Χ. Μαυριδου: «Βαδιζουμε εναντια στις δυσκολιες και διαμορφωνουμε το ριζικο μας»

Με μεγάλη συμμετοχή κατοίκων του Θρυλορίου και της Ροδόπης ευρύτερα άνοιξαν το βράδυ της Παρασκευής οι εκδηλώσεις Αγίας Μαρίνας Θρυλορίου, για τη φετινή χρονιά.
Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους, το βράδυ της Κυριακής, ήταν ο υποψήφιος νομάρχης Ροδόπης, κ. Μιχάλης Αθανασιάδης, και η πρόεδρος του Κέντρου Λαϊκών Δρωμένων Κομοτηνής, κ. Σοφία Μενεσελίδου, ενώ πολιτικές παρουσίες υπήρξαν και την πρώτη βραδιά.

Η πρώτη μέρα ήταν μία χαρακτηριστική παραδοσιακή ποντιακή βραδιά, με τους Αχιλλέα Βασιλειάδη και Σωκράτη Κυψελίδη στο τραγούδι, Κώστα Σιαμίδη στη λύρα, Γιώργο Σιαμίδη στο τουλούμ και στο γαβάλ και Θανάση Ελευθεριάδη στο νταούλι.
Η πλατεία του Θρυλορίου γέμισε το πρώτο βράδυ με ποντιακούς ήχους, το κέφι άναψε όπως ήταν αναμενόμενο, και σ’ αυτό συνετέλεσαν οι οικοδεσπότες αλλά και οι φιλοξενούμενοι, οι οποίοι απόλαυσαν το εκλεκτό και πλούσιο μενού.
Το Σάββατο κύλησε, αρχικά, στις ρόδες των ποδηλάτων που έλαβαν μέρος στους ποδηλατικούς αγώνες, όπου αναδείχθηκε πρώτος νικητής ο Νίκος Παπαδόπουλος, ενώ τη σκυτάλη παρέλαβαν τα παραδοσιακά ποντιακά παιχνίδια που αναβίωσαν το ίδιο βράδυ. Γαράγουτις, τσάλτικα, νημαίας, κουτσό, κρυφό τόπι και πολλά άλλα παιχνίδια μεταφέρθηκαν από τους παλαιότερους στους νεότερους και ζωντάνεψαν στην πλατεία του Θρυλορίου.
Το πρωί της Κυριακής πραγματοποιήθηκε εθελοντική αιμοδοσία, σε συνεργασία με το Σύλλογο Εθελοντών Αιμοδοτών Ν. Ροδόπης, ενώ το βράδυ έλαβε χώρα η κεντρική εκδήλωση «80 Χρόνια Θρυλόριο – συναπάντημα των Απανταχού Θρυλοριωτών».

Ιστορική αναδρομή από τον Γιάννη Νικολαΐδη

Οι καρέκλες είχαν στηθεί στην πλατεία του χωριού από νωρίς και το κοινό συγκεντρωνόταν για να παρακολουθήσει τις ομιλίες. Ο Γιάννης Νικολαΐδης ανέλαβε την ιστορική αναδρομή εκ μέρους του Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου. Ξεκίνησε με το μύθο των Αργοναυτών που διέσχισαν τον Εύξεινο Πόντο για να πάρουν το Χρυσόμαλλο Δέρας», έκανε στάση στους Μεταλεξανδρινούς χρόνους, οπότε «ιδρύθηκε στην περιοχή του Πόντου ένα Βασίλειο που αν και στηριζόταν σε περσικές και ανατολικές κοινωνικές φόρμες, ενσωμάτωνε πολλά στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού», συνεχίζοντας αναλυτικά: «Το βασίλειο αυτό έμεινε γνωστό στην ιστορία ως «Βασίλειο του Πόντου» (302 – 53 π.Χ.). Δημιουργός του ήταν ο Μυθριδάτης Α΄ και πρωτεύουσά του η Αμασεία, που οι βασιλικοί τάφοι της εντυπωσιάζουν με τη μεγαλοπρέπεια τους μέχρι σήμερα. Ένας απ’ τους διαδόχους του, ο Μυθριδάτης Στ΄ προσπάθησε να επεκτείνει το Βασίλειο στην Ανατολή.
Από τη Σινώπη, τη νέα πρωτεύουσα του κράτους του, ξεκίνησε μια σειρά πολέμων με την πανίσχυρη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, πολέμων που κράτησαν 25 ολόκληρα χρόνια. Αντιμετώπισε τον Σύλλα, τον Λικίννιο Μουρήνα, τον Λούκουλλο και τελικά τον Πομπήιο. Ο γιος τους Φαρνάκης στασίασε εναντίον του και συμμάχησε με τις ρωμαϊκές δυνάμεις. Ηττημένος και προδομένος ο Μυθριδάτης παίρνει δηλητήριο, αλλά καθώς στο παρελθόν το έπινε σε μικρές δόσεις, αυτό δεν έχει αποτέλεσμα. Τελικά αυτοκτονεί με τη βοήθεια ενός Γαλάτη μισθοφόρου. Η σωρός του μεταφέρεται στη Σινώπη με εντολή του Πομπήιου και θάβεται με τιμές. Ο Φαρνάκης αρκετά χρόνια μετά το 47 π.Χ., εχθρός πλέον των Ρωμαίων ηττήθηκε στη Ζήλα, μια περιοχή στη σημερινή Τοκάτη, από τον Ιούλιο Καίσαρα που όπως μεταφέρεται επισφράγισε την νίκη του με το περίφημο απόφθεγμα «ήρθα, είδα, νίκησα»…
Κατά την ρωμαϊκή κυριαρχία, καθώς και στους πρώτους βυζαντινούς αιώνες, τα παράλια του Εύξεινου Πόντου περιέπεσαν σε επαρχιακή διοίκηση και έπαψαν να πρωταγωνιστούν στην ιστορική σκηνή… Η ιστορία του Θρυλορίου αρχίζει το Φθινόπωρο του 1922 με την άφιξη των προσφύγων από το χωριό Απουλπάτ της περιοχής Σαρουγαμές του κυβερνείου του Γαρς του Καυκάσου. Η περιοχή αυτή πέρασε στην κυριαρχία της Ρωσίας το 1878. Τότε, πολλοί Έλληνες της ενδοχώρας, που μαστιζόταν από την φτώχεια, λόγω κλεισίματος των μεταλλείων της περιοχής, μετανάστευσαν στο Γαρς για καλύτερη ζωή. Η μετανάστευση που άρχισε το 1878 είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία 72 ελληνικών χωριών με συνολικό πληθυσμό 40.000 κατοίκων. Το χωριό Απουλπάτ ήταν ένα από τα μεγαλύτερα με πληθυσμό 1.500 άτομα. Το χωριό αυτό δημιουργήθηκε από αποίκους του χωριού Όμαρτσιχ του Πόντου. Οι πρόγονοι των Γαρσλήδων του Θρυλορίου που μετανάστευσαν στο Όμαρτσιχ του Πόντου το 1878 και εγκαταστάθηκαν στο Απουλπάτ του Γαρς από το 1878 έως το 1920, οπότε και ήρθαν στην Ελλάδα, στην Καλαμαριά. Μετά πήγαν στην Ανατολική Θράκη, στην περιοχή των Σαράντα Εκκλησιών, και από εκεί, μετά 2 χρόνια, ήρθαν στον τόπο αυτό που βρισκόμαστε σήμερα, στήσανε αντίσκηνα, τοποθέτησαν μια πέτρα στο σημείο όπου είναι σήμερα χτισμένη η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και άρχισαν να χτίζουν το Θρυλόριο. Τα ιερά κειμήλια του ναού μας μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα από τον ναό Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης του Απουλπάτ και μαζί μια φωτογραφία του ναού αυτού εκεί στο Απουλπάτ, η οποία βρίσκεται στην κατοχή της οικογένειας Κερκελίδη. Να σημειώσουμε ότι ο τελευταίος πρόεδρος του Απουλπάτ ήταν ο Χαράλαμπος Κερκελίδης. Με μια μικρή καθυστέρηση φτάσαν στον τόπο αυτό πρόσφυγες από τα χωριά Γαρούχ, Κερασούντα. Η πλειοψηφία αυτής της μερίδας μετανάστευσε στο Σοχούμι της Γεωργίας την περίοδο 1900-1919. Στην Ελλάδα έφτασαν το 1921 στην Καλαμαριά και από εκεί σε μικρό διάστημα ξεκίνησαν για την Ανατολική Θράκη. Η Συνθήκη των Σεβρών όμως παραχωρούσε την Αν. Θράκη στην Τουρκία και έτσι πέρασαν τον Έβρο. Για άλλη μία φορά».
Ο κ. Γιάννης Νικολαΐδης, αφού ανέφερε ότι έμειναν για μικρό χρονικό διάστημα στην Αγία Κυριακή του Έβρου, συνέχισε με την άφιξή τους στη Ροδόπη και το στήσιμο της νέας ζωής τους.
Στο Θρυλόριο συναντήθηκαν με τους Γαρσλήδες. «Μετά από διαπραγματεύσεις, έγινε συμφωνία και εγκαταστάθηκαν στην ανατολική πλευρά του χωριού». Οικογένεια – οικογένεια διευρύνθηκε το Θρυλόριο κι έφτασε να πάρει τη σημερινή του μορφή, χάρις στο δέσιμο της ράτσας.

Ο Συνεταιρισμός στηρίζει τον πολιτισμό
 

Ο πρόεδρος του Γεωργικού Συνεταιρισμού Θρυλορίου, κ. Γιώργος Καμενίδης παρουσίασε το ιστορικό της ίδρυσης του συνεταιρισμού, παράλληλα με τους στόχους, τις δραστηριότητες, όπως και όσους διατέλεσαν πρόεδροι. Περνώντας στο παρόν αναφέρθηκε στην προσφορά του Συνεταιρισμού στον πολιτισμό, μέσα από την επιχορήγηση των πολιτιστικών συλλόγων και εκδηλώσεων του χωριού.
«Ο Σύλλογος Ποντίων, ο Σύλλογος Γυναικών, η ποδοσφαιρική ομάδα του δημοτικού σχολείου και όποιος άλλος σύλλογος χρειαστεί οικονομική βοήθεια έχει τη στήριξή μας».
Ο κ. Καμενίδης έδωσε έμφαση στο ότι ο Γεωργικός Συνεταιρισμός Θρυλορίου ήταν ο πρώτος στη Θράκη. «Ιδρύθηκε το 1928 και ήταν ο δεύτερος στην Ελλάδα μετά τη Λάρισα. Πρωτεργάτης ήταν ο Μιχάλης Αφεντουλίδης, με συνεργάτη τον Ηρακλή Συμεωνίδη. Αγόρασαν την πρώτη αλωνιστική μηχανή, μάρκας Κλάιτον, το 1932, ακολούθησε δεύτερη και τρίτη. Σύστησαν ένα συνεταιρισμό τροφίμων. Στο παρελθόν, οι κάτοικοι έπαιρναν λάδι, ρύζι, μακαρόνια και ο συνεταιρισμός τους διευκόλυνε.
Στη συνέχεια, μαζί με κάποιον Κασάπη κι έναν δικηγόρο, οι πρωταργάτες του Συνεταιρισμού του Θρυλορίου ίδρυσαν την ΕΑΣ Ροδόπης, αφήνοντάς μας καλές βάσεις να συνεχίσουμε να δραστηριοποιούμαστε, γεγονός που μας κάνει υπερήφανους».

Η ποντιακή αξιοπρέπεια και ο πολιτισμός ανά τους αιώνες

Μετά τον κ. Καμενίδη το λόγο έλαβε εκ νέου ο Γιάννης Νικολαΐδης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Οι μουσικοί του Θρυλορίου», και ο κύκλος των ομιλιών έκλεισε με την εισήγηση της προέδρου του Πολιτιστικού Ομίλου Ποντίων Θρυλορίου, «Η Κερασούντα και το Γαρς», κ. Χρύσα Μαυρίδου.
«Λένε πως ο άνθρωπος ως λογικό ον μπορεί να καθορίσει τη μοίρα του χρησιμοποιώντας το νου, τα συναισθήματα και τον ψυχισμό του. Εμείς οι πόντιοι – έχω την πεποίθηση – ότι αποτελούμε την περίτρανη επιβεβαίωση αυτής της άποψης. Με κύρια εφόδιά μας την ιστορική μνήμη, την αγωνιστική διάθεση και το αρμονικό συνταίριασμα χαράς και λύπης, βαδίζουμε αιώνες τώρα ενάντια στις δυσκολίες και διαμορφώνουμε το ριζικό μας.
Σήμερα, είμαστε όλοι εδώ μαζεμένοι για να θυμηθούμε – όπως θα έλεγε κι ο Γιάννης Ρίτσος «τους δικούς μας Χριστούς, τους δικούς μας Αγίους» τους προγόνους μας, την ιστορική μας διαδρομή.
Είμαστε, όμως, ταυτόχρονα συγκεντρωμένοι για να μιλήσουμε και για τις προσπάθειες, να διαπλάσουμε δημιουργικά το σήμερα και το αύριο».
Η κ. Μαυρίδου, εστιάζοντας στον τόπο καταγωγής των ποντίων, αναφέρθηκε στον πολυτάραχο βίο τους.
«Θύματα γενοκτονίας οι Πόντιοι Θρυλοριότες, το 1922 αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες και να έρθουν στην Ελλάδα, με μόνα εφόδια τον πολιτισμό και την παράδοσή τους.
Στο στοίχημα που κλήθηκαν να βάλουν για μια ακόμα φορά με τη ζωή, φυσικά κέρδισαν, αφού όχι μόνο κατόρθωσαν να σταθούν στα πόδια τους, αλλά και άφησαν την σφραγίδα τους όπου και αν βρέθηκαν.
Εξάλλου, η τρισχιλιόχρονη ιστορία των Ποντίων έχει αποδείξει ότι ο Ποντιακός Ελληνισμός, ανεξάρτητος, ανυποχώρητος, γενναίος και δημιουργικός, καταφέρνει ακόμη και από τις στάχτες να ορθοποδήσει και να διαπρέψει.
Δυναμισμός, αγάπη για την ζωή, πίστη στις αξίες και στις παραδόσεις, εργατικότητα, αισιοδοξία, φιλότιμο, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν τη φυσιογνωμία των Ποντίων, στοιχεία απαραίτητα για ένα λαό που έπρεπε να αντέξει τόσα δεινά και να συνεχίσει να υπάρχει και να ξεχωρίζει.
Οι Πόντιοι του Θρυλορίου, λοιπόν, ύστερα από περιπλάνηση κάποιων χρόνων έφτασαν στο Θρυλόριο και δημιούργησαν το σημερινό χωριό.
Τα πέτρινα σπίτια διαδέχθηκαν τα πρώτα αντίσκηνα και κατόπιν κτίστηκε το σχολείο και η Εκκλησία Κωνσταντίνου και Ελένης (όπου μέσα τοποθετήθηκαν εικόνες και θρησκευτικά κειμήλια από το χωριό Απουλπάτ του Γαρς, τα μόνα πράγματα που με κίνδυνο της ζωής τους μετέφεραν στην Ελλάδα».
Στη συνέχεια, η κ. Μαυρίδου τόνισε το ρόλο της τιμής (αξιοπρέπειας) και της πολιτιστικής παράδοσης στη ζωή των ποντίων, χαρακτηριστικό γνώρισμα της φυλής τους.
«Δεν ξέχασαν ούτε για μία στιγμή τις ρίζες της καταγωγής τους, η λύρα και ο χορός δεν έπαψαν να συνοδεύουν κάθε εκδήλωση και έκφραση της ζωής τους. Από τα πρώτα κιόλας χρόνια της εγκατάστασής τους στο Θρυλόριο ανέδειξαν την μουσική και το χορό και κύριο μοχλό της πολιτιστικής παρουσίας και προβολής του τόπου τους. Συμμετείχαν επί παραδείγματι στους επίσημους εορτασμούς των Ελευθερίων της Κομοτηνής με μουσικοχορευτικό συγκρότημα που δημιούργησαν και στο οποίο συμμετείχαν… και πολλοί άλλοι».
Στηριγμένοι στα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις, οι νέοι του Θρυλορίου ίδρυσαν το 1983 τον Πολιτιστικό Όμιλο Ποντίων Θρυλορίου, «για τη διασφάλιση της ιστορικής τους συνέχειας», όπως σημείωσε η πρόεδρος του Ομίλου για να ξεχωρίσει τα σημαντικά: «Πρώτο του μέλημα η παγκόσμια αναγνώρισή της, Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου από το Κεμαλικό καθεστώς, την περίοδο από το 1914-1923. Επίσης, εργάζεται για τη διατήρηση της ποντιακής γλώσσας, η οποία έλκει άμεσα την καταγωγή της από την Αρχαία Ελληνική, καθώς και για τη συνέχεια της μουσικής και χορευτικής παράδοσης (εκμάθηση ποντιακής λύρας, ποντιακών τραγουδιών και ποντιακών χορών).
Η πραγμάτωση του στόχου της διατήρησης της παράδοσης, επιδιώκεται και μέσα από την αναβίωση διαφόρων εθίμων όπως οι «Αυγομαχίες» το Πάσχα, τα ταφικά έθιμα του Αγίου Πνεύματος, τα Μωμογέρια το Δωδεκαήμερο, τα κάλαντα Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς, το «καλαντίασμα τη νερού», την Πρωτοχρονιά, το πανηγύρι της Αγίας Μαρίνας με πολυήμερες εκδηλώσεις με φεστιβάλ ποντιακών χορών, παρουσίαση ποντιακών θεατρικών παραστάσεων, αναβίωση ποντιακών παραδοσιακών παιχνιδιών, παραδοσιακή μουσική ποντιακή βραδιά, παραδοσιακά φαγητά κ.α.) τα «κάλαντα των Βαΐων» και πολλά άλλα. Εκδίδει από το 1999 την εφημερίδα «Η Κερασούντα και το Γαρς», έχοντας πλέον ένα σημαντικό αριθμό αναγνωστών τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό».
Η κ. Χρύσα Μαυρίδου σχολίασε και την σχέση του ομίλου με τους παλιννοστούντες Ποντίους από τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες, ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί στο μεράκι των ανθρώπων που στηρίζουν το Σύλλογο.
Χαρακτήρισε «αδήριτη ανάγκη το συναπάντημα των απανταχού Θρυλοριωτών», κι έκλεισε με τη ρήση του Γιώργου Σεφέρη «Αυτά που θα ζήσουν αργότερα εδώ αν τύχει και μαυρίσει στη μνήμη τους το αίμα ας μην μας ξεχάσεις».
Μετά τις αναλυτικές εισηγήσεις η βραδιά έκλεισε με ποντιακό γλέντι, με το Γιάννη Σιδηρόπουλο στη λύρα, τον Γιάννη Καμενίδη στο νταούλι και τον Αλέκο Σαλπιγγίδη στο τραγούδι. Μεταξύ χορού και τραγουδιού κυκλοφόρησαν απολαυστικά ποντιακά εδέσματα στους προσκεκλημένους.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.