«Θελω να ενωσω τους ανθρωπους με την παραδοσιακη μουσικη»

Δυστυχώς για τους περισσότερους έλληνες η παραδοσιακή μουσική είναι ταυτισμένη με τη φουστανέλα και τον τσοπάνο… Κάτω όμως από αυτή την επιφάνεια κρύβεται ένας τεράστιος πλούτος ήχων και μελωδιών που οι περισσότεροι τα έχουμε ξεγράψει ως υποβαθμισμένα και ως χωριάτικα.

Ο Χρόνης Αηδονίδης αφιέρωσε τη ζωή του κάτω από αυτή την επιφάνεια και βούτηξε στις παραδόσεις των αιώνων στη βαθιά θάλασσα του ελληνικού πολιτισμού και δη του θρακιώτικου. Και ανέσυρε μαργαριτάρια που τα φύλαξε για να μας τα προσφέρει με μουσική αλλά και ήθος. Εδώ και πενήντα χρόνια υπηρετεί το συγκεκριμένο είδος, τραγουδά τραγούδια που είχαν διαδοθεί με φυσικό τρόπο πολύ πριν τα παραλάβουν οι πολυεθνικές, τραγούδια που είχαν διαδοθεί από εκατοντάδες ανθρώπους που τα τραγουδούσαν στην πατρίδα του τη Θράκη. Και μάς τα λέει τόσο μοναδικά που ίσως να μην τα ξανακούσουμε ποτέ έτσι.

Τι είναι όμως εκείνο που κάνει το Χρόνη Αηδονίδη εδώ και χρόνια να παραμένει ο κορυφαίος παραδοσιακός τραγουδιστής, ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του θρακιώτικου παραδοσιακού τραγουδιού; Είναι ένα ερώτημα που έχει πολλές απαντήσεις. Είναι η άξια εκπροσώπηση του συγκεκριμένου μουσικού είδους. Είναι η ξεχωριστή φωνή και η διακριτική παρουσία. Είναι η αυθεντικότητα των τραγουδιών του. Είναι το ερμηνευτικό του μεγαλείο. Είναι όλα αυτά γιατί είναι αυτός. Γιατί είναι στην καρδιά του κόσμου, στις καρδιές μας.

Όσοι κινδυνεύουν να ξεχάσουν την ομορφιά των ήχων της παραδοσιακής μουσικής, καθώς και τον φυσικό ήχο της φωνής, θα μπορέσουν να τα θυμηθούν πηγαίνοντας στη μουσική εκδήλωση που διοργανώνει το Αρχείο Μουσικολαογραφικής Παράδοσης «Χρόνης Αηδονίδης» την Τετάρτη 4 Αυγούστου στις 9 το βράδυ στο Κηποθέατρο του Πάρκου Εγνατία. Με τίτλο «Δυό γενιές Θρακιώτικο Τραγούδι» το κοινό θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει το δάσκαλο Χρόνη Αηδονίδη, το μαθητή Βαγγέλη Δημούδη αλλά και την Κατερίνα Δούκα και την Βασιλική Τσιαρογιάννη σε τραγούδια από το νέο CD του Δημούδη «Ηλιοβασιλέματα στον Έβρο»

ΠτΘ: κ. Αηδονίδη, έχετε μία μακρά πορεία στην υπηρεσία του θρακιώτικου παραδοσιακού τραγουδιού. Πώς κρίνετε γενικότερα την πορεία του;

Χ.Α.: Μπορώ να πω ότι είμαι ευχαριστημένος. Τα τελευταία περίπου είκοσι χρόνια το είδος έχει αναβαθμιστεί και αυτό βέβαια με μεγάλους αγώνες και μεγάλες προσπάθειες. Είμαστε μία ομάδα ανθρώπων που είχαμε σαν στόχο να μεταδώσουμε στους νέους ανθρώπους αυτό το είδος το παρεξηγημένο, ίσως το υποβαθμισμένο, που ακουγόταν μόνο στα καταγώγια. Και πιστεύω ότι καταφέραμε να το αναβαθμίσουμε, να το ανεβάσουμε και ακούστηκε μέχρι και το Ηρώδειο και το Μέγαρο Μουσικής. Αυτό από μόνο του λέει πολλά.

ΠτΘ: Ήταν περισσότερο τραγούδι των χωριών παρά των αστικών κέντρων;

Χ.Α.: Έτσι είναι ακριβώς. Σιγά -σιγά όμως άρχισε ο κόσμος να καταλαβαίνει ότι η επαρχία και ειδικότερα τα χωριά είναι αυτά που κράτησαν και τη θρησκεία μας, και την ιστορία μας και την παράδοσή μας. Δυστυχώς, στις σημερινές μεγαλουπόλεις επειδή ο κόσμος προέρχεται από διάφορα στρώματα κοινωνικά, από διάφορα μέρη, από διάφορες φυλές και εθνικότητες υπήρξε η νοοτροπία, η οποία επεκράτησε τα παλαιότερα χρόνια, ότι αυτά είναι χωριάτικα, αυτά είναι βλάχικα. Αυτή η νοοτροπία άρχισε σιγά- σιγά να εκλείπει και να αναγνωρίζουμε τους απλούς ανθρώπους των χωριών ότι αυτοί είναι που κράτησαν την παράδοση, τα ήθη και έθιμά μας.

ΠτΘ:Πιστεύετε ότι σήμερα η παραδοσιακή μουσική μπορεί να δώσει μηνύματα; Μπορεί να αγγίξει τους νέους;

Χ.Α.: Σήμερα δίνει περισσότερα από ό,τι έδινε παλιότερα. Και το ίδιο το κράτος επιτέλους αφυπνίσθηκε και άρχισε να βοηθά προς αυτή την κατεύθυνση ιδρύοντας σε όλη την Ελλάδα πενήντα μουσικά σχολεία. Στην αφύπνιση επίσης συνέβαλαν και οι πολλοί πολιτιστικοί σύλλογοι. Για παράδειγμα στην Αθήνα, υπήρχε μόνο ένας σύλλογος πριν χρόνια Θρακιωτών και σήμερα υπάρχουν περίπου εβδομήντα. Όλοι αυτοί βοήθησαν και βοηθούν προς την κατεύθυνση αυτή. Δεν πάμε πίσω αλλά μπροστά και κάθε χρόνος που περνά όσο το δυνατόν περισσότεροι νέοι έρχονται κοντά μας. Βέβαια, θέλει πολύ δουλειά ακόμη γιατί δυστυχώς η πλειοψηφία της νεολαίας ρέπει προς τα ξένα ακούσματα, τις ξένες συνήθειες. Εμείς δίνουμε τον αγώνα μας. Είναι όμως γεγονός ότι πάμε μπροστά έστω, και με μικρά βηματάκια, αλλά όχι πίσω. Και αυτό είναι το πιο σημαντικό.

ΠτΘ: Είσθε δηλαδή ευχαριστημένος όσον αφορά την πρόνοια της πολιτείας απέναντι στο παραδοσιακό τραγούδι;

Χ.Α. Σε σχέση με τα παλαιότερα χρόνια σαφώς είμαστε καλύτερα και αισιοδοξώ ότι θα πάμε πολύ καλύτερα. Και εν όψει των μηνυμάτων της παγκοσμιοποίησης θα συσπειρωθούμε ακόμη περισσότερο, διότι όπως γνωρίζετε παγκοσμιοποίηση σημαίνει ισοπέδωση των πάντων, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα μας θα εξομοιωθεί με μία χώρα που δεν έχει να επιδείξει τίποτα στον τομέα της παράδοσης και του πολιτισμού. Δεν μας συμφέρει να είμαστε στο ίδιο τσουβάλι με τις χώρες που δεν έχουν αρχαίο πολιτισμό. Είμαστε από τις λίγες χώρες που έχουμε ένα αρχαίο πολιτισμό. Και αυτό που λέω δεν είναι σοβινιστικό είναι η απλή αλήθεια.

ΠτΘ: Εξάλλου η παραδοσιακή μουσική από μόνη της έχει και μία οικουμενικότητα…

Χ.Α.: Ασφαλώς, όπως και εθνικότητα, αλλά δεν πρέπει να το πάρουμε από αυτή την έννοια γιατί κάποιος μπορεί να πει ότι υπηρετεί ένα εθνικό σκοπό. Αυτά όμως μακριά από εμένα. Εγώ θέλω να ενώσω τους ανθρώπους με την παραδοσιακή μουσική, γιατί πιστεύω ότι όπως η ιστορία μας είναι κοινή για όλο τον κόσμο έτσι και η παράδοσή μας. Και όλα αυτά είναι συνυφασμένα. Τα περισσότερα παραδοσιακά μας τραγούδια μιλούν για τη θρησκεία μας, μιλούν για την ιστορία μας και από εκεί παίρνουν τα θέματά τους. Έχουμε τραγούδια χριστουγεννιάτικα, πασχαλιάτικα, τραγούδια εποχιακά, εργασίας, τραγούδια ξενιτιάς, τραγούδια χαράς, τραγούδια λύπης, τραγούδια που αναφέρονται σε κάποιους αγώνες, τραγούδια που αναφέρονται στην άλωση της πόλης. Όλα αυτά είναι η ταυτότητά μας και μαρτυρούν την ιστορία μας. Αυτά τα τραγουδάμε και εμείς.

ΠτΘ: Πολύς λόγος κ. Αηδονίδη γίνεται για την αυθεντικότητα ή μη των δημοτικών τραγουδιών. Ποια είναι η δική σας άποψη;

Χ.Α.: Επειδή για πολλά χρόνια το θέμα είχε αφεθεί βγήκαν και κάποιοι άνθρωποι, οι περισσότεροι από άγνοια. που αποφάσισαν να φτιάξουν δημοτικό τραγούδι. Το τραγούδι το δημοτικό βέβαια σε εκείνη την εποχή, που τα μέσα ενημέρωσης δεν υπήρχαν, είχε σκοπό ενημερωτικό, ήταν η εφημερίδα της εποχής. Κάθε γεγονός που κατά την κρίση του λαϊκού ποιητή έπρεπε να γίνει τραγούδι και να ακουσθεί, γινόταν. Τα νέα έτσι διαδίδονταν εκείνη την εποχή. Σήμερα βέβαια αυτός ο σκοπός εξυπηρετείται με τα μέσα ενημέρωσης. Άρα λοιπόν τραγούδια παραδοσιακά με εκείνη τη γλώσσα, με εκείνο τον τρόπο, δεν γίνονται τώρα, διότι κάθε εποχή έχει τα δικά της τραγούδια, το δικό της τρόπο έκφρασης. Όμως μέσα από όλα αυτά τα ακούσματα ένας, όπως για παράδειγμα εγώ που ασχολούμαι πενήντα χρόνια με το παραδοσιακό τραγούδι, θα μπορούσα να βγάλω μία μελωδία με το χρώμα εκείνο εκεί και να τη βάλω αυτή τη μελωδία σε ένα ιστορικό γεγονός. Ή μπορώ κάποια ποιήματα, τραγούδια που έχουν μόνο στίχο, του Νίκου Πολίτη, του Μέγα, του Ρωμαίου, πολλών παλαιών λαογράφων, των οποίων δυστυχώς υπάρχει μόνο ο στίχος και δεν υπάρχει η μελωδία να τα ντύσω με μουσική, αλλά θα το έκανα με προσοχή και δεν θα φαινόταν ότι αυτή η μελωδία είναι καινούργια. Και δεν θα είναι καινούργια γιατί θα έχει βγει από τα χιλιάδες εκατομμύρια τραγούδια που έχουν κατά καιρούς βγει και που δυστυχώς έχουν χαθεί γιατί τότε δεν υπήρχαν τα μέσα καταγραφής και πολλοί ηλικιωμένοι άνθρωποι τα έπαιρναν μαζί τους στο χώμα. Έτσι δημιουργείται η αλυσίδα της παράδοσης. Κάποιοι λένε ότι η παραδοσιακή μουσική πρέπει να μπει στο μουσείο. Είναι ένα είδος μουσειακό. Αυτό είναι λάθος. Μπορεί κάποια πράγματα να έχουν μπει στο μουσείο όπως το αλέτρι, η βοϊδάμαξα γιατί βγήκαν μηχανήματα και τα αντικατέστησαν, η μουσική είναι όμως παραδοσιακή και δεν θα μπει ποτέ στο μουσείο, διότι και σήμερα διασκεδάζει και σήμερα τη χορεύουν άσχετα αν υπάρχουν και άλλες μουσικές. Αυτή ειδικά η μουσική δεν θα χαθεί ποτέ. Επέζησε σε χειρότερες καταστάσεις και δεν θα χαθεί τώρα εν καιρώ ειρήνης.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης αξιοποιούν ισάξια την παραδοσιακή μουσική με τα άλλα είδη μουσικής;

Χ.Α.: Όχι. Και μάλιστα βομβαρδίζουν την νεολαία με ξένα ακούσματα. Θα έπρεπε μία φορά την εβδομάδα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να δίνουν το βήμα και στο παραδοσιακό τραγούδι και αυτό μπορεί να κάνει δουλειά. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να πω ότι πρέπει να μιμηθούμε τους γείτονές μας, ένθεν και ένθεν, που οι μεν εξ ανατολών τη βυζαντινή μας μουσική την έχουν κάνει εθνική τους μουσική, οι δε άλλοι έχουν προσθέσει το χρώμα το βαλκανικό, το οποίο έχουμε στα τραγούδια μας, στη μουσική μας γενικότερα, και την έχουν κάνει εθνική τους μουσική. Από αυτό και μόνο φαίνεται πως μεταχειριζόμαστε εμείς την εθνική μας μουσική. Πιστεύω ότι και εμείς όμως σιγά- σιγά θα το πετύχουμε και αυτό, να κάνουμε δηλαδή την παραδοσιακή και τη βυζαντινή εθνική μας μουσική, ενόψει μάλιστα και της παγκοσμιοποίησης.

ΠτΘ; Τα τραγούδια που ηχογραφείτε προέρχονται από την προφορική παράδοση;

Χ.Α. Μόνον. Υπάρχουν βέβαια και κάποια καταγραμμένα παλιά, αλλά δυστυχώς λίγα ,από κάποιους παλιούς ψάλτες, είτε στη βυζαντινή μουσική, είτε από κάποιους μουσικούς στην ευρωπαϊκή μουσική, αλλά τα περισσότερα είναι από την προφορική παράδοση. Και εκεί πρέπει να υπάρχει μία διαφορά στην αυθεντικότητα. Λέει κάποιος ότι ένα τραγούδι το έχει ακούσει λίγο διαφορετικά. Επειδή ακριβώς η παράδοση είναι προφορική, πάντα θα υπάρχουν κάποιες αποκλίσεις, κάποιες διαφορές, μικρές ή μεγάλες. Εκείνο όμως που δεν πρέπει να αλλάξει είναι ο ρυθμός και το χρώμα. Είτε έτσι το πω, είτε διαφορετικά, το τραγούδι για να εντάσσεται στο θρακιώτικο αν είναι τραγούδι της Βόρειας Θράκης θα πρέπει να έχει βαλκανικό χρώμα και αν είναι της Ανατολικής Θράκης να έχει βυζαντινό, εκκλησιαστικό χρώμα.

ΠτΘ: Ποια σχέση υπάρχει μεταξύ της παραδοσιακής μουσικής και της βυζαντινής;

Χ.Α.: Πολύ μεγάλη. Ειδικά ορισμένα κομμάτια της Ανατολικής Θράκης είναι ατόφια βυζαντινά κομμάτια. Μάλιστα ο λαογράφος Πολύδωρας Παπαχριστοδούλου γράφει χαρακτηριστικά «Θρακιώτικό τραγούδι βυζαντινό τροπάρι.» Αυτό το έλεγε επιγραμματικά και μάλιστα το χρησιμοποιήσαμε σε ένα δίσκο.Τα τραγούδια βέβαια της Ανατολικής Θράκης αλλά και της Δυτικής Θράκης έχουν και το βαλκανικό χρώμα, αλλά έχουν και πολλά στοιχεία της βυζαντινής μουσικής.

ΠτΘ: Θεωρείσθε ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του Θρακιώτικου παραδοσιακού τραγουδιού. Η Θράκη σάς έχει την ανταμείψει για την προσφορά σας;

Χ.Α.: Και η Θράκη και μπορώ να πω όλη η Ελλάδα. Το θρακιώτικο τραγούδι ακούγεται σήμερα σε όλα τα διαμερίσματα της χώρας και όταν με καλούν στην Πελοπόννησο, και στην Κρήτη, και στα νησιά, και στην Ήπειρο αυτό σημαίνει ότι το θρακιώτικο τραγούδι έχει αποδοχή από όλους, και στο εξωτερικό ακόμα. Προχθές έκαναν αφιέρωμα για τα πενήντα χρόνια παρουσίας μου στο τραγούδι στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Το Μέγαρο είχε γεμίσει και το χρόνου θα γίνει στο Μέγαρο Μουσικής της Θεσσαλονίκης, χώροι που παλαιότερα ούτε κατά διάνοια θα μπορούσε κάποιος να σκεφθεί ότι μπορούσε να τους πλησιάσει.

ΠτΘ:κ. Αηδονίδη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Χ.Α.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.