Περιβαλλον: Αρχισε η αντιστροφη μετρηση(;)

Μερικά δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη δημιουργία του κόσμου, ο πλανήτης Γη αντιμετωπίζει τις τελευταίες δεκαετίες την απειλή μιας οικολογικής καταστροφής που ο ίδιος ο άνθρωπος προκάλεσε, πληρώνοντας έτσι το τίμημα της πολιτισμικής και τεχνολογικής του ανάπτυξης. Ακούμε κατά καιρούς από τα Μ.Μ.Ε. πολλαπλές αναλύσεις, επισημάνσεις, προειδοποιήσεις όσον αφορά στο φλέγον ζήτημα μιας, με μαθηματική ακρίβεια υπολογισμένης, καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος σε περίπτωση που συνεχιστεί η αλόγιστη ρύπανσή του από βιομηχανικά απόβλητα και ρύπους. Είναι άραγε απλά κινδυνολογίες κάποιων οικολόγων, φίλων της υπερβολής, ή μήπως όντως άρχισε η αντίστροφη μέτρηση που θα μας οδηγήσει σε μία οικολογική καταστροφή χωρίς προηγούμενο; Και αν ναι, μπορούμε ή όχι να την αποτρέψουμε;

Αδιαμφισβήτητα, η Βιομηχανική Επανάσταση αποτέλεσε ένα τεράστιο βήμα για την ανθρωπότητα και τα επιτεύγματά της συνέβαλαν καταλυτικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων. Η κατάχρηση, όμως, αυτών των επιτευγμάτων έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο και προκάλεσε την εμφάνιση μιας σειράς οικολογικών δυσλειτουργιών και κλιματικών αλλαγών ως απάντηση της φύσης που… εκδικείται. Ακραία καιρικά φαινόμενα όπως τυφώνες, πλημμύρες, καύσωνες, το λιώσιμο των αιώνιων πάγων μέσα σε λίγες δεκαετίες, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης είναι κάποιες από τις θλιβερές και αδιαμφισβήτητες αποδείξεις για ένα φαινόμενο που είναι ήδη πραγματικότητα. Κι ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο έχουμε πλέον φτάσει στο σημείο να βλέπουμε και να αναγνωρίζουμε την αρνητική πλευρά και τις καταστροφικές συνέπειες των βιομηχανικών τεχνολογιών, οι νομοθετικές κυρίως προσπάθειες που γίνονται για την αποφυγή χειρότερων καταστάσεων θα μπορούσαν απλά να χαρακτηριστούν ανεπαρκείς. Ή αν όχι ανεπαρκείς, ίσως ανίσχυρες να υπερνικήσουν τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα των βιομηχανιών, που πρωταγωνιστούν στο δραματικό έργο της κρίσης που περνά ο πλανήτης μας.

Μιλώντας με γεγονότα, το μόνο διεθνές νομοθετικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, που συμβαίνουν κυρίως ως αποτέλεσμα του φαινομένου του θερμοκηπίου, είναι το Πρωτόκολλο του Κιότο. Μετά από ένα μαραθώνιο διαπραγματεύσεων που κράτησε 7 χρόνια τέθηκε πλέον σε ισχύ από τις 16 Φεβρουαρίου 2005, μετά από την υπογραφή του και από τη Ρωσία, ενώ η κυβέρνηση Μπους αρνείται συστηματικά να υπογράψει το Πρωτόκολλο, παρόλο που οι Η.Π.Α. αποτελούν τον μεγαλύτερο ρυπαντή παγκοσμίως. Κύριος στόχος του Πρωτοκόλλου είναι η μείωση στα αναπτυγμένα κράτη των εκπομπών αερίων που προκαλούν τις κλιματικές αλλαγές κατά 5,2% μεταξύ 2008-2012 ως προς τα επίπεδα εκπομπών του 1990. Δυστυχώς, η πορεία των γεγονότων δείχνει ότι σχεδόν καμία χώρα δεν θα μπορέσει να πραγματοποιήσει τους στόχους και τις επιδιώξεις που είχε δεσμευτεί μέσω του Πρωτοκόλλου. Βέβαια, σύμφωνα με τις διατάξεις του, για τη μη τήρηση των στόχων κάθε επιμέρους χώρας προβλέπονται αυστηρά πρόστιμα. Το Πρωτόκολλο αποτελεί ένα θετικό αλλά ατελές βήμα, καθώς είναι η πρώτη συμφωνία που έθεσε συγκεκριμένο στόχο μείωσης εκπομπών αερίων και αναγνώρισε την κοινή αλλά διαφοροποιημένη ευθύνη των διαφόρων χωρών.

Από την άλλη πλευρά, ο ρυθμός των διαπραγματεύσεων είναι πολύ αργός και ακόμη δεν έχει προκύψει κάποιο σαφές χρονοδιάγραμμα για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών μετά το 2012, ενώ οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι ήδη εμφανείς. Αν δεν υπάρξει κάποια ουσιαστική βελτίωση μέσα στην επόμενη δεκαετία, η συγκράτηση της αύξησης της θερμοκρασίας κάτω από τους 2°C θα είναι πολύ μακρινός στόχος.

Τα γεγονότα, όμως, δεν τελειώνουν εδώ. Σε νομοθετικό επίπεδο και πάλι, η Ε.Ε. δείχνει μια ιδιαίτερα θετική διάθεση να πρωτοστατήσει στις ενέργειες για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών. Ένα πρώτο βήμα ήταν η θεσμοθέτηση των περιβαλλοντικών εγκλημάτων, εννέα εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος που έχουν προσδιοριστεί με βάση την απόφαση της Κομισιόν και θα θεσμοθετηθούν στα 27 κράτη-μέλη ώστε να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους σύμφωνα με αυτά. Οι ποινές δεν θα περιλαμβάνουν μόνο πρόστιμα αλλά και πολυετή φυλάκιση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ακόμη, στη Σύνοδο Κορυφής στις 8 και 9 Μαρτίου του τρέχοντος έτους τα 27 κράτη-μέλη κλήθηκαν να επικυρώσουν την απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών για μείωση των ρύπων του θερμοκηπίου κατά 20% ως το 2020 σε σχέση με το 1990. Αυτή η νέα συμφωνία, που έρχεται να διαδεχθεί το Πρωτόκολλο του Κιότο, δείχνει την απόφαση της Ε.Ε. να λάβει επείγοντα μέτρα για την οικολογική καταστροφή του πλανήτη, παρά τις αντιδράσεις αυτοκινητοβιομηχανιών και αεροπορικών εταιριών. Βέβαια, βασική προϋπόθεση για την πραγματοποίηση ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι και η συμμετοχή των 3 βιομηχανικών υπερδυνάμεων, της Κίνας, της Ινδίας και των Η.Π.Α., οι οποίες φαίνονται κάθε άλλο παρά πρόθυμες να εγκαταλείψουν ή έστω να βάλουν σε δεύτερη μοίρα τα οικονομικά τους συμφέροντα, όσο μεγάλα κι αν είναι αυτά, μπροστά σε μια απειλή τόσο ορατή όσο ποτέ.

Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, όλο και περισσότερες έρευνες και αναλύσεις βλέπουν καθημερινά το φως της δημοσιότητας και αυξάνουν ακόμη περισσότερο την ανησυχία των απλών πολιτών. Σύμφωνα με το πόρισμα της Διακυβερνητικής Επιτροπής για τις κλιματικές αλλαγές, ένα σώμα χιλιάδων επιστημόνων που έχει συσταθεί από τα Ηνωμένα Έθνη και τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, η μέση θερμοκρασία του πλανήτη αναμένεται να αυξηθεί από 1,4 έως και 5,8°C ως το 2100 αν συνεχιστεί η εξάρτηση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα. Ήδη έχει καταγραφεί αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κατά 0,6°C σε ολόκληρο τον πλανήτη και κατά 0,9°C στην Ευρώπη. Μία άλλη έρευνα προβλέπει ότι το 1/3 των ζωντανών οργανισμών της Γης θα εξαφανιστεί μέχρι το 2050.

Ωστόσο, όλοι αυτοί οι απειλητικοί αριθμοί δε φαίνεται να έχουν αποτέλεσμα στη συνείδηση κάποιων πολιτικών ηγετών και οι διάφορες διαπραγματεύσεις, οι Συνθήκες και τα Πρωτόκολλα είναι μόνο θέμα συζητήσεων και αντιπαραθέσεων. Αυτό που ελπίζουμε και ευχόμαστε είναι αυτές οι συζητήσεις να μη μείνουν μόνο στα λόγια ή στα χαρτιά και να μην αποτελούν απλά «φτηνές» δικαιολογίες για αναβολή των πράξεων που απαιτούνται. Όπως επίσης και αυτό εδώ το κείμενο που διαβάζετε τα τελευταία λεπτά να μην είναι ένα ακόμη άρθρο χωρίς ανταπόκριση. Γιατί…η αντίστροφη μέτρηση έχει μάλλον αρχίσει…

Δέσποινα Ταταράκη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.