Περιαυτολογω, αρα υπαρχω*

Λίγο καιρό πριν είχα ζήσει στα Χανιά την προσπάθεια δημιουργίας οργάνωσης του ΚΚΕ εσώτ. μέσα από ελπιδοφόρες συνάξεις άλλοτε στο μαγέρικο «Η Βουλή», κάποτε στην «Αποσπερίδα» που γρατζούναγε τη λύρα του ο Ρος Ντέιλι κι άλλοτε στʼ όμορφο σπίτι με θέα τη θάλασσα του Μανώλη Γκαζή, (ενδεχομένως κάπου στην περιοχή της Χονολουλού). Συναντούσα τακτικά, μολονότι αυτός του ΚΚΕ, τον γιατρό και συγγραφέα Κώστα Χιωτάκη, δίχως να φαντάζομαι πως η πολιτική ακηδία των ημερών θα με οδηγούσε κάποτε στην πρόσφατη εκλογική μου κατάβαση. (Το αντίθετο της υπέρβασης). Τρομοκρατημένος απʼ τους τραμπούκους με τις καμπαρντίνες ανέκρουσα πρύμναν κι απομακρύνθηκα ησύχως από την προεκλογική συγκέντρωση του Κων. Μητσοτάκη (τότε «Νεοφιλελεύθερου», όταν πήγαμε για να χλευάσουμε τον αποστάτη. Η (από τότε) παλιά καραβάνα είχε φροντίσει να πάρει τα μέτρα του. Κανένας αμούστακος, κανείς αστεϊσμός και καμιά Siemens δε θα μπορούσαν νʼ αποτρέψουν το καλά οργανωμένο του σχέδιο. «Ο πολιτικός πολιτισμός μας κατανοεί καλύτερα και συμφιλιώνεται με τις ανθρώπινες αδυναμίες», πέρα από ξεπερασμένα ταμπού και αγκυλώσεις του παρελθόντος, επικροτούσε μʼ έναν μεταμοντέρνο πολιτικό λόγο ο Παντελής Καψής (“Τα Νέα”, 19-20.0.09) την κυρίαρχη πολιτική ηθική.

Τριάντα χρόνια μετά η θητεία παραμένει το ίδιο γραφική και άχρηστη, οι μικροφιλοδοξίες αφυδατώνουν ιδέες, η μάχη για τις καρέκλες, ακόμα κι ενός αδειανού κτηρίου, δεν αποκαρδιώνει κομματικούς γραφειοκράτες, οι κατηγορίες για «συνωμότες και αργύρια της προδοσίας» μετεξελίσσονται σε ψιθύρους για ψυχικά νοσούντες ηγέτες, οι πολίτες αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως ψηφοφόροι που εξαγοράζονται με ανεκπλήρωτες υποσχέσεις ή στην καλύτερη περίπτωση με μια ανασφάλιστη θέση νοικιαζόμενου υπαλλήλου οι φτηνοί τακτικισμοί και τα συντροφικά μαχαιρώματα αποστερούν την ελπίδα για τον διαφορετικό κόσμο εξισώνοντας ιδέες με τερτίπια: «Ο πολιτισμός μας κατανοεί πολύ καλύτερα και συμφιλιώνεται με τις ανθρώπινες αδυναμίες. Όταν θα συμφιλιωθεί κι η Αριστερά θα έχει κάνει ένα μεγάλο βήμα προς την ουσιαστική αποδοχή της πολιτικής δημοκρατίας» (Παντελής Καψής και πάλι).

Σε προχωρημένη ωριμότητα ξαναθυμάμαι ποσοστά: 1981: 1,37% (με το κόμμα του Μαρκεζίνη στο 1,69% και 20.000 ψήφους περισσότερους), ευρωεκλογές 1984: 3,42% (από 5,30% του 1981 και λιγότερους 100.000 ψήφους), 1985: 1,84%, 1993: 2,94%, 2000: 3,20% (από 5,12% του 1996), και αναζητώ την νομιμοποιητική βάση των ίδιων πάντα ανθρώπων που διεκδικούν εσαεί ρόλο ηγέτη και στελέχους. Συναντώ τα ίδια ονόματα στους μηχανισμούς των γραφείων, στις βαρετές μπροσούρες, στα άνευρα κείμενα, στα δήθεν περί πολιτισμού κοινότοπα, στα άνευ ουσίας προγράμματα. Αναρωτιέμαι πώς κάποιοι φτάνουν να λοιδορούν τον Περικλή Κοροβέση. Κι όμως θέλησαν να τον χρησιμοποιήσουν συμπεριλαμβάνοντάς τον στις εκλογικές τους λίστες. Άραγε δεν έχουν δικαίωμα εκλογής οι εκτός γραμμής υποψήφιοι; Κατεβαίνω τη Σόλωνος και γλιστράει. Χαζεύω πρόσωπα νέων και θυμάμαι τα ελάχιστα που μπορέσαμε και λυπάμαι που βρισκόμαστε τόσο μακριά από τα καυτά και τα μεγάλα που έρχονται για να μας βρουν θεατές. Γραφικοί γραφειοκράτες γραπωμένοι. Γύρω ο κόσμος αλλάζει επικίνδυνα και ραγδαία. Κάποτε υπήρξε συνέχεια ομαλή τόσο ώστε να μας συνταράσσει και σήμερα ένα σκίτσο του Βλάση Κανιάρη για του πολιτικούς κρατούμενους στο Μεταγωγών του Πειραιά ή ένα ποίημα του Τίτου Πατρίκιου.

Η λογική των συμβόλων παραχωρεί τη θέση της στην άγνωστη προοπτική μιας νέας εποχής. Συνδετικοί ιστοί παραμένουν τα πράγματα της τέχνης. Δεν είναι λίγο αν κατορθώσουμε να αποκωδικοποιήσουμε το περιεχόμενο, στο πάντρεμα της προοπτικής του Γιώργου Ξένου με την ποιητική ελευθερία του Επαμεινώνδα Γονατά, στα μικρότερα και στα μεγαλύτερα που συνυπάρχουν, δημιουργούν διαμορφώνουν.

Αυτή η πόλη γλιστράει, γιʼ αυτό τα μάτια μας δεκατέσσερα.

Κώστας Κρεμμύδας