1η Συναντηση Αποδημων Κομοτηναιων

Τρίτη μέρα χθες της διοργάνωσης και οι απόδημοι συμπολίτες μας συνέχισαν τις «εξορμήσεις» τους στα μουσεία της περιοχής, αφού ήπιαν όμως τον πρωϊνό τους καφέ και αφού άκουσαν για τους συγγραφείς της πόλης μας και το έργο τους, τόσο από την φιλόλογο Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, που παρουσίασε εν συντομία τα γράμματα στο νομό Ροδόπης τα νεότερα χρόνια, όσο, κι αυτό είναι το σημαντικότερο, από τους ίδιους.
   
Συγκεκριμένα λίγο μετά τις δέκα, οι φιλοξενούμενοι μας, ο αριθμός των οποίων «αυξήθηκε» σήμερα, καθώς υπήρξαν και νέες συμμετοχές, συγκεντρώθηκαν στο καφέ του Αχιλλέα Τομζά, στο άλσος της Αγίας Παρασκευής, όπου οι διοργανωτές, Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη, εκ του «Παρατηρητή της Θράκης» και ο κ. Άρης Μανούδης είχαν προετοιμάσει μία μικρή έκθεση λογοτεχνικών και ιστορικών εκδόσεων, κομοτηναίων λογοτεχνών όπως οι Μισέλ Φάις, Αναστάσης Βιστωνίτης και Χρήστος Χαρτοματσίδης, αλλά και εκδόσεων του εκδοτικού οίκου «Σοκόλης – Κουλεδάκης».

Τις νεότερες ιστορικές εκδόσεις για τον τόπο παρουσίασαν οι ίδιοι οι συγγραφείς τους, οι οποίοι παρευρέθηκαν και καλωσόρισαν τους αποδήμους, αναφερόμενοι συγχρόνως εν ολίγοις στο συγγραφικό τους έργο. Παρόντες ήταν οι συγγραφείς Τέλης Κελεσίδης, Θανάσης Πανδρευμένος, Δημήτρης Παπουλιάς, Σουλτάνα Πολιτσάκη, Ζαφείρης Μέκος και Χρήστος Χαρτοματσίδης, οι εκδόσεις έργων των οποίων υπήρχαν επίσης στην έκθεση.

Τις συστάσεις ανέλαβε η εκ των διοργανωτών, εκδότρια της εφημερίδας «ΠτΘ» κ.Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη, η οποία πριν δώσει τον λόγο σε κάθε συγγραφέα, έκανε μία μικρή παρουσίαση των ιδίων αλλά και του συγγραφικού έργου του καθενός, αφού ωστόσο εξήγησε τους λόγους της εν λόγω παρουσίασης. «Οι Κομοτηναίοι της συνάντησης έφυγαν μετά τον εμφύλιο οπότε τα μετέπειτα σε επίπεδο βιβλίου θεωρήσαμε ότι ήταν ενδιαφέρον να τα ακούσουν και να τα δουν, αφού τα βιβλία έχουν και υλικότητα» είπε η κ. Κατσαρή.

Οι θεματικές των βιβλίων που παρουσιάσθηκαν ήταν δύο, όπως είπε η κ. Κατσαρή – Βαφειάδη. «Η πρώτη αφορούσε στην ιστορία και την καταγραφή των μνημών και του αρχειακού υλικού που υπάρχει στον τόπο», θεματική την οποία εκπροσώπησαν ο Ζαφείρης Μέκος, ο Θανάσης Πανδρευμένος, η Σουλτάνα Πολιτσάκη – Παπαδημητρίου ο Δημήτης Παπουλιάς και ο Τέλης Κελεσίδης.

Η κ. Κατσαρή – Βαφειάδη αναφέρθηκε επίσης στο βιβλίο για το δοσιλογισμό της Μαρίας Νικολάου και σε επίπεδο επιστήμης στα βιβλία του Μάριου Κουκουνάρα-Λιάγκη εκπαιδευτικού.

Η δεύτερη θεματική αφορούσε τον τομέα της λογοτεχνίας στη Ροδόπη και έγινε αναφορά στα βιβλία του Μισέλ Φάις και του Αναστάση Βιστωνίτη, και τον παρόντα εκπρόσωπό της Χρήστο Χαρτοματσίδη.

Πρώτος τον λόγο έλαβε ο κ. Θανάσης Πανδρευμένος, συγγραφέας του βιβλίου «Αθανασίου Διάκου Αδιέξοδος Β», και ακολούθησε ο Ζαφείρης Μέκος, συγγραφέας τριών ιστορικών εκδόσεων για την Κομοτηνή και τη Θράκη αλλά και εκδόσεων νομικού περιεχομένου.
   
Θανάσης Πανδρευμένος, «Τα βιβλία μου αγαπήθηκαν από τους Κομοτηναίους, αλλά είναι γραμμένα και με αγάπη»

«Πολύ καλή ιδέα» χαρακτήρισε την πρωτοβουλία του ανταμώματος ο Θανάσης Πανδρευμένος και εξέφρασε την ευχή να συνεχισθεί. Ο κ. Πανδρευμένος μιλώντας για το έργο του είπε πως αφορά δύο τμήματα εκ των οποίων το ένα έχει να κάνει με τη φωτογραφία και το άλλο με τη συγγραφή. Αρχικά αναφέρθηκε στο φωτογραφικό του έργο και στην αφορμή που είχε ως αποτέλεσμα να ασχοληθεί με τη φωτογραφία. Όπως είπε «η περιοχή μας ήταν η μόνη που δεν συμμετείχε στην απογραφή των παραδοσιακών οικισμών της Ελλάδος», οπότε όντας υπάλληλος της περιφέρειας, άρχισε, λόγω της ανάγκης δημιουργίας φωτογραφικού αρχείου για διάφορες υπηρεσίες και την προβολή της περιοχής, να φωτογραφίζει εθελοντικά και να στέλνει φωτογραφικό υλικό το οποίο δημοσιεύονταν. Αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν λευκώματα για την περιοχή τα οποία κυκλοφόρησαν τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Στη συνέχεια ο κ. Πανδρευμένος παρουσίασε το συγγραφικό του έργο, ξεκινώντας από το έργο του «Αθανασίου Διάκου Αδιέξοδος Β» όπου καταγράφει την ιστορία της γειτονιάς του, με πρωταγωνίστριες δύο γυναίκες μέσα από τη ζωή των οποίων περνά όλη η ζωή της πόλης από το 1956 έως και το 1967, ένα βιβλίο που όπως είπε «το έγραψα για τα παιδιά μου». Ακολούθησε η συμμετοχή του στο βιβλίο «Θερινά Σινεμά», που στηρίχτηκε σε μια ιδέα του Τάσου Βαβατσικλή, της Σοφίας Μενεσελίδου και του Ξάνθου Κώστογλου με αναμνήσεις εκείνης της περιόδου, καθώς επίσης αναφέρθηκε και στην τελευταία προσπάθεια καταγραφής συνταγών, μια ιδέα που προέκυψε από την Σοφία τη Μενεσελίδου, την Μαρία Μαλαμίδου και τον ίδιο. «Τα βιβλία αγαπήθηκαν από την Κομοτηνή, όμως είναι γραμμένα με αγάπη. Δεν πιστεύω ότι έχουν ιδιαίτερη λογοτεχνική αξία παρά μόνο συναισθηματική. Ελπίζω κάποια στιγμή να μπορέσω να κάνω κάτι καλύτερο», κατέληξε ο κ. Πανδρευμένος.

Ζαφείρης Μέκος, «Όλα τα βιβλία μου έχουν πρωτογενές υλικό για την πόλη»

Τρία από τα δεκαπέντε βιβλία του Ζαφείρη Μέκου, ιστορικού περιεχομένου παρουσιάστηκαν στους αποδήμους Κομοτηναίους. Όπως είπε ο ίδιος έχει γράψει τρία βιβλία για την Κομοτηνή, τέσσερα για τη Θράκη και τα υπόλοιπα είναι επιστημονικά αλλά αφορούν και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο κ. Μέκος έκανε ειδική αναφορά στο βιβλίο του που αφορά στους μουφτήδες τονίζοντας ότι «είμαι ο πρώτος στην Ελλάδα που ζήτησα να καταργηθεί ο θεσμός των μουφτήδων. Τώρα πλέον δεν επιμένω γιατί το θέμα έγινε διπλωματικό, πολιτικό και δεν υπάρχει λόγος να ασχολούμαστε με αυτό. Ας αφήσουμε το κράτος να έχει τον πρώτο λόγο. Το θέμα είναι σοβαρό και πρέπει να το βλέπουμε με υπευθυνότητα». Ο κ. Μέκος έκανε επίσης γνωστό ότι έχει ξεκινήσει να γράφει εδώ και καιρό ιστορικά μυθιστορήματα. «Όλα τα βιβλία μου έχουν πρωτογενές υλικό για την πόλη. Μετά από εμένα δεν νομίζω να υπάρχει κάποιος που να έχει γράψει για τα ίδια θέματα. Η αγάπη μου προς τη Θράκη με έκανε να ψάξω τα θέματα εκείνα που άλλοι δεν τα πλησίαζαν για διάφορους λόγους, είτε γιατί νόμιζαν ότι είναι δύσκολα είτε γιατί νόμιζαν ότι δεν μπορούν να τα καταφέρουν είτε γιατί φοβόντουσαν να πλησιάσουν τους συντοπίτες μας μουσουλμάνους».

Μερικοί από τους τίτλους των βιβλίων του Ζαφείρη Κ. Μέκου είναι και οι ακόλουθοι: «Από τη Μάνη (1800), την Πόλη και τη Γωνιά της Κυζίκου (1900), Ριζώσαμε στην Κομοτηνή, Πόλεμοι, Καταστροφές, Προσφυγιές, Εμφύλιες διαμάχες, Κατοχές – Ιστορική και Λαογραφική προσέγγιση της Ιστορίας της Νεότερης και Σύγχρονης Θράκης και Κομοτηνής», «Επιχείρηση “Υγρόν πυρ”», «Μουσουλμάνοι, Αρμένιοι και Εβραίοι συμπολίτες μου Κομοτηναίοι», «Ενθύμιον Κομοτηνής», «Ριζώσαμε στην Κομοτηνή», «Οι Πομάκοι στη Θράκη», «Τη Θράκη και τα μάτια σας», «Δικηγορικά ανάλεκτα», «Θράκη, συνιστώσες του μειονοτικού προβλήματος», «Ο σύνδικος και τα προβλήματά του».

Τέλης Κελεσίδης, «Αν το όνομά μας είναι η ιστορία μας, το «Ιδού η Ροδόπη μας» μέσα από τα ονόματα δείχνει την ιστορία της περιοχής»

Αμέσως μετά τον λόγο πήρε ο κ. Τέλης Κελεσίδης, κομοτηναίος συγγραφέας με πλούσιο έργο στην καταγραφή της ιστορίας των χωριών γύρω από την Κομοτηνή. Όπως είπε ο κ. Κελεσίδης το βιβλίο του προέκυψε ως αποτέλεσμα μιας ραδιοφωνικής εκπομπής του 1990 στην οποία κατέγραφε την ιστορία των χωριών της Ροδόπης. Όλες τις ιστορίες με τα τοπωνύμια τα συγκέντρωσε και έτσι προέκυψε το βιβλίο «Ιδού η Ροδόπη μας», στο οποίο είναι καταγεγραμμένες περίπου δύο χιλιάδες τοποθεσίες στην ελληνική, την τουρκική, τη βουλγάρικη, την πομάκικη, την ποντιακή ή την αρμένικη διάλεκτο. «Αν το όνομά μας είναι η ιστορία μας αυτό το βιβλίο μέσα από τα ονόματά του δείχνει την ιστορία της περιοχής».
Ο κ. Κελεσίδης αναφέρθηκε επίσης στη συγγραφή εκδόσεων που αφορούσαν στην ιστορία χωριών της Ροδόπης, όπως του Κοσμίου, της Πανδρόσου και του Μικρού Κρανοβουνίου μετά από πρόσκληση του τότε δημάρχου Τάσου Βαβατσικλή, ενώ όπως είπε έχει καταγραφεί και η ιστορία του Ροδίτη αλλά δεν έχει ακόμη εκδοθεί.
     
Σουλτάνα Παπαδημητρίου, «Δεν έχω δόξα, είναι ήσυχα τα έργα που έχω γράψει»

Η εκ Ξυλαγανής, Πρόεδρος του Πολιτιστικού Ομίλου Ξυλαγανής, κ. Σουλτάνα Πολιτσάκη – Παπαδημητρίου, περιορίστηκε στους λόγους οι οποίοι της έκαναν να ασχοληθεί με την συγγραφή. «Δεν έχω δόξα, είναι ήσυχα τα έργα που έχω γράψει. Με το γράψιμο ασχολήθηκα με τα ταπεινά και απορριμμένα και δούλεψα τον πηλό της γης» είπε αποτεινόμενη στους αποδήμους η κ. Σουλτάνα Πολιτσάκη – Παπαδημητρίου, η οποία αναφέρθηκε στη δουλειά της με το γράψιμο και όχι τη λογοτεχνία, όπως είπε χαρακτηριστικά και στο πώς σε αυτό επέδρασε η δουλειά της ως δασκάλα. Να σημειώσουμε ότι μεταξύ άλλων η κ.Πολιτσάκη έχει εκδώσει τα ακόλουθα λογοτεχνικά βιβλία: «Και το φεγγάρι τ’ άφησαν μονάχο», «Ευτυχώς δεν έχουμε άλλη Πόλη για να πέσει» και «Ένα ζευγάρι πέδιλα», στο οποίο εμπεριέχεται το αφήγημα «Η βρατσίνκα μας» με το οποίο η συγγραφέας συμμετείχε στον πανελλήνιο διαγωνισμό πεζογραφίας για το 1983 του «Παρνασσού» και απέσπασε τον πρώτο έπαινο.

«Μια καταγραφή εκατό χρόνων ιστορίας»

Την παρουσίαση του έργου του κ. Παπουλιά ανέλαβε η κ. Τζένη Κατσαρή χαρακτηρίζοντας το ως «εξαιρετική μελέτη που αφορά τη Μέση Ροδόπης αλλά ουσιαστικά καταθέτει πολύ σημαντικά στοιχεία για την εγκατάσταση των προσφύγων στην ελληνική Θράκη μέσα από τα έγγραφα». Πρόκειται όπως είπε η κ. Κατσαρή για μια σπουδαία κατάθεση πρωτογενούς ιστορικού υλικού. Με τη σειρά του, ο ίδιος ο συγγραφέας αναφέρθηκε στο περιεχόμενο του βιβλίου του εστιάζοντας κυρίως στην πορεία που ακολούθησαν οι πρόσφυγες φεύγοντας από την Ανατολική Θράκη και το πώς προχώρησαν μέσα στην Ελλάδα. «Πρόκειται για μια καταγραφή εκατό χρόνων ιστορίας» σημείωσε.

Χρήστος Χαρτοματσίδης, «Ευχή μας πάντα να προοδεύει η πόλη, από την οποία εσείς ξεκινήσατε την Οδύσσειά σας και στην οποία εγώ βρήκα την Ιθάκη μου»

Τον επίλογο της παρουσίασης ανέλαβε ο συγγραφέας Χρήστος Χαρτοματσίδης, ο οποίος με το δικό του μοναδικό τρόπο καλωσόρισε τους αποδήμους. «Τα παιδικά μας χρόνια ο τόπος που μεγαλώσαμε είναι οι ουράνιες πατρίδες μας στις οποίες καταφεύγουμε στις δύσκολες στιγμές της ζωής μας. Σε αυτές αναζητούμε δύναμη και κουράγιο. Δεν είναι επιλογή ούτε οι γονείς μας ούτε ο τόπος που θα γεννηθούμε. Πολλές φορές δεν είναι επιλογή μας να φύγουμε από αυτό τον τόπο και να μεταναστεύσουμε αλλού. Προσωπικά στάθηκα τυχερός. Η Κομοτηνή ήταν συνειδητή επιλογή μου στα 33 χρόνια μου. Τα κριτήρια επαγγελματικά αλλά υπήρχε και ένας και μοναδικός λόγος που βάραινε στη συνείδησή μου. Η γενέτειρα της μητέρας μου είναι η Μαρώνεια. Έτσι εδώ και 24 χρόνια μένω και εργάζομαι στην Κομοτηνή.

Αγάπησα την Κομοτηνή και όλο και πιο συχνά εικόνες και πρόσωπα της περιοχής εμφανίζονται στα γραπτά μου. Αυτό σημαίνει ότι το τοπίο έχει χαραχτεί βαθιά στη συνείδησή μου. Σε δύο βιβλία μου στο τέλος θα δείτε να γράφει «Κομοτηνή 1996» ή «Κομοτηνή 2010». Είναι ο χώρος και ο χρόνος που εκπληρώθηκε το έργο σαν φόρος τιμής για τον τόπο που μένω» υπογράμμισε ο κ. Χαρτοματσίδης και συμπλήρωσε πως «Σίγουρα έχουμε διαφορετικές παραστάσεις από την πόλη. Η εξήγηση είναι ο χρόνος. Εγώ δεν γνωρίζω την πόλη που θαυμάζατε σαν παιδιά, εσείς δύσκολα θα αναγνωρίσετε τη σύγχρονη Κομοτηνή. Για μένα η πόλη δεν είναι το γλυκό νοσταλγικό παρελθόν, μα το σκληρό γεμάτο αγώνες παρών. Είναι το μέλλον των παιδιών μου που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν εδώ. Αυτό που μας συνδέει όμως είναι η αγάπη για την Κομοτηνή και ευχή μας πάντα να προοδεύει η πόλη, από την οποία εσείς ξεκινήσατε την Οδύσσειά σας και στην οποία εγώ βρήκα την Ιθάκη μου».

Κάποιοι από τους τίτλους βιβλίων του Χρήστου Χαρτοματσίδη είναι οι ακόλουθοι: «Η γιορτή είναι αλλού», «Μια εταίρα θυμάται», «Οι εφιάλτες του δήμιου Σανσόν», «Φωτο-Veritas», «Οι περιπέτειες του Μπρέγκα», «Κιθαρίστας σε ταβέρνα» και «Το παλιό κτίριο».

Οι απόδημοι συμπολίτες μας αμέσως μετά είχαν την ευκαιρία να ξεφυλλίσουν και να προμηθευτούν τις διάφορες εκδόσεις που παρουσιάστηκαν, όπως και άλλες εκδόσεις που είτε αφορούν τον τόπο μας, είτε συνδέονται με κάποιον τρόπο.
     
Άρης Μανούδης, «Μια πρωτοβουλία των τοπικών συνεργατών πολύ ενδιαφέρουσα»

Ο κ. Μανούδης, ανέλαβε να εκπροσωπήσει και πάλι τους απόδημους κομοτηναίους και μετέφερε τον ενθουσιασμό των αποδήμων για την πληθώρα της συγγραφής τονίζοντας ότι επρόκειτο για «μια πρωτοβουλία των τοπικών συνεργατών πολύ ενδιαφέρουσα. Όλα αυτά θα τα μεταλαμπαδεύσουμε εκεί που θα πάμε όσο βέβαια είναι δυνατόν, τουλάχιστον όμως να τα έχουμε ως αναμνήσεις από μια εποχή που πάντα μας χαροποιεί».

Επισκέψεις στα Μουσεία

Λίγο πριν τις δώδεκα, οι απόδημοι ξεκίνησαν τη χθεσινή τους «εξόρμηση» η οποία συμπεριλάμβανε επίσκεψη στα Μουσεία της πόλης και, συγκεκριμένα, στο Λαογραφικό, το Βυζαντινό και το Μουσείο Σκουτέρη, συνοδευόμενοι από την αντιπροέδρο της ΔΚΕΠΠΑΚ Νατάσσα Λιβεριάδου.*

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.