«Κοινωνικη και Σχολικη ενταξη των τσιγγανοπαιδων του Νομου Δραμας»

«Κοινωνική και Σχολική ένταξη των τσιγγανοπαίδων του Νομού Δράμας» τιτλοφορείται το βιβλία που εξέδωσε ο διευθυντής του 15ου Δημοτικού Σχολείου Δράμας, κ. Γεώργιος Νικολαΐδης, στο οποίο λειτουργεί προπαρασκευαστικό τμήμα τσιγγανοπαίδων. Αντικείμενο μελέτης αποτέλεσαν η φοίτηση, η συμπεριφορά των μαθητών καθώς και η συμμετοχή τους σε δραστηριότητες. Η θεματολογία περιστράφηκε σε θέματα όπως η θρησκεία των τσιγγάνων, το κίνημα των τσιγγάνων, η γλώσσα τους, ο κοινωνικός αποκλεισμός των τσιγγανοπαίδων και η αντιμετώπισή του καθώς και οι ενέργειες υπεύθυνων επί του θέματος φορέων.

« Αφορμή για την συγγραφή της παρούσης εργασίας στάθηκε η τοποθέτησή μου ως Διευθυντή του 15ου Δημ. Σχολείου Δράμας το Σεπτέμβριο του 2002 στο οποίο λειτουργεί προπαρασκευαστικό τμήμα τσιγγανοπαίδων. Η φοίτηση, η συμπεριφορά των μαθητών αυτών καθώς και η συμμετοχή τους σε σχολικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες υπήρξε αντικείμενο μελέτης μου από τον Σεπτέμβριο του 2002 μέχρι σήμερα. Σκοπός της εργασίας είναι: η ευαισθητοποίηση του Εκπαιδευτικού πληθυσμού ως προς τις αρχές μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας.

Η ενημέρωση των εκπαιδευτών σε θέματα σχετικά με την πολιτισμική ταυτότητα των παιδιών των τσιγγάνων και η εξοικείωσή τους με τις αρχές της διαπολιτισμική πολιτικής στο χώρο Εκπαίδευσης.

Η πλήρης φοίτηση των τσιγγανοπαίδων στην υποχρεωτική Εκπαίδευση (Νηπ/γείο – Δημοτικό – Γυμνάσιο) και η σωστή εκμάθηση της Ελληνικής γλώσσας ώστε να αποφευχθεί ο λειτουργικός αναλφαβητισμός».

Στo 15ο Δημοτικό Σχολείο Δράμας φοιτούν περίπου 17 τσιγγανόπουλα. Στο σχολείο, όπως προαναφέρθηκε, λειτουργεί προπαρασκευαστικό τμήμα τσιγγανοπαίδων. Αφορμή για τη δημιουργία του όπως τονίζει ο κ. Νικολαϊδής είναι το γεγονός ότι «τα παιδιά έρχονται να γραφτούν στην πρώτη τάξη σε ηλικία περίπου δέκα ετών, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ένταξή τους και την παρακολούθηση των μαθημάτων με τα παιδιά της πρώτης τάξης. Γι΄ αυτό και η δασκάλα του φροντιστηριακού τμήματος τα βοηθά να κατανοήσουν τα μαθήματα της συγκεκριμένης τάξης και όταν κρίνουμε ότι το παιδί μπορεί να ανταποκριθεί στο επίπεδο της τάξης μπαίνει στην τάξη την κανονική». Όπως όμως αναφέρει ο κ. Νικολαΐδης τα παιδιά είναι πολύ δύσκολο να ενταχθούν. «Από τα 17 παιδιά τα 3-4 εντάσσονται και αυτό γιατί απουσιάζουν συχνά,. Για παράδειγμα φέτος είχαμε 2 παιδιά στην πρώτη τάξη και ενώ έλεγε η δασκάλα στην αρχή πάνε πολύ καλά, θα ενταχθούν μια χαρά όπως και τα άλλα παιδιά, σηκώθηκαν και έφυγαν».

Εκείνο που επισημαίνει ο κ. Νικολαΐδης είναι η ανάγκη δημιουργίας διαπολιτισμικών σχολείων αλλά και η ανάγκη επιμόρφωσης του προσωπικού για τη λειτουργία τους. «Υστερούμε πολύ στην εκπαίδευση προσωπικού. Όσες φιλότιμες προσπάθειες και να κάνει ο δάσκαλος είναι απαραίτητη η επιμόρφωση του προσωπικού»

Ο κ. Νικολαΐδης για τη συμπλήρωση της έρευνας συνεργάσθηκε με τους μαθητές αλλά και τους γονείς τους μέσα από ερωτηματολόγια που μοιράσθηκαν στα τέσσερα σχολεία της Δράμας που φοιτούν τσιγγανόπαιδες και συγκεκριμένα στο 1ο, 11ο, 10ο και 15ο . Τα ερωτηματολόγια συμπληρώθηκαν, έγινε η ανάλυση και ακολούθησαν τα συμπεράσματα.

Τα συμπεράσματα και οι προτάσεις όπως περιγράφονται στο βιβλίο δημοσιεύουμε παρακάτω.

Συμπεράσματα – Προτάσεις

«Η νομοθεσία στη χώρα μας ορίζει σαφώς ότι η εκπαίδευση παρέχεται δωρεάν και η φοίτηση είναι υποχρεωτική στο Δημοτικό Σχολείο και το Γυμνάσιο, εφόσον ο μαθητής έχει υπερβεί το 16ο έτος της ηλικίας του.

Παρ΄ όλα αυτά υπάρχουν αρκετά παιδιά που δεν φοιτούν στα σχολεία της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Οι λόγοι της διακοπής ή της μη φοίτησης δεν εξετάστηκαν στην παρούσα έρευνα. Πάντως και η φοίτηση των Τσιγγανοπαίδων στο σχολείο, χαρακτηρίζεται ως άτακτη με αυξημένες διαρροές στην παρακολούθηση, ιδίως τους χειμερινούς μήνες.

Η φοίτηση των Τσιγγανοπαίδων στα Νηπιαγωγεία είναι ελάχιστη, με αποτέλεσμα και η φοίτησή τους – ένταξη στο περιβάλλον του Δημοτικού Σχολείου να παρουσιάζει δυσκολίες.

Οι Τσιγγάνοι προσαρμόζονται σιγά – σιγά στο ελληνικό οικονομικό σύστημα, με την εγκατάλειψη των παραδοσιακών επαγγελμάτων και αναζητήσεων νέων. Σήμερα δεν μπορούμε να πούμε πως οι Τσιγγάνοι μετακινούνται όπως παλαιότερα, μόνο το 30% μετακινείται σύμφωνα με την παρούσα έρευνα.

Το βιοτικό επίπεδο είναι χαμηλό, κάτω από το όριο της φτώχειας, το 86% των Τσιγγάνων διαμένει σε σπίτι (παράγκα) αυθαίρετο, και μόνο το 2% έχει ιδιόκτητο.

Πάντως έχουν κινητό τηλέφωνο το 79% και τηλεόραση το 75%. Οι συνθήκες διαβίωσης είναι κακές έως άθλιες χωρίς αποχέτευση, πολλά σκουπίδια κ.α.

Συνήθως όλη η οικογένεια διαμένει σε ένα δωμάτιο, χωρίς κρεβάτια (κοιμούνται στο πάτωμα, πάνω σε στρώματα και κουβέρτες).

Διαπιστώθηκε επίσης πως, παρά τις αρνητικές οικογενειακές συνθήκες διαβίωσης, ο Δείκτης Νοημοσύνης των Τσιγγανοπαίδων κυμαίνεται στο 60% στους κατώτερους κανονικούς, 30% στους έχοντες μέση νοημοσύνη και 10% οριακής νοημοσύνης.

Οι περισσότεροι Τσιγγάνοι (98%) δήλωσαν ότι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι, αλλά μόνο το 47% πηγαίνει στην εκκλησία. Ο σπουδαιότερος λόγος της μη προσέλευσης στην εκκλησία είναι η ενδυμασία τους, καθώς και η προκατάληψή τους ότι οι Γκαζέ (οι μη Τσιγγάνοι) θα τους ειρωνεύονται.

Οι περισσότεροι δεν έχουν κάνει γάμο (θρησκευτικό μυστήριο) λόγω έλλειψης εγγράφων δικαιολογητικών και ο αριθμός των παιδιών δεν φαίνεται να είναι ιδιαίτερα μεγάλος. Το 49% έχει 2-3 παιδιά.

Τα παιδιά δηλώνουν ότι είναι ευχαριστημένα από την δασκάλα τους σε ποσοστό 97%, ενώ από το σχολείο τους είναι γενικότερα ευχαριστημένα.

Το 78% των Τσιγγανοπαίδων παίζουν μ΄ όλα τα παιδιά στο διάλειμμα, ενώ το 22% παίζουν μεταξύ τους.

Τόσο για την κοινωνική όσο και για την σχολική ένταξη υπεύθυνη κατά πρώτο λόγο είναι η πολιτεία, τα προγράμματα, οι εκπαιδευτικοί, το κοινωνικό και σχολικό περιβάλλον.

Το σχολείο πρέπει και μπορεί να γίνει πιο ελκυστικό για τους Τσιγγανόπαιδες, αλλά και για τις άλλες ευπαθείς κοινωνικές ομάδες.

Για να γίνει πιο ελκυστικό χρειάζονται κίνητρα.

Τα εξωτερικά κίνητρα προέρχονται, όπως το λέει και η ίδια η λέξη, απ΄ έξω, από το περιβάλλον του μαθητή. Πρόκειται κυρίως για τις διάφορες εξωτερικές θετικές και αρνητικές ενισχύσεις που δραστηριοποιούν το μαθητή, για να μπορέσει να επιτύχει ένα σκοπό. Εξωτερικά κίνητρα π.χ. ωθούν το μαθητή να ασχολείται με τα Μαθηματικά, όταν με τον τρόπο αυτό προσπαθεί να εξασφαλίσει την εκτίμηση του δασκάλου, την ικανοποίηση των γονέων του, την εύρεση εργασίας κλπ.

Εσωτερικά κίνητρα είναι εκείνα που ωθούν τον οργανισμό σε μια ενέργεια, η οποία αποτελεί αυτοσκοπό. Ο μαθητής που ασχολείται με τα Μαθηματικά, γιατί η λύση προβλημάτων του δίνει χαρά και ικανοποίηση, ωθείται σ΄ αυτό από εσωτερικά κίνητρα, από κίνητρα δηλαδή που προέρχονται από την ίδια την ενέργεια και όχι από εξωτερικές ενισχύσεις.

Όπως είναι ευνόητο το σχολείο θα πρέπει να ενδιαφέρεται κυρίως να δημιουργήσει στο μαθητή εσωτερικά κίνητρα, δηλαδή που έχουν την πηγή τους στο ίδιο το αντικείμενο της μάθησης.

«Ως δάσκαλοι μπορούμε να οικοδομήσουμε πάνω σε θετικά στοιχεία του κάθε παιδιού. Θα έπρεπε να αξιολογούσαμε μόνο τις σωστές απαντήσεις και όχι να προσέχουμε τα λάθη ως ένα θετικό κίνητρο και όχι ως μια επιτιμητική αξιολόγηση του μαθητή. Να αποφεύγουμε την επίκριση, αν θέλουμε ν΄ ανακαλύψουμε είτε την αιτία ενός λάθους είτε τις εσφαλμένες αντιλήψεις και υποθέσεις ενός παιδιού. Μόνο αν μάθουμε, τ΄ αληθινά κίνητρά του, θα μπορέσουμε να αρχίσουμε να το βοηθάμε στην επανόρθωση της άστοχης συμπεριφοράς του.

Μπορούμε να αυξήσουμε σε κάθε παιδί το αίσθημα της προσωπικής του αξίας, αν του αναγνωρίσουμε την προσπάθεια κι αν εκτιμήσουμε τη γνώμη του κι αποφύγουμε να το «αποπάρουμε». Μια τέτοια ενθάρρυνση όμως αξιώνει αδιάλειπτη παρακολούθηση των αντιδράσεών του. Τούτο δεν αποτελεί μια μόνο ενέργεια. Εκφράζει μια ολόκληρη διαδικασία αλληλεπιδράσεων.

Από όσα αναπτύχθηκαν προηγούμενα, συμπεραίνεται ότι ένας μαθητής δεν είναι δυνατόν να ενταχθεί στην κοινωνία ως ισότιμο μέλος, αν προηγουμένως δεν ενσωματωθεί στο κύριο εκπαιδευτικό σύστημα. Έτσι κάθε κανονικό σχολείο οφείλει να παρέχει στα παιδιά τα απαραίτητα μέσα για την προαγωγή της όλης προσωπικότητας, και την ανάπτυξη των ιδιαίτερων ικανοτήτων τους.

Τα παραπάνω μέσα όμως δεν αρκούν για την ένταξη, χωρίς την κατάλληλη άσκηση, και προετοιμασία των εκπαιδευτικών, γιατί μ΄ αυτές οι εκπαιδευτικοί θα μπορέσουν να προσδιορίσουν σωστά τις ανάγκες και ικανότητες των παιδιών, να εφαρμόσουν κατάλληλα θεραπευτικά προγράμματα και να ακολουθήσουν τον ατομικό ρυθμό μάθησης. Μια τέτοια προετοιμασία των εκπαιδευτικών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, παρά μόνο, όταν τα προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσής τους αντανακλούν το πνεύμα της ένταξης.

Η κοινωνία μας παράγει φτώχεια με τον ίδιο τρόπο όπως παράγει εμπορεύματα και πλούτο. Οι αποκλεισμένοι από την εκπαίδευση ανήκουν κατά 90% σε ομάδες φτωχών.

Οι μειονότητες υποχρεώνονται να φοιτήσουν σε ένα σύστημα που δεν παίρνει υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους.

Πολλές φορές το ίδιο το σχολείο λειτουργεί ως μηχανισμός κοινωνικού αποκλεισμού.

•Το πρώτο απαραίτητο βήμα για την αντιμετώπιση του αποκλεισμού είναι η χαρτογράφησή του.

•Η καταπολέμηση του αναλφαβητισμού είναι απαραίτητη για την ένταξη των τσιγγάνων ακόμη και ενηλίκων, μέσω των προγραμμάτων της ΝΕΛΕ και της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης.

•Η ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών, σε θέματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης φαίνεται απαραίτητη.

•Η πλήρης φοίτηση των Τσιγγανοπαίδων στην υποχρεωτική εκπαίδευση (Νηπιαγωγείο – Δημοτικό – Γυμνάσιο) και η σωστή εκμάθηση της Ελληνικής γλώσσας, ώστε να αποφευχθεί ο λειτουργικός αναλφαβητισμός.

•Ίδρυση διαπολιτισμικού σχολείου – για να χαρακτηρισθεί ένα σχολείο διαπολιτισμικό θα πρέπει ο αριθμός των αλλοδαπών, παλιννοστούντων, τσιγγάνων, να πλησιάζει το 45% του συνολικού αριθμού – (Δημοτικού – Γυμνασίου), όπου υπάρχουν ευπαθείς κοινωνικές ομάδες όπως στο Νομό Δράμας, το οποίο διαθέτει το πλεονέκτημα ότι είναι θεμελιωμένο στον σεβασμό της ετερότητας. (Σε όλη την Ελλάδα λειτουργούν μόνο 13 Δημοτικά σχολεία, 9 Γυμνάσια και 4 Λύκεια διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, ενώ οι ανάγκες λόγω του μεγάλου αριθμού Τσιγγάνων, αλλοδαπών, παλιννοστούντων μαθητών είναι μεγαλύτερες)».

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.