«Ο Σουλτανος διορισε τον Αλεξανδρο Καραθεοδωρη Υπουργο Εξωτερικων της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας»

Ο αδερφός του, ο σπουδαίος μαθηματικός Κωνσταντίνος Καρθεοδωρή δίδασκε μαθηματικά στον κορυφαίο Αϊνστάιν και έλυνε απορίες του. Εκείνος δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για να γραφεί η σύγχρονη ιστορία του Ελληνικού Κράτους από τη θέση του Υφυπουργού και μετέπειτα Υπουργού Εξωτερικών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας! Ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρή, γιος του Στέφανου και της Λουκίας (ένα από τα επτά παιδιά του ζεύγους, είχαν πέντε 5 κόρες και δυο γιους) έγινε διπλωμάτης. Ο εντοπισμός του δικού του αρχείου άφησε άφωνους τον καθηγητή Νίκο Λυγερό και τον πρόεδρο της Μαθηματικής Εταιρείας Ροδόπης κο Σάκη Λιπορδέζη. Γι αυτό το αρχείο μιλάμε σήμερα στον «Κόσμο» με τον καθηγητή Νίκο Λυγερό…

Τι σας εντυπωσίασε περισσότερο όταν ήρθατε σε επαφή με τα έγγραφα, τις σημειώσεις και το αρχείο του Αλέξανδρου Καραθεοδωρή;

Η επιμονή του να καταγράφει τα πάντα. Η αγάπη του για τα παλιά κείμενα, κοιτάζει κυρίως τα Περσικά χειρόγραφα, χρησιμοποιεί τις γνώσεις του, τα μεταφράζει στα Γαλλικά και τα μελετά. Είναι πάντοτε, όπως φαίνεται στο γράψιμό του, άνθρωπος της λεπτομέρειας, της ακρίβειας. Καταγράφει τα πάντα. Φαίνεται να είναι γι’ αυτόν ένα έργο ζωής.

Τι δείχνει αυτή η φροντίδα της καταγραφής;

Νομίζω ότι δεν τα κατέγραψε για τον εαυτό του, αλλά για το μέλλον, για την νέα γενιά. Έχει κάνει όλη τη δουλειά, είναι κρίμα να μην δημοσιευτεί. Πιστεύω ότι θα ήθελε και ο ίδιος αυτό το αρχείο κάποια στιγμή να μελετηθεί από ειδικούς.

Εντυπωσιακή είναι και η γλωσσομάθεια του…

Πράγματι, μιλούσε 17 γλώσσες. Είδα κείμενά του γραμμένα στα γερμανικά, ιταλικά, γαλλικά, αραβικά, αγγλικά, ελληνικά, τουρκικά και περσικά. Είναι εντυπωσιακό το πόσο καλός γνώστης ήταν των γλωσσών.

Και για την οικογένειά του τι συμπέρασμα έχετε βγάλει;

Κατάγεται από μια εύπορη οικογένεια με υψηλό νοητικό επίπεδο. Το κάθε μέλος της μιλούσε πολλές γλώσσες. Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή μιλούσε μόνο έξι! Αυτός 17! Δεν μεταφράζει απλά κείμενα, γράφει και μεταφράζει «δύσκολα» κείμενα, ξεκινώντας από τους αρχαίους.

Τον ονομάζετε και εσείς και ο κ. Λιπορδέζης πρόδρομο των Υπολογιστών, γιατί;

Ασχολείται, φαίνεται στις σημειώσεις του αυτό, με την αριθμητική ανάλυση, τομέα των μαθηματικών, που τότε βρισκόταν στα πρώτα του βήματα. Κατέγραψε υπολογισμούς πολύ εντυπωσιακούς, καθώς εκείνη την εποχή άρχιζε η πορεία αυτού του τομέα. Ήταν πολύ πρόωρη η αναφορά του κι εκείνος πρωτοπόρος. Έχει σελίδες ολόκληρες με αλγόριθμους.

Πού φυλάσσεται αυτό το αρχείο;

Θα προτιμούσα να πω μόνο ότι βρίσκονται στην Ελλάδα, στην Αθήνα. «Φυλάσσονται»; τρόπος του λέγειν. «Ονομάζονται αρχεία Καραθεοδωρή» αυτό μόνο. Ενδεικτικό της κατάστασης που τα βρήκαμε είναι ότι μετά έπλυνα τα χέρια μου λόγω της σκόνης.

Τι νομίζετε ότι πρέπει να γίνει;

Νομίζω ότι η κοινωνία αδιαφορεί. Ειδικά τώρα που γίνεται τόση κουβέντα για τις συνθήκες. Αυτός ο άνθρωπος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις της εποχής, για παράδειγμα στις διαπραγματεύσεις για την ενσωμάτωση της Κρήτης στον Εθνικό Κορμό. Έχει τεράστιες πληροφορίες, αλλά κανείς δεν τα μελέτησε. Πρέπει να το δούμε αυτό το υλικό. Να έχουν όλοι πρόσβαση για μελέτη σ΄ αυτό το αρχείο.

Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή εξακολουθεί να παραμένει η κορυφή στα μαθηματικά και μετά από αυτόν τον εντοπισμό του αρχείου του Αλέξανδρου Καραθεοδωρή;

Στα μαθηματικά ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή παραμένει η κορυφή. Δεν συγκρίνεται. Στην αρχή, όταν εντοπίσαμε το αρχείο του Αλέξανδρου Καραθεοδωρή, νομίζαμε ότι επρόκειτο για έναν άνθρωπο που είχε πάθος με τα μαθηματικά, είχε παρακολουθήσει και τεχνικές διαλέξεις στο Παρίσι και τώρα διαπιστώνουμε ότι κατέχει μαθηματικά υψηλού επιπέδου. Αυτό είναι μια ένδειξη για το πόσο υψηλότερο ήταν το επίπεδο του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή. Ο ίδιος ο Αλέξανδρος έλεγε: «Για τα μαθηματικά στον Κωνσταντίνο». Ο Κωνσταντίνος αρχίζει να κάνει μαθηματικά το 1900, ο Αλέξανδρος προηγήθηκε. Είμαστε στα θεμέλια. Δεν είναι πιο ψηλά από την πολυκατοικία, αλλά είναι σημαντικά για το ύψος της πολυκατοικίας. Έτσι τον βλέπω, τον Αλέξανδρο από κάτω (θεμέλια) και τον Κωνσταντίνο από πάνω (οικοδομή).

Ήταν όντως ο πρώτος και ο μοναδικός Έλληνας που ανέλαβε καθήκοντα Υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία;

Ναι, ο πρεσβευτής της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη κ. Αλέξανδρος Ραγκαβής μεσολάβησε στην Υψηλή πύλη ώστε ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρή να γίνει το 1871, υφυπουργός εξωτερικών και μετά τρία χρόνια πρεσβευτής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη Ρώμη, ενώ το 1876 επανέρχεται ως υφυπουργός εξωτερικών. Στο νέο σύνταγμα που φτιάχνεται από τον σουλτάνο μεταξύ των 29 μελών της αρμόδιας συντακτικής επιτροπής είναι και δύο Έλληνες: ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρή και ο Ιωάννης Σάββας. Με τις παρεμβάσεις των δύο αυτών Ελλήνων το νέο σύνταγμα κατοχύρωνε περισσότερες ελευθερίες στους Έλληνες ενώ στη νέα βουλή, από τους 120 βουλευτές οι 70 μόνον ήσαν μουσουλμάνοι.

Αναφέρεται στο αρχείο κάποιο περιστατικό που εντυπωσιάζει από την περίοδο αυτή;

Στη διάσκεψη του Βερολίνου η Ελλάδα εκπροσωπείτο από τον Θεόδωρο Δεληγιάννη και η Τουρκία από τον Αλέξανδρο Καραθεοδωρή. Όπως γίνονταν οι διπλωματικές επαφές των μεγάλων δυνάμεων με τον τότε καγκελάριο της Γερμανίας Βίσμαρκ, σε κάποια στιγμή που μπήκε στο γραφείο του ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρή και έβγαινε ο Δεληγιάννης του λέει: «Τελικά δεν ξέρω πότε εξέρχεται και πότε εισέρχεται η Ελλάς». Μετά το συνέδριο του Βερολίνου ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρή διορίζεται Γενικός διευθυντής της Κρήτης για δύο βδομάδες μόνο αφού ο σουλτάνος κάνει

ανασχηματισμό και τον διορίζει Υπουργό Εξωτερικών!

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.