Στον ισκιο των βιβλιων

Πολύ καιρό πριν την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους και λίγο καιρό μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, το γνωστό συντηρητικό περιοδικό The Economist είχε βγάλει μία κραυγή αγωνίας: «Ζητείται αριστερά!» Η κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων δημιούργησε και ένα μεγάλο κενό, την απουσία σοβαρού αντίλογου στην ιδεολογία του δυτικού κόσμου. Από τη μια η φιλελεύθερη οικονομία και η αστική δημοκρατία. Από την άλλη ένα σπάνιο – σχεδόν υπό εξαφάνιση – είδος ανθρώπου, που εμφανίστηκε ξαφνικά ένα βράδυ στην Αθήνα: Ένας αριστερός διανοούμενος που έχει πολλά να πει.

Τάρικ Αλι

Ονομάζεται Τάρικ Αλι. Γεννήθηκε και σπούδασε στο Πακιστάν, αργότερα όμως συνέχισε τις σπουδές του στην Οξφόρδη και από τότε ζει στην Αγγλία. Παρόλο που ο ίδιος δεν ακολουθεί τις επιταγές της θρησκείας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φωνές του ισλαμικού κόσμου στη Δύση – μαζί με τον Εντουαρντ Σαϊντ και τον Σάλμαν Ράσντι. Ο Αλι έχει γράψει και μελέτες και λογοτεχνία, αλλά και σενάρια για την τηλεόραση – είναι παραγωγός τηλεοπτικής εκπομπής – και το θέατρο.

Λίγο μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, ο Τάρικ Αλι ήταν ένας από τους λίγους που μπορούσαν να μιλήσουν έχοντας γνώση της πραγματικότητας στον ισλαμικό κόσμο. Αντιμέτωπος με την υστερία που κατέλαβε τα δυτικά μέσα μαζικής ενημέρωσης σχετικά με τους φανατικούς ισλαμιστές και τον πόλεμο που κήρυξαν στον δυτικό κόσμο με την τρομοκρατία, ο Αλι θέλησε να εξηγήσει πως διαμορφώθηκε η κατάσταση στον ισλαμικό κόσμο και να δείξει ότι η δαιμονική εικόνα των φανατικών που περνούσε σιγά σιγά στην Αμερική και την Ευρώπη δεν ήταν δίκαιη και δεν θα συνέβαλε στην κατάκτηση ενός ειρηνικού μέλλοντος. Και βέβαια, σαν αριστερός, ήθελε να εξηγήσει πως την ιστορία την διαμορφώνει πρώτα η πολιτική και η οικονομική πραγματικότητα και μετά ο φανατισμός. Το αποτέλεσμα ήταν το βιβλίο αυτό, που απέσπασε θετικότατες κριτικές, και όχι μόνο από έντυπα της αριστεράς.

Στην Ελλάδα το βιβλίο ακούστηκε πρώτη φορά επειδή ανάμεσα στις παρατηρήσεις του Αλι για την αντιμετώπιση της επίθεσης στους Πύργους αναφέρονται και κάποιοι διεθνείς ποδοσφαιρικοί αγώνες στην Ελλάδα, κατά τους οποίους οι οπαδοί στις κερκίδες δεν τήρησαν ενός λεπτού σιγή όπως είχε ζητήσει η ΟΥΕΦΑ, η ευρωπαϊκή ομοσπονδία ποδοσφαίρου. Ο Αλι δεν δικαιώνει τις επευφημίες για την επίθεση. Αλλά αν αυτό το “πικάντικο” σημείο κάνει τον αναγνώστη να ξεκινήσει το βιβλίο, πολύ σύντομα θα ανακαλύψει ότι είναι δύσκολο να μην το διαβάσει ολόκληρο.

«Στον Ίσκιο της Ροδιάς»

Το μυθιστόρημα του Τάρικ Αλι αναφέρεται στην καταστροφή μιας διακεκριμένης οικογένειας Μαυριτανών, των Μπανού-Χουντάιλ, μετά από την «Ανακατάκτηση» της Ανδαλουσίας από τους Ισπανούς στα τέλη του 15ου αιώνα. Η δράση τοποθετείται στα 1499, λίγο μετά την πτώση της Γρανάδας, στα χρόνια της βασίλισσας Ισαβέλλας, της Ιεράς Εξέτασης και της κατάκτησης του Νέου Κόσμου. Από την πλευρά των Μαυριτανών η περίοδος αυτή είναι δραματική. Είναι το τέλος της αραβικής παρουσίας επτά αιώνων στην Ιβηρική Χερσόνησο και συνεπάγεται προσφυγιά ή βίαιο εκχριστιανισμό. Καταπατούνται οι πνευματικές, γλωσσικές και θρησκευτικές ελευθερίες, και καίγονται οι βιβλιοθήκες τους. Ο αραβικός πολιτισμός που άφησε ανεξίτηλα ίχνη πίσω του παλάτια όπως της Αλάμπρας και επέτρεψε να ανθίσουν οι τέχνες και τα γράμματα όχι μόνο των μουσουλμάνων αλλά και των εβραίων και των χριστιανών δίνει την θέση του στην Ιερά Εξέταση.

Στην παρουσίαση του βιβλίου που έγινε παράλληλα με το πολιτικό δοκίμιο του συγγραφέα «Η σύγκρουση των φονταμενταλισμών», μίλησε η ιστορικός και συγγραφέας κυρία Μαριάννα Κορομηλά, που επεσήμανε κάποιες από τις αντιφάσεις που έχουν εμπεδωθεί στην δυτική κουλτούρα σχετικά με την σχέση της με τους ισλαμιστές. Οι Ισπανοί, είπε η κα. Κορομηλά, ονομάζουν τη νίκη τους επί των Μαυριτανών «Ανακατάκτηση». Όμως, η Γρανάδα για παράδειγμα, ιδρύθηκε από τους Μαυριτανούς, άρα δεν θα μπορούσε ποτέ να ανακατακτηθεί από τους Ισπανούς – μόνο απλά να κατακτηθεί. Σε ανθρώπους που έζησαν σε έναν τόπο για περισσότερους από πέντε αιώνες οι Ισπανοί είπαν γυρίστε πίσω. Μα να πάνε πίσω που, αφού ο τόπος τους ήταν η Ανδαλουσία, σχολίασε η κα Κορομηλά, και επεσήμανε ότι το ζήτημα του να ανήκει κάποιος τόπος σε κάποιον λαό είναι πολυσύνθετο και βέβαια αφορά άμεσα και την ελληνική ιστορία από πολλές πλευρές.

Ο Τάρικ Αλι αποφάσισε να ασχοληθεί με τους άραβες της Ιβηρικής Χερσονήσου όταν άκουσε κατά την διάρκεια του πρώτου πολέμου του Κόλπου να στην βρετανική τηλεόραση κάποιον να λέει ότι οι άραβες δεν είχαν πολιτισμό. Η έρευνά του για να παρουσιάσει τον αραβικό πολιτισμό στην ευρωπαϊκή ήπειρο τον συνεπήρε, με αποτέλεσμα να γράψει τελικά το μυθιστόρημα αυτό, που είναι το πρώτο μιας τετραλογίας ιστορικών μυθιστορημάτων για την αντιπαράθεση του ισλαμικού με τον χριστιανικό κόσμο. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1992, 500 χρόνια μετά την «Ανακατάκτηση» στην Ισπανία. Στην Ισπανία κυκλοφόρησε το 1994 και βραβεύτηκε ως το καλύτερο ξενόγλωσσο μυθιστόρημα της χρονιάς με το βραβείο Αρχιεπισκόπου Σαν Κλεμέντε του Ινστιτούτου Ροζαλία ντε Κάστρο.

Επιμέλεια : Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.