«Οι Ελληνες της Μαριουπολης προσπαθουν να μην χασουν τιποτα απο την ελληνικη τους ταυτοτητα»

Στη Μαριούπολη «ταξιδεύει» σήμερα το «Εμείς η Πόλις». Πόλη που χτίστηκε το 1778 από Έλληνες που ήρθαν από την Κριμαία (όπως όλοι οι Έλληνες της περιοχής). Το όνομα της βγαίνει από το “πόλη της Μαρίας” δηλαδή της Παναγίας και υπήρχε από τότε μέχρι τα χρόνια του Στάλιν, όπου άλλαξε σε Ζντάνοφ. Πριν μερικά χρόνια, επανήλθε η επίσημη ονομασία “Μαριούπολη”, όπως για παράδειγμα και στην Πετρούπολη (Λένινγκραντ). Στη Κριμαία οι Έλληνες είχαν πάει τους προηγούμενους αιώνες από διάφορες περιοχές (Πόντος, Ήπειρος, Θράκη, Μακεδονία κ.λπ).

Η Γιάλτα δεν είναι το γνωστό μέρος της ομώνυμης συμφωνίας. Είναι μια πόλη, μικρή, όπως η πόλη των Σαπών, όπου μεταφέρθηκαν οι κάτοικοι της παλιάς Γιάλτας η οποία βρισκόταν στην Κριμαία και σήμερα δεν υπάρχει. Η Αζοφική θάλασσα τους οδήγησε εκεί. Τόπος φιλόξενος για τους Έλληνες που έφθασαν, διακόσια χρόνια πριν, διωγμένοι από την Κριμαία για να εγκατασταθούν στον πιο πυκνοκατοικημένο σήμερα από ελληνικούς πληθυσμούς τόπο της Ουκρανίας. Κατόρθωσαν, παρά τις δυσκολίες, να διατηρήσουν την αγάπη τους για τη μητροπολιτική Ελλάδα, αλλά και την ταυτότητά τους σε μια χώρα τεράστια σαν την πρώην Σοβιετική Ένωση με τις τόσες εθνικότητες. Για το Τσερντακλί, το χωριό Σαρτανά, το Σράρι Κριμ – παλαιά Κριμαία – που χτίστηκε στα 1779 μαθαίνουμε από τον Νικόλαο Χαρακόζ, αιρετό Δήμαρχο Γιάλτας Μαριούπολης από το 1994 έως το 2002. Για το χθες και το σήμερα, για τα εμπόδια που συναντούσαν οι Έλληνες, για τον Στάλιν, για τα κλειστά αρχεία, για την καρδιά που ακόμη και σήμερα χτυπά ελληνικά…

• Στους δρόμους της προσφυγιάς…

Στη Γιάλτα της Μαριούπολης συζητάνε ακόμη για την μετακόμιση των Ελλήνων της Κριμαίας το 1778. Σαν παραμύθι ακούγεται στα αυτιά μας, αλλά είναι κομμάτι της ζωής των Ελλήνων, η ιστορία μας εκεί. Και οι δικοί μου πρόγονοι ζούσαν στη Γιάλτα, στο Αζόβιο, όπου υπήρχαν πάρα πολλά ελληνικά χωριά. Στους 6000 ανθρώπους οι 4000 είναι Έλληνες. Η Γιάλτα της Μαριούπολης είναι τουριστικός προορισμός τώρα, στην παραλία του Αζοβίου. Λειτουργούν στο μέρος αυτό 117 παραθεριστικές εγκαταστάσεις. Σε μια σεζόν παραθερίζουν 4000 παιδιά και 25 με 30.000 μεγάλοι άνθρωποι.

• 4000 Έλληνες ακόμη παραμένουν…

Μένουν μόνιμα 4000 Έλληνες. Στην Μαριούπολη συνολικά μένουν 75.000 Έλληνες. Σίγουρα ήταν περισσότεροι παλαιότερα. Είναι μεγάλο κέντρο και φιλοξενεί τη λειτουργία ενός μεγάλου μεταλλουργικού εργοστασίου. Το εργοστάσιο το έφτιαξαν οι Έλληνες όταν μεταφέρθηκαν από την Κριμαία. Η Μαριούπολη είναι το μεγαλύτερο λιμάνι της Αζοφικής. Στη Μαριούπολη οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στα 1779 με διάταγμα της Μεγάλης Αικατερίνης που τους εξασφάλιζε πλείστα όσα προνόμια. Στα τέλη του 19ου αιώνα η Μαριούπολη είχε ήδη εξελιχθεί σε μεγάλο βιομηχανικό κέντρο της Ουκρανίας, με μεταλλουργικά εργοστάσια που συμπληρώνουν έναν αιώνα ζωής. Σήμερα, από τους 500.000 κατοίκους της οι 120.000 είναι καταγραμμένοι ως ελληνικής καταγωγής, ενώ αδιευκρίνιστος είναι ο αριθμός των Ελλήνων που, για λόγους καταπίεσης κυρίως, ενσωματώθηκαν με τον ταταρικό πληθυσμό. Κέντρο της ελληνικής παρουσίας στην Ουκρανία, που απλώνεται σε 40 περίπου ελληνικά χωριά, όπου επιβιώνουν ακόμη έντονα τα στοιχεία της ελληνικότητας των κατοίκων τους.

• Στο διάβα των αιώνων…

Η ελληνική παρουσία στη Μαριούπολη έχει πίσω της πολλούς αιώνες. Από το 1780 επί Αικατερίνης της Μεγάλης ακόμη «ζωντάνεψαν» τόπους που ήταν εγκαταλελειμμένοι, ξεχασμένοι και δύσκολοι για να φιλοξενήσουν ανθρώπινη ζωή. Στην Κριμαία έφτασαν Έλληνες με τα πλοία αναζητώντας νέα γη. Με αίμα και ιδρώτα πότισαν τη γη τους για να μπορέσουν να ζήσουν καλά. Επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έκαναν τις δυσκολότερες δουλειές, όπως το ζητούσαν οι Τάταροι, οι οποίοι τους καταπίεζαν να ξεχάσουν τη γλώσσα τους, τις γυναίκες να παντρεύονται Τατάρους, να λησμονήσουν τη θρησκεία τους. Η καταπίεση ήταν μεγάλη, γι’ αυτό και έφυγαν με την παρέμβαση της Αικατερίνης από την Κριμαία στη Ρωσία και εκεί που πήγαν ονόμασαν πάλι την περιοχή Γιάλτα. Όλα τα άφησαν πίσω για δεύτερη φορά, σπίτια και εδάφη, περιουσίες και ζωές. 30.000 Έλληνες λέγεται ότι διέσχισαν με τα πόδια τεράστιες χιλιομετρικές αποστάσεις και βρέθηκαν στη Ρωσία, όπου ξεκίνησαν πάλι από την αρχή τη δημιουργία. Δεν είναι περίεργο που οι πόλεις έχουν τις ίδιες ονομασίες, άλλαζαν τόπους, έβαζαν τα ίδια ονόματα για να θυμούνται τους τόπους που άφηναν πίσω, Γιάλτα της Κριμαίας και Γιάλτα της Μαριούπολης.

Οι Έλληνες δουλεύουν σε διάφορα επιστημονικά κέντρα. Τους συναντάς παντού, σε όλες τις θέσεις, σε όλους τους τομείς. Σε κάθε τομέα συναντάς Έλληνα, εκπαιδευτές, γιατροί, δάσκαλοι και καθηγητές. Στο Πανεπιστήμιο της Μαριούπολης ο Πρύτανης Μπαλαμπάνοφ είναι Έλληνας. Το Πανεπιστήμιο φιλοξενεί μάλιστα και την Έδρα Εκμάθησης της Ελληνικής Γλώσσας. Οι φοιτητές διδάσκονται ελληνικά και αγγλικά και κατά καιρούς φιλοξενούνται στην Ελλάδα. Η Μαριούπολη λειτουργεί ακόμη και σήμερα ως Κέντρο των Ελλήνων, αλλά και ως Κέντρο διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας. Οι Έλληνες της Μαριούπολης προσπαθούν να διατηρήσουν την κουλτούρα τους, να μην χάσουν τίποτα από την ελληνική τους ταυτότητα. Έχουν ελληνικά χορευτικά συγκροτήματα, διοργανώνουν γιορτές και τιμούν το «ΟΧΙ» των Ελλήνων στο 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχουν την Ελλάδα στην καρδιά τους και εκεί θα την έχουν πάντα.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.