«Στο φαρμακο πρεπει να εχει προσβαση ο καθε ασθενης»

Ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ροδόπης Αλέκος Τσαπέκος μίλησε στον ΠτΘ για την παρούσα κατάσταση που επικρατεί με τις λίστες φαρμάκων δεδομένου ότι το υπουργείο Υγείας προχωρά – σύμφωνα με δημοσιεύματα αθηναϊκού τύπου – στην κατάργηση της λίστας.

Ο κ. Τσαπέκος εξηγεί ότι λίστα, με την έννοια της απολύτου απαγόρευσης στη συνταγογράφηση και χορήγηση κάποιων φαρμάκων, δεν υφίσταται μια και δίνεται η δυνατότητα στον ασθενή με μια ειδική γνωμάτευση γιατρού να πάρει το φάρμακο που χρειάζεται για την πάθησή του. Το πρόβλημα που δημιουργείται, όμως, εδώ και χρόνια στους φαρμακοποιούς έχει να κάνει με την απουσία της γνωμάτευσης σε αρκετές περιπτώσεις από τη συνταγή που προσκομίζει ο ασθενής στον φαρμακοποιό, με αποτέλεσμα ο φαρμακοποιός να πηγαίνει στο γιατρό για να λάβει τη γνωμάτευση που χρειάζεται, σε μια προσπάθεια να εξυπηρετήσει τον ασθενή.

Λάθη της λίστας

Περιγράφοντας το καθεστώς που ισχύει σήμερα στα φάρμακα ο κ. Τσαπέκος εξήγησε ότι η «λίστα» που έχει καταρτιστεί εδώ και χρόνια περιλαμβάνει τα φάρμακα που χορηγούνται από τον θεράποντα γιατρό για τον ασθενή του. Επεσήμανε ότι από την έναρξη ισχύος της λίστας μέχρι σήμερα εντάχθηκαν πάρα πολλά φάρμακα που ήταν εκτός. «Η λίστα προφανώς ορίστηκε για να διαφυλάξει τα συμφέροντα των ασφαλιστικών ταμείων και γενικότερα της πολιτείας. Τα κριτήρια που έθεσαν οι τότε αρμόδιοι στην κατάρτιση της λίστας δεν ήταν και τα καλύτερα. Για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιούσαν σαν κριτήριο το κόστος ημερήσιας θεραπείας αλλά στην πορεία βρέθηκε ότι δεν είχαν υπολογίσει τις ημέρες θεραπείας. Υπήρχαν κάποια φάρμακα στη λίστα τα οποία είχαν χαμηλότερο κόστος (ημερήσιας) θεραπείας με δεκαήμερη χορήγηση, ενώ ένα άλλο που είχε μεγαλύτερο ημερήσιο κόστος θεραπείας αλλά τριήμερη χορήγηση δεν περιλαμβανόταν, γιατί δεν το υπολόγισαν.

Επιπλέον, δόθηκε μεγαλύτερη βαρύτητα στο κόστος, κάτι με το οποίο αντιδρά το σύνολο των φαρμακοποιών γιατί δεν είναι το παν. Το φθηνό δεν είναι και το πλέον κατάλληλο». Για παράδειγμα, ενδέχεται ένα φθηνό φάρμακο να έχει παρενέργεια καθοριστική και να προκαλέσει ζημιά σε πολλούς ασθενείς.

Ο κ. Τσαπέκος αναγνωρίζει ότι το σύνολο των φαρμάκων έχουν παρενέργειες.

Επανερχόμενος στη λίστα προσθέτει. «Το κριτήριο δεν πρέπει να είναι μόνο το οικονομικό. Σαφώς και πρέπει να υπολογίζεται γιατί αν τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν πρόβλημα οικονομικό στο μέλλον δε θα μπορούμε να παίρνουμε ούτε και το απλό φάρμακο. Την ασπιρίνη. Εκείνο που μετράει είναι μεν η πολιτεία (αυτοί που καταρτίζουν τη λίστα) να θέτει οικονομικούς όρους, αλλά από εκεί και πέρα να υπολογίζει το φάρμακο αυτό πώς στέκεται στη χορήγησή του, αν έχει παρενέργειες».

Επανερχόμενος στα φάρμακα εκτός λίστας που ξαφνικά έμπαιναν στη λίστα έκανε λόγο για συμφωνίες. «Άρχισαν να μας μπαίνουν υπόνοιες ότι τελικά έτσι ήταν. Πιστεύουμε ότι γινόταν ένας διακανονισμός μεταξύ υπευθύνων και εταιριών κάτω από το τραπέζι. Και βλέπαμε ότι ένα φάρμακο που ήταν χρόνια εκτός λίστας ξαφνικά έμπαινε στη λίστα. Μερικά άλλα μπήκαν στη λίστα επειδή κατέβαζαν τις τιμές τους».

Απορία προκαλεί το πώς κατέβασαν τις τιμές κάποια φάρμακα, γεγονός που παραξενεύει και τους φαρμακοποιούς. «Βλέπουμε τιμές να πέφτουν ξαφνικά και αναρωτιόμαστε αν μέχρι τώρα ‘έκλεβε’ αυτός ο βιομήχανος και πώς πήρε αυτή την τιμή. Πιστεύω ότι δε λειτουργεί το σύστημα τιμολόγησης των φαρμάκων, ακόμη και σήμερα, γιατί και τώρα που μιλάμε δεν έχει γίνει κάποια ανακοστολόγηση πάνω σε κάποια άλλη βάση. Λειτουργούν όπως και πριν 5-10 χρόνια».

Εκτιμά ότι κάποιοι έχουν καλύτερη πρόσβαση στο υπουργείο Εμπορίου, εκεί που διαμορφώνονται οι τιμές.

Παράκαμψη

της λίστας

Στη συνέχεια, ο κ. Τσαπέκος εξηγεί ότι παρά την ύπαρξη λίστας οι γιατροί έχουν την δυνατότητα να γράψουν και τα εκτός αυτής φάρμακα. «Γράφοντας πίσω από τη συνταγή μία γνωμάτευση η οποία αναφέρει ότι το φάρμακο αυτό είναι αναντικατάστατο για τον ασθενή – δεν μπορεί δηλαδή ο γιατρός να βρει κάποιο άλλο μέσα από τη λίστα και το θεωρεί μοναδικό για τον ασθενή, για την περίπτωσή του – διαπιστώνουμε ότι όλα τα φάρμακα χορηγούνται στον ασθενή.

Στην ουσία δεν υπήρχε η λίστα όλα αυτά τα χρόνια. Απλώς υπήρχε η γραφειοκρατία. Υπήρχε επομένως η περίπτωση ένας γιατρός να κάνει αυτή τη γνωμάτευση, οπότε να ωφεληθεί ο ασθενής του, να πάρει το φάρμακο με το ποσοστό συμμετοχής που προβλέπεται από το νόμο ότι τού αναλογεί. Υπήρχαν όμως και γιατροί που δεν έβγαζαν αυτή τη γνωμάτευση για λόγους δικούς τους, άλλοτε σωστούς και άλλοτε λανθασμένους, οπότε ο ασθενής αναγκαζόταν να πληρώσει το φάρμακο. Πολλές φορές συνέβαινε και το εξής: πήγαινε ο ασθενής με τη συνταγή του, ειδικά στις μεγάλες πόλεις, στο φαρμακείο για να πάρει το φάρμακο, δεν είχε βγει η γνωμάτευση αυτή γιατί ενώ ο γιατρός είχε πρόθεση να τη βγάλει την ξέχασε, οπότε αναγκαζόταν πάλι ο ασθενής – ο οποίος δεν είχε καμία ευθύνη – να πληρώσει το φάρμακο.

Ναι μεν τη λίστα την σύνταξαν για να προστατέψουν κάποια συμφέροντα των ταμείων, στην ουσία όμως δεν έγινε αυτό διότι οι δαπάνες ανέβαιναν και ανεβαίνουν συνεχώς και από την άλλη κάποιοι ασθενείς ωφελούνταν, αλλά κάποιοι άλλοι αδικούνταν».

Ο κ. Τσαπέκος θυμίζει ότι η κυβέρνηση προανήγγειλε προ των εκλογών ότι θα καταργήσει τη λίστα, κίνηση που θεωρεί σωστή. «Δεν υφίσταται λόγος ύπαρξης της λίστας» λεει κι εξηγεί τον κοινωνικό ρόλο του φαρμάκου. «Θεωρώ ότι το φάρμακο είναι ένα κοινωνικό αγαθό, δεν είναι ένα απλό προϊόν. Επομένως, στο φάρμακο πρέπει να έχει πρόσβαση ο κάθε ασθενής. Είτε είναι ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, είτε στον ΟΓΑ, είτε είναι ανασφάλιστος, είτε είναι φτωχός, είτε είναι πλούσιος. Το φάρμακο δεν πρέπει να μπαίνει σε παιχνίδια απαγορευτικών λιστών. Δεν πρέπει να μπαίνει σε παιχνίδια εγκρίσεων ή απορρίψεων από κάποιους μεμονωμένους ελεγκτές. Πρέπει ο κάθε ένας να έχει τη δυνατότητα να παίρνει το φάρμακο όταν το έχει ανάγκη. Όχι να παίρνουμε φάρμακα επειδή νοιώθουμε ότι πρέπει να πάρουμε ένα φάρμακο».

Αναγνωρίζει ότι πολλά άτομα, ειδικά ηλικιωμένα, παίρνουν πολλά φάρμακα και για διαφορετικές παθήσεις πλην όμως εξηγεί ότι είναι απόφαση γιατρού.

«Ακόμη και οι φαρμακοποιοί – και περισσότερο αυτοί που είναι εκτός των επαγγελμάτων υγείας – δεν είμαστε σε θέση να κρίνουμε αν κάποιος ασθενής πρέπει να παίρνει πέντε διαφορετικά φάρμακα την ημέρα. Μπορεί να είναι και λίγα για τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, ενώ για παράδειγμα το ένα που θα πάρει να είναι πολύ. Αυτό το κρίνουν μόνο οι γιατροί και μάλιστα οι γιατροί που είναι στην ειδικότητα που αφορά την ασθένεια του πάσχοντος».

Ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ροδόπης έχει την άποψη ότι η πολιτεία θα πρέπει να παρεμβαίνει για να διασφαλιστούν τα συμφέροντα των ταμείων και της ίδιας της πολιτείας, επομένως «θα πρέπει να αναζητήσει τρόπους να ελέγξει το συνταγογράφο γιατρό, να ελέγξει γενικά τη χορήγηση του φαρμάκου και με τον τρόπο αυτό να μπορέσει να κατευθύνει τους λίγους γιατρούς, οι οποίοι παρασύρονται και γράφουν κάποιο παραπάνω φάρμακο ή γράφουν το πιο ακριβό. Γιατί υπάρχουν και φθηνά, δοκιμασμένα φάρμακα τα οποία κάνουν πολύ καλά τη δουλειά τους για μία συγκεκριμένη νόσο».

Φάρμακα σε ανασφάλιστους

Ένας ανασφάλιστος έχει το δικαίωμα περίθαλψης, όπως εξηγεί ο κ. Τσαπέκος. «Ο ανασφάλιστος παίρνει από την Πρόνοια ένα βιβλιάριο και μπορεί να πηγαίνει στο νοσοκομείο και να παίρνει φάρμακα χωρίς να πληρώνει. Και έτσι πρέπει να είναι. Το φάρμακο πρέπει να ελέγχεται από την πολιτεία, αλλά να ανήκει σε όλο τον κόσμο. Να μην μπορεί να είναι απαγορευτικό για κάποια τάξη ανθρώπων».

Υπάρχουν βέβαια και κάποιοι που είναι ασφαλισμένοι αλλά δυσκολεύονται να πληρώσουν το 25% της συμμετοχής, γιατί ένα σκεύασμα μπορεί κοστίζει 80, 100 ευρώ ή και περισσότερο. Η συμμετοχή είναι συχνά ένα υψηλό ποσό.

«Δεν είναι λίγα τα χρήματα της συμμετοχής, αλλά αυτό αφορά μια γενικότερη πολιτική και μακάρι να φτάσει κάποτε η πολιτεία να τα δίνει όλα δωρεάν» εκτιμά ο κ. Τσαπέκος.

Προσθέτει ότι όταν πρόκειται για τους ηλικιωμένους που παίρνουν το ΕΚΑΣ, αυτοί πληρώνουν συμμετοχή 10%. Σε κάποιες ασθένειες, όπως είναι ο καρκίνος ή η νεφρική ανεπάρκεια δεν υπάρχει συμμετοχή.

Παρά την απελευθέρωση της λίστας τα προβλήματα των κοινωνικά ευπαθών ομάδων δεν λύνονται όσο κάποιοι αναγκάζονται να πληρώνουν συμμετοχή και δεν έχουν γιατί οι αυξήσεις σε συντάξεις και μισθούς είναι μηδενικές.

Θεώρηση συνταγών

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου που έχει πάρει στα χέρια της και η Ομοσπονδία των φαρμακοποιών καταργείται η θεώρηση των συνταγών, μια εξέλιξη που μπορεί να θεωρηθεί θετική υπό προϋποθέσεις, όπως εξηγεί ο κ. Τσαπέκος, προτείνοντας: «Αν γίνει μια παρακολούθηση των συνταγών με το Barcode (ήδη εφαρμόζεται στο φάρμακο από τα κεντρικά των ταμείων και ελέγχουν τη συνταγογράφηση γενικότερα και τη χορήγηση των φαρμάκων) τότε η κατάργηση των θεωρήσεων θα είναι ένα πολύ καλό μέτρο, διότι η θεώρηση συνταγών είναι βασανιστική για έναν που είναι ασθενής. Πηγαίνει στο γιατρό όντας άρρωστος και ανακαλύπτει ότι πρέπει να τρέχει και για τη θεώρηση. Και στις μεγάλες πόλεις οι αποστάσεις είναι μεγάλες. Στην Αθήνα, για παράδειγμα, η θεώρηση μπορεί να γίνεται στο Γουδί ή στο κέντρο, να πηγαίνει ο ασθενής στο κέντρο και να βρίσκει μια ουρά 500 άτομα. Είναι πολύ δύσκολο. Ο έλεγχος των συνταγών είναι ένας τρόπος που ταλαιπωρεί όντως τον ασθενή, αλλά όταν καταργηθεί θα πρέπει – για να διασφαλίσουν η πολιτεία και τα ταμεία τα συμφέροντά τους – να κάνουν τον έλεγχο των συνταγών από κάποια κεντρική μονάδα. Προϋπόθεση αποτελεί να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα η ηλεκτρονική κάρτα υγείας. Θα έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει η υλοποίηση αυτού του μέτρου γιατί είναι κοινοτική οδηγία. Σε πάρα πολλά κράτη ακόμη και νεοεισελθέντα στην Ε.Ε. από το ανατολικό τμήμα της Ευρώπης, που θεωρούνται και πιο υπανάπτυκτα από εμάς, ήδη εφαρμόζεται. Η Τσεχία έχει εφαρμόσει την ηλεκτρονική κάρτα υγείας. Ο κάθε ασθενής έχει το καρτελάκι αυτό, όπως είναι η κάρτα που έχουμε για να πάρουμε λεφτά από την τράπεζα, και μ’ αυτό πηγαίνει στο γιατρό, στο φαρμακείο, στο μικροβιολόγο και όλα είναι καταγεγραμμένα εκεί. Φαίνεται πού πήγε, ποια νόσο έχει περάσει, φαίνεται όλο το ιστορικό του. Και ήδη φέτος 50 εκατομμύρια ευρωπαίοι κινήθηκαν μ’ αυτή την κάρτα στην Ευρώπη. Δηλαδή ο Τσέχος πήγε στη Γαλλία και η Γαλλία έβαζε την κάρτα του στο κομπιούτερ και έβλεπε ότι ο ασθενής αυτός έχει αυτό το νόσημα, άρα δικαιούται να πάρει το φάρμακο αυτό».

Η καθυστέρηση της Ελλάδας ν’ ακολουθήσει κοινοτικές οδηγίες μπορεί να έχει και τραγικές συνέπειες σε ασθενείς εάν δεν φροντίσουν κάποιοι γιατροί και φαρμακοποιοί να ερευνήσουν την πραγματική ανάγκη ενός ασθενούς. Ο κ. Τσαπέκος περιγράφει ένα περιστατικό που δεν χρειάζεται σχολιασμό.

«Ήρθε σ’ εμένα η γυναίκα ενός καρκινοπαθή και μού είπε θέλω μορφίνη. Το πρώτο που σκεφτόμαστε εμείς οι φαρμακοποιοί όταν έρθει κάποιος και ζητήσει μορφίνη είναι ότι είναι ναρκομανής. Τελικά με το διάλογο που κάναμε, με τα χαρτιά που μου έδειξε και την κάρτα από τη Γερμανία αποδείχθηκε ότι έλεγε την αλήθεια. Ήταν ελληνίδα που ζει κι εργάζεται στη Γερμανία. Μου είπε «ο άνδρας μου είναι καρκινοπαθής» κι έδειξε κάποια χαρτιά από το νοσοκομείο που ανέφεραν ότι ο άνδρας της είναι καρκινοπαθής με μεταστάσεις και κάνει θεραπεία με μορφίνη από τη Γερμανία. Επικοινώνησα μετά με την κ. Παπαναστασίου, η οποία είναι στο Ιατρείο Πόνου στο Πρώτων Βοηθειών στο Νοσοκομείο και βρήκαμε άκρη μέσα από τα έγγραφα που είχε η κυρία. Διαφορετικά θα έπρεπε ο άνθρωπος να ταλαιπωρηθεί, να πάει ξανά να κάνει εξετάσεις, να διαπιστωθεί ότι πραγματικά είναι καρκινοπαθής και να του χορηγήσουμε το φάρμακο που είναι για τον πόνο.

Ο ασθενής δεν έβγαινε από το σπίτι του, ήρθε στην Ελλάδα να ζήσει τις τελευταίες του μέρες στην Ελλάδα και θα ξανάφευγε πάλι γιατί είχε να κάνει κάποιες εξετάσεις στη Γερμανία, μέχρι που βρήκε «τοίχο» στο φαρμακείο».

Ο κ. Τσαπέκος τονίζει ότι η ηλεκτρονική κάρτα υγείας θα έπρεπε να έχει ξεκινήσει στην Ελλάδα τουλάχιστον πριν 3-4 χρόνια, γιατί απαιτείται αρκετός χρόνος για τις διαδικασίες.

Ελλείψεις

φαρμάκων

Ο κ. Τσαπέκος θίγει κι ένα σοβαρό ζήτημα που έχει να κάνει με τις ελλείψεις φαρμάκων λόγω των εξαγωγών που γίνονται. «Μας υποσχέθηκαν η προηγούμενη κυβέρνηση και η τωρινή ότι θα λύσουν αυτό το θέμα βάζοντας ένα φραγμό στις εξαγωγές. Αυτό δεν το βλέπουμε και συνεχίζεται το ίδιο πρόβλημα, δηλαδή παράγονται φάρμακα εδώ και βγαίνουν έξω, επειδή είναι φθηνότερα εδώ από ό,τι σε κάποια άλλα κράτη της Ευρώπης, με αποτέλεσμα να μένει κενό στην αγορά στην Ελλάδα».

Για το αν υπάρχει ένας ελεγκτικός μηχανισμός ο πρόεδρος των φαρμακοποιών είπε: «Υπάρχει μια λίστα με 40-50 φάρμακα που τα βρίσκουμε με το σταγονόμετρο. Φτάσαμε στο σημείο να κόβουμε το κουτί και να το μοιράζουμε σε 2-3 ασθενείς. Είναι φάρμακα για καρδιοπάθειες, για τους επιληπτικούς, για σοβαρές ασθένειες. Ο λόγος είναι ότι επειδή έξω είναι σε πολύ υψηλότερη τιμή ορισμένα φάρμακα, κάποιοι φαρμακοϋπάλληλοι τα εξάγουν, νόμιμα κατά τα άλλα. Δεν είναι παράνομο. Είχε πει η πολιτεία ότι θα βάλει ένα φραγμό στο 20 % των ποσοτήτων που έχουν να μπορούν να εξάγουν, αλλά δεν ξέρω αν το εφάρμοσαν. Και συνεχίζεται πάλι το ίδιο πρόβλημα με τις ελλείψεις».

Αιτήματα

στα διανυκτερεύοντα

Στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φαρμακοποιοί ο κ. Τσαπέκος αναφέρει τα «αιτήματα» που τυχαίνουν όταν ένας συνάδελφός του διανυκτερεύει.

«Θέλω να κάνω μια έκκληση στους πολίτες. Να ξέρουν ότι σκοπός του φαρμακείου που διανυκτερεύει είναι να εξυπηρετήσει ασθενείς κι όχι διάφορα άλλα δευτερεύοντα θέματα. Από τις 12.00 το βράδυ και μετά καλό θα ήταν να ενοχλούμε το φαρμακοποιό όταν υπάρχει σοβαρός λόγος κι όταν έχουμε μία συνταγή στο χέρι. Είναι λάθος να τον ενοχλούμε για σερβιέτες, για πιπίλα κ.α. Ο καθένας καλό θα είναι να φροντίζει να κάνει τις προμήθειές του την ημέρα γιατί εμείς είμαστε όλη την ημέρα και όλη τη νύχτα ανοιχτά για να εξυπηρετήσουμε τον πολίτη που έχει ανάγκη».

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.