχόλησή σας αφορά αποκλειστικά στη μουσική παράδοση της Χαλκιδικής;.

Κ.Κ.: Όχι βέβαια. Μας ενδιαφέρει όμως γιατί καταγόμαστε ή ζούμε εκεί, έχουμε τους ανθρώπους, την επαφή, τα βιώματα και μπορούμε να φέρουμε στο φως ξεχασμένα παλιά τραγούδια, αλλά τα ενδιαφέροντά μας επεκτείνονται και αφορούν στον πλούτο της μουσικής παράδοσης όλης της Ελλάδας. Ο μεγάλος πλούτος βέβαια εντοπίζεται στη Μικρά Ασία και αυτό φαίνεται από τις δουλειές που κυκλοφορούν. Θα έλεγα όμως ότι η παραδοσιακή μουσική της Ελλάδας είναι κάτι ασύλληπτο σε όγκο και σε ποιότητα και όσο και να ψάχνεις όλο και κάτι βρίσκεις.

ΠτΘ: Λειτουργείτε και ως ερευνητές;

Κ.Κ.: Φυσικά. Η τελευταία μας παραγωγή είχε και έρευνα και συνεργασία με τους ντόπιους στο συγκεκριμένο χωριό. Είναι δύσκολη δουλειά και χρονοβόρα επειδή ακριβώς δεν είμαστε «επαγγελματίες» μουσικοί. Στην ουσία επειδή κάνουμε και άλλη δουλειά μας επιτρέπετε να ασχολούμαστε με μεράκι και με μία άλλη προσέγγιση με το παραδοσιακό τραγούδι. Σαν ακροατές μουσικών σχημάτων ή στις διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις βλέπουμε πώς μεταφέρεται και πώς εκτελείται το παραδοσιακό τραγούδι στις διάφορες εκδηλώσεις μέσα από τις ενορχηστρώσεις. Στα περισσότερα ιδιωτικά γλέντια, αλλά ακόμα και στα δημόσια στις πλατείες, παίζεται με σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα, αρκεί να βγάζουν ήχο, γεγονός που αλλοιώνει τη φυσιογνωμία του τραγουδιού. Πιστεύω ότι το χειρότερο που μπορούν να κάνουν αυτοί που ασχολούνται με αυτό τον τρόπο είναι να αλλοιώνουν τον ήχο της παραδοσιακής μουσικής και να τον μεταφέρουν, ειδικά στις νέες γενιές, που δεν έχουν ακούσματα, αλλοιωμένο. Και τα παιδιά όταν ακούν αυτόν τον ήχο νομίζουν ότι αυτό είναι παραδοσιακή μουσική.

ΠτΘ: Το κεφάλαιο της παράδοσης είναι μεγάλο και το ερώτημα παραμένει στο τι ο καθένας μας θεωρεί παράδοση…

Κ.Κ.: Σίγουρα αλλά, αν το απλοποιήσουμε, παράδοση είναι αυτό που μας άφησαν οι προηγούμενες γενιές. Και κάθε γενιά φτιάχνει κάτι και το παραδίδει στην επόμενη. Έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο η επόμενη γενιά θα παραλάβει το δημιούργημα της προηγούμενης γενιάς, θα το αφουγκρασθεί και θα το μεταφέρει στην επόμενη. Και λέω ότι έχει σημασία γιατί τα τελευταία χρόνια η καταναλωτική κοινωνία στην οποία ζούμε και η είσοδος της τεχνολογίας δημιούργησαν ένα μεγάλο χάσμα, δηλαδή κόπηκε ο ομφάλιος λώρος με τις προηγούμενες γενιές και τώρα οι νέοι είναι σαν να ξεκινάνε από το μηδέν.

ΠτΘ: Από την μέχρι σήμερα πορεία σας πώς βλέπετε τη σχέση των νέων με το παραδοσιακό τραγούδι;

Κ.Κ: Κάποιους τους έχει αγγίξει, κάποιοι βρίσκονται τυχαία σε μία εκδήλωση,- και αυτό είναι φυσικό, γιατί συμβαίνει και σε μας,- και ακούγοντάς το μπορεί να το αποδεχθούν αλλά και να το απορρίψουν. Υπάρχει όμως και μία μεγάλη μερίδα η οποία το απορρίπτει εκ των προτέρων χωρίς καν να το έχει ακούσει, γιατί είναι έξω από τα ενδιαφέροντα και ακούσματά τους.

ΠτΘ:Γιατί ονομάσατε το συγκρότημά σας «Ιχνηλάτες της παράδοσης»;

Κ.Κ.: Το όνομα “Ιχνηλάτες” προσδιορίζει το ψάξιμο και η επόμενη λέξη αυτό που ψάχνουμε. Είναι δύσκολο οποιοδήποτε σχήμα να βρει ένα όνομα που θα το εκφράζει απόλυτα, αλλά πιστεύω ότι όποιος ακούσει το όνομα μπορεί να καταλάβει ακριβώς ποιοι είμαστε.

ΠτΘ: Είπατε ότι η ελληνική παράδοση είναι ασύλληπτη. Από την άλλη όμως ως μουσική είναι παραμελημένη ακόμα και από τη πολιτεία. Ποια είναι η γνώμη σας;

Κ.Κ. Είναι αλήθεια ότι η πολιτεία δεν χρηματοδοτεί επαρκώς και με σωστά κριτήρια την παράδοση οποιασδήποτε μορφής και θα έλεγα ότι δεν επικρατούν τα κριτήρια της ποιότητας, αλλά πάντα επικρατούν πολιτικάντικα κριτήρια. Και έτσι υπάρχουν παράπονα. Βέβαια, προχωρώντας στον ιδιωτικό τομέα, στην ουσία σαν φορέας ή σαν άτομο ο καθένας με το τι θα πληρώσει ταυτόχρονα γίνεται χρηματοδότης μιας εκδήλωσης. Αυτό δείχνει ακριβώς τι θέλουμε σαν κοινωνία και σαν άτομα να χρηματοδοτήσουμε. Ας μη ξεχνάμε όμως τι έγινε με το ρεμπέτικο, που και αυτό είναι παράδοση αλλά και θέμα μόδας. Δηλαδή εάν οι περί τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας αντιληφθούν ότι παίζει αυτό το πράγμα τότε θα αρχίσουν να το προβάλλουν περισσότερο. Το ρεμπέτικο ξεκίνησε πριν από τριάντα χρόνια και ακόμη παίζει, συγκινεί κάποιους αλλά και προβάλλεται και από τα ιδιωτικά μέσα.

ΠτΘ: Πώς λειτουργείτε ως σχήμα;

Κ.Κ.: Απευθυνόμαστε σε όλους, είτε δημόσιους φορείς, για παράδειγμα μία νομαρχία ή ένα δήμο να χρηματοδοτήσει μία εκδήλωση, -γιατί τα τελευταία χρόνια υπάρχει μία τάση από πλευράς κυρίως δημοτικών φορέων να χρηματοδοτούνται πολλές εκδηλώσεις, και καλά κάνουν γιατί τέτοια άνθιση δεν είχαμε παλαιότερα,- αλλά έχουμε επαφή και με ιδιώτες. Για παράδειγμα μπορεί να μας καλέσει και ένας ιδιώτης για εκδήλωση ή για ένα γάμο. Και εκεί παίζεται και το παιχνίδι της επαφής με την παράδοση αλλά και το παιχνίδι της ποιότητας, γιατί το χρήμα είναι λιγότερο και οι απαιτήσεις αυτών που πληρώνουν είναι διαφορετικές. Όταν κάποιος έχει μάθει να διασκεδάζει στα σκυλάδικα έχει αυτό το άκουσμα και το κουβαλάει, όταν θα πάει να διασκεδάσει και του βάλεις ένα παραδοσιακό ρεμπέτικο του φαίνεται ξένο. Θέλει να ακούσει αυτό που ακούει στο νυχτερινό μαγαζί που πηγαίνει. Και εκεί ακριβώς παίζεται το παιχνίδι της διείσδυσης ενός παραδοσιακού μουσικού σχήματος στον ιδιωτικό χώρο και η αποδοχή του από τον ιδιωτικό τομέα.

ΠτΘ: Μιλάτε συνεχώς για ποιότητα στην παράδοση. Ο απλός κόσμος μπορεί να διαχωρίσει το ποιοτικό παραδοσιακό τραγούδι;

Κ.Κ.: Ναι και το νοιώσαμε όπου πήγαμε. Μας έχουν πει ότι δεν ξανάκουσαν τέτοιο ήχο, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι είμαστε οι μοναδικοί που ασχολούμαστε. Έχουμε μία σωστή κατεύθυνση και το παλεύουμε και αυτό έχει ανταπόκριση από τον κόσμο. Κάπου αλλού και συγκεκριμένα στην «αγορά» αυτό μπορεί να μη μετράει, γιατί υπάρχουν κάποια άλλα προβλήματα τα οποία προανέφερα.

ΠτΘ: Είστε ερασιτέχνες μουσικοί;

ΚΚ: Άλλοι είναι αυτοδίδακτοι και άλλοι έχουν σπουδάσει. Η έννοια του μουσικού είναι ότι δεν ασκούμε το επάγγελμα του μουσικού κατά αποκλειστικότητα, οπότε δημιουργεί ανάλογες δεσμεύσεις και ροπές, αλλά έχουμε τις δουλειές μας και έτσι αυτό μας επιτρέπει χωρίς να κάνουμε εκπτώσεις στην ποιότητα να ασχολούμαστε με αυτό.

ΠτΘ; Πώς συνευρίσκεστε σαν συγκρότημα;

Κ.Κ: Είναι η μεγαλύτερη δυσκολία, αλλά όταν υπάρχει το πάθος, αυτό φαίνεται όχι μόνο στις συναυλίες που παίζουμε αλλά και στις πρόβες και στην επεξεργασία του υλικού για να βγάλουμε κάτι. Βέβαια το εμπόδιο αυτό το ξεπερνάμε, γιατί σημαντικός παράγοντας είναι και το ταίριασμα που έχουμε και λειτουργούμε σαν παρέα οπότε ποθούμε όλοι να βρεθούμε και κάθε συνάντηση είναι κάτι ξεχωριστό.

ΠτΘ: Έχετε επισκεφθεί και το εξωτερικό για εκδηλώσεις;

Κ.Κ.: Φυσικά. Βρεθήκαμε στην Κωνσταντινούπολη τον Ιούλη στα θυρανοίξια του ναού του Αγίου Νικολάου, ο οποίος συντηρήθηκε με τη χρηματοδότηση ενός ιδιώτη και έγινε εκεί η Θεία Λειτουργία και ακολούθησε παρουσία του Πατριάρχη και επισήμων δεξίωση η οποία καλύφθηκε μουσικά από εμάς.

ΠτΘ: Οι κάτοικοι της Χαλκιδικής είναι πρόσφυγες;

Κ.Κ.: Οι Χαλκιδικιώτες είναι κατά βάση ντόπιοι, υπάρχουν όμως και πολλά χωριά με πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και πόντιοι για αυτό και έχουμε τα Νέα Μουδανιά, Νέα Τρίγλια, Νέα Τένεδος η οποία διοργανώνει κάθε χρόνο εκδηλώσεις στην Κωνσταντινούπολη. Πριν από δύο χρόνια είχαμε πάει στην Τένεδο και δώσαμε συναυλία σε τούρκικο κοινό στην πλατεία και ήταν εκπληκτικό που ο κόσμος, είτε γιατί του άρεσε, είτε γιατί ήταν περίεργος, ήταν κυριολεκτικά κρεμασμένοι επάνω μας και καθόταν μέχρι αργά για να ακούσουν ελληνική μουσική.

ΠτΘ: Η ντόπια μουσική της Χαλκιδικής στηρίζεται σε κάποιο όργανο ;

Κ.Κ.: Υπάρχουν διάφορες καταγραφές για ενορχηστρώσεις αλλά αφορούν στη νεότερη παράδοση. Μπορεί να κάνουμε μία αναφορά ότι το παλαιότερο ειδώλιο που βρέθηκε στη Χαλκιδκή απεικονίζει ένα τύμπανο με θεά. Στη Χαλκιδική όταν μιλάμε για παράδοση αναφερόμαστε στα τελευταία εβδομήντα χρόνια, γιατί έχει ξεθωριάσει η προηγούμενη. Δηλαδή το κλαρίνο, όπως και στις άλλες περιοχές της Ελλάδας, επισκίασε όλα τα άλλα πνευστά. Δεν γνωρίζω αν παλιότερα υπήρχε λύρα, αλλά σύμφωνα με τις θύμισές μου, αλλά και των άλλων, το βιολί, το οποίο εμφανίζεται μετά το 1500 στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, υπήρχε, το δε λαούτο χάνεται στο χρόνο, ενώ το ούτι το έπαιζαν πολλές φορές και σαν συνοδευτικό όργανο, όχι μόνο σαν σολιστικό. Βέβαια όλα αυτά συνυφαίνονται με τις ανάγκες της κοινωνίας, η οποία έχοντας ένα όργανο το κάνει ό,τι μπορεί για να εξυπηρετήσει αυτές τις ανάγκες. Άλλα όργανα, όπως το κανονάκι που χρησιμοποιούμε, είναι καθαρά πολίτικο και έχουμε στην περιοχή μικρασιάτες που κουβάλησαν πολλά βιώματα. Από τις καταγραφές όμως κάποιων παλιών τραγουδιών, που έχουμε κάνει, τραγούδια που τα έχουμε γνωρίσει σαν μικρασιάτικα, λέμε ότι είναι δικά μας.

ΠτΘ: Το «δικό μας» είναι σχετικό και το διεκδικούν και άλλοι…

Κ.Κ.: Αυτό είναι σίγουρο. Εμείς με το πήγαινε έλα στην Τουρκία ακούμε τούρκικη μουσική. Δεν ξέρω ποια ήταν η κοινή ρίζα και ποιος πήρε από ποιον, αλλά ακούμε πολλά κοινά στοιχεία στο χώρο της μουσικής. Υπάρχει και το άλλο το παγκοίνως γνωστό ότι τα τραγούδια για μια περίοδο που δεν υπήρχαν καταγραφές «περπατούσαν», δηλαδή πήγαινε κάπου ένας μουσικός άκουγε ένα τραγούδι, το μετέφερε στον τόπο του και έλεγαν ότι αυτό είναι δικό μας. Για αυτό και υπάρχει περίπτωση να ακούσεις ένα τραγούδι να παίζεται σαν ντόπιο σε δέκα περιοχές της Ελλάδας. Υπάρχουν τραγούδια πανελλαδικής εμβέλειας. Υπάρχουν όμως και τραγούδια που προφυλάχθηκαν από τα διάφορα «ταξίδια» και δίνουν το τοπικό χρώμα. Αυτά είναι τα πιο χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής που δίνουν τα χαρακτηριστικά του κάθε τόπου.

ΠτΘ: Σήμερα στις 9:30 το βράδυ θα παρουσιασθείτε στη Μέση του Δήμου Αιγείρου. Το ρεπερτόριό σας τι περιλαμβάνει;

ΚΚ: Κατ΄ αρχήν θα κοιτάξουμε να ικανοποιήσουμε τις απαιτήσεις όλου του κόσμου γιατί σε ένα παραθεριστικό κέντρο δεν βρίσκονται μόνο ντόπιοι αλλά και από άλλα μέρη της Ελλάδας. Το πρόγραμμά μας, κάνοντας μία διαδρομή, ξεκινά από Χαλκιδική, Μακεδονία, περνά από Θράκη, Μικρά Ασία, νησιά του Αιγαίου, Δωδεκάνησα, ακόμα και στα Ιόνια έχουμε και στη στεριανή Ελλάδα μπορούμε να περάσουμε. Απλά επειδή κάθε μουσικό σχήμα έχει ορισμένες δυνατότητες υπάρχουν κάποιες περιοχές που από μόνοι τις αποφεύγουμε. Για παράδειγμα η Ήπειρος είναι κάτι διαφορετικό, θέλει άλλο χρώμα, θέλει άλλη ενορχήστρωση, μπορούμε σαν συγκρότημα να κάνουμε ένα πέρασμα και από το ηπειρώτικο τραγούδι, αλλά δεν θα μπορούσαμε να καλύψουμε ένα πρόγραμμα τόσο καλά όσο ένα μουσικό σχήμα που ασχολείται αποκλειστικά με αυτό, γιατί η Ήπειρος έχει ζωντανή την παράδοση. Με αυτό θέλω να πω ότι κάποιες περιοχές που βλέπουμε ότι δεν μπορούμε να τις καλύψουμε επαρκώς, τις περνάμε, γιατί πρέπει να δώσουμε ένα άκουσμα στον κόσμο. Αν μας ζητήσουν ποντιακά τραγούδια θα παίξουμε, το βιολί υποκαθιστά τον κεμεντζέ, όχι απόλυτα, – παρότι το βιολί έχει εξοστρακίσει από το ελληνικό μουσικό στερέωμα της παραδοσιακής μουσικής πολλά όργανα, και βασικότερα τη λύρα, είτε πολίτικη, είτε ποντιακή ,είτε κρητική, όπως και το κλαρίνο έβαλε στο περιθώριο το θρακιώτικο καβάλι, τη φλογέρα, το νέϊ και άλλα πνευστά.

ΠτΘ: κ. Καμπανά σας ευχαριστούμε πολύ.

Κ.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.