40 χρονια με τη χτενα και το ψαλιδι στο χερι

«Τίποτα δεν είναι πιο απολαυστικό από ένα καλό ξύρισμα. Πρώτα οι ζεστές πετσέτες, η ανάσα τού ατμού που ανεβαίνει στα μάγουλά σου, οι φαβορίτες σου που σηκώνονται σαν στρατός που βγαίνει απ’ τα αντίσκηνά του με το πρωϊνό σάλπισμα. Ύστερα η σαπουνάδα που απλώνεται σε όλο σου το πρόσωπο, πιο απαλή κι από… Είναι ασύγκριτη αυτή η αίσθηση, Καμίλλη. Νιώθεις σαν βασιλιάς και ποιός είναι πλουσιότερος από έναν δημοκράτη που νιώθει ότι είναι βασιλιάς;

Ωστόσο όλα αυτά δεν είναι παρά μια απλή προετοιμασία για το ξυράφι. Το ακούς πριν ακόμα το δεις. Ακόνισε, ακόνισε, ακόνισε… Είναι ένας σχεδόν ανυπόφορος ερωτικός ήχος. Και τώρα μόλις που βλέπουμε φευγαλέα τη λεπίδα καθώς λυγίζει ψηλά πάνω από το αυτί και το μάτι τού κουρέα καρφώνεται στο σημείο τής επίθεσης, με το δάχτυλο κυρτωμένο, την πετσέτα έτοιμη… Τι σταθερότητα απαιτεί αυτό, τι γερά νεύρα! Δεν παύω να θαυμάζω τους κουρείς. Εγώ ο Δαντών τους θαυμάζω απεριόριστα. Υπάρχει άλλο ιερό μυστήριο που να απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή; Θα έπρεπε να είναι οι ιερείς μας, είναι οι ιερείς μας τώρα που οι εκκλησιές κλείδωσαν τις πόρτες τους.

Η λεπίδα, τώρα. Αν είναι σωστά ακονισμένη, γλιστράει κατά μήκος τού σαγονιού σαν φτερό.Ύστερα πίσω στο αυτί και… ούπς, κάνει τσουλίθρα στο μάγουλο σταματώντας ακριβώς στην καμπύλη τού στόματος. Μετά, κατεβαίνει από την κορυφή τού μάγουλου έως τα πτερύγια τής μύτης. Επανέλαβε τη διαδικασία. Τα κοψίματα εκεί είναι τα χειρότερα! Ύστερα στο λαιμό, που περιμένει αναπαυτικά μέσα σ’ ένα σύννεφο σαπουνάδας. Τί λεπτότητα απαιτείται για το λαιμό Καμίλλη! Υπάρχει ο λαιμός τού βασιλόφρονα, με λεπτές φλέβες στο πλάϊ… Ο λαιμός τού πατριώτη. Αδύνατος, αλλά δεν είναι εύκολο να τον κόψει κανείς… Και υπάρχει και ο λαιμός τού Δαντών. Χοντρός σα βαρέλι! Γρατζουνιές; Είχα κάμποσες! Δεν έχει όμως φτιαχτεί ακόμα η λεπίδα που θα κόψει αυτό το λαρύγγι!»

Ο Επαναστάτης Δαντών κάθεται στην καρέκλα τού κουρείου και φλυαρεί όπως τον θέλει ο συγγραφέας Zaller στο θεατρικό του έργο «Γράμματα από τη Στάσα». Τον ξυρίζει μια γυναίκα, η Καμίλλη. Η σκηνή εκτυλίσσεται στη Γαλλία τού 18ου αιώνα…

Δυο αιώνες μετά, κάπου στην Ξάνθη, ο πελάτης τού κυρ Γιάννη, τού μπαρμπέρη τής οδού Ηρώων κάθεται σιωπηλός στην πολυθρόνα την ώρα τής ιεροτελεστίας με το ξυράφι, το ψαλίδι και τη χτένα… Και η ατμόσφαιρα στο κουρείο είναι τεταμένη… Παρατηρούμε όλοι το ξύρισμα με την παλιά λεπίδα που ακονίστηκε στη δερμάτινη λωρίδα… Λες και από στιγμή σε στιγμή περιμένουμε να γίνει το «μοιραίο»… Η σύντομη επίδειξη τής κλασσικής ξυριστικής τέχνης (που έγινε για το χατίρι ενός πιτσιρικά, ιδιαίτερα περίεργου να δει πώς «δουλεύει» η λεπίδα) τελειώνει δίχως …τραυματισμούς και όλοι οι …αυτόπτες μάρτυρες χαλαρώνουμε… Η περιποίηση τού ξυρισμένου προσώπου που ακολουθεί, ευωδιάζει το μικρό χώρο και είναι τότε που έρχεται στο νου μας η σκέψη πως στο κάτω κάτω ένας κουρέας εκτός από …«ιερέας» στη δουλειά του θα πρέπει να είναι και γνώστης τής βασικής …τραυματολογίας! Δεν ξεχνούμε άλλωστε πως την πρόοδό της στην περίοδο τής Αναγέννησης την οφείλει η Χειρουργική σε έναν …τέως κουρέα, λιγότερο διάσημο βεβαίως από τής …Σεβίλλης αλλά πολύ χρήσιμο στην επιστήμη και την ανθρωπότητα: ο περίφημος Αμβρόσιος Παρέ που έζησε το 16ο αιώνα ξεκίνησε την …καριέρα του ως κουρέας σε νοσοκομείο τού Παρισιού για να αποκτήσει μεγάλη φήμη ως στρατιωτικός γιατρός όταν έφερε επανάσταση στην αντιμετώπιση των πολεμικών τραυμάτων αντικαθιστώντας τη μέχρι τότε χρήση καυτού λαδιού με την εφαρμογή απλού καθαρισμού και περίδεσης!

Ένας σωστός κουρέας δεν θα έβαζε ποτέ πάνω στα κοψίματα τού πελάτη του …καυτό λάδι!

Ο Αμβρόσιος ξεπέρασε την πρώτη του τέχνη και καταξιώθηκε στη χειρουργική όταν εμπνεύστηκε και σχεδίασε χειρουργικά εργαλεία για επεμβάσεις στα μάτια αλλά και μηχανικές προθέσεις για την αντικατάσταση των ακρωτηριασμένων μελών των στρατιωτών…

Αλλά ποιός ασχολείται με τον τέως κουρέα, τον αείμνηστο Παρέ όταν το επάγγελμα έχει βρει τον οικουμενικό πρεσβευτή του στον «κουρέα τής Σεβίλλης»! Με δεύτερο τή τάξη τον «κουρέα τής Σιβηρίας» στην 7η Τέχνη… Και για τους λάτρεις τής ελληνικής πραγματικότητας υπάρχει και ο κουρέας τού Μένη Κουμανταρέα, ο Ευρυπίδης που το μπαρμπέρικό του είναι και στέκι και εξομολογητήριο και μια μικρογραφία τής κοινωνίας που ζει…

Ας επιστρέψουμε όμως στο μικρό κουρείο τού κυρ Γιάννη στην οδό Ηρώων… Οι πελάτες περιμένουν, δεν τους περιμένει… Λίγο πριν τη σύνταξή του, έχει μείνει μοναχός του να παλεύει με τα κεφάλια των ανδρών που περνούν καθημερινά για «συμμάζεμα»… Ο συνεταίρος του έχει δυο χρόνια που «έφυγε» και ο φόρτος τής δουλειάς αρχίζει και αφήνει τα σημάδια του στο πρόσωπό του… Μάς δείχνει τα –παροπλισμένα πια – εργαλεία του… Ήθελε τέχνη και καλό μάτι η λεπίδα για να κρατήσει τους πελάτες του ένας κουρέας… Όχι «παίξε γέλασε»…

Η εμπιστοσύνη στην επιδεξιότητά του ήταν το «άλφα και το ωμέγα» γιατί η λεπίδα στην απροσεξία επάνω γίνεται φονικό όργανο… Έπειτα, θέλεις οι «παραδοσιακοί» δεσμοί του επαγγέλματος με την ιατρική, θέλεις η εμπιστοσύνη ότι αφού χειρίζεται το ξυράφι με ταλέντο και χτυπά τα μάγουλα με την κολώνια και την πούδρα όσο πρέπει για να στρώσει το αγριεμένο δέρμα , θα μπορεί – δε γίνεται! – να γνωρίζει ο μπαρμπέρης και από μασάζ και από οδοντιατρική και από παθολογία!! Διότι, όπως και να το κάνουμε, το επάγγελμα έχει να παρουσιάσει ιστορικές διασημότητες: εκτός από τον Παρέ, σημειώνουμε και τον Παράκελσο, μια από τις πλέον αινιγματικές φυσιογνωμίες του 16ου αιώνα στην Ευρώπη, γιος γιατρού που εξελίχθηκε σε αλχημιστή, φιλόσοφο, γιατρό και χημικό αλλά στο «βιογραφικό» του καταγράφεται και η επαγγελματική του σταδιοδρομία ως «κουρέα – χειρούργου» στο στρατό του Καρόλου του Α΄ στην Ισπανία το 1515…

Την παλιά εποχή που θυμάται ο κυρ Γιάννης – τσιράκι τότε στο μπαρμπέρικο τού θείου του – το επάγγελμα ήταν ακόμη…πολυδιάστατο!

Σήμερα, μπορεί οι μπαρμπέρηδες να είναι «είδος υπό εξαφάνιση» αλλά όσο βαστάνε τα χέρια τους, η παραδοσιακή τεχνική – με τη χτένα ν’ αλφαδιάζει και το ψαλίδι ν’ ανοιγοκλείνει αδιάκοπα βγάζοντας ήχο μουσικό – καλά θα κρατεί… Για πόσο ακόμη άραγε, οι πιστοί τους πελάτες, οι περισσότεροι κάποιας ηλικίας, θα μπορούν να νιώθουν την ασφάλεια που τους προσφέρει «ο δικός τους» παραδοσιακός κουρέας;

Το επάγγελμα θα σβήσει όταν και ο τελευταίος της εμπειρικής αυτής σχολής αποσυρθεί στη σύνταξη… Τη θέση τους θα πάρουν ολοκληρωτικά οι κομμωτές που έχουν ήδη επιβληθεί στο χώρο ως νέα, δυναμική και πειστική «πρόταση» που ικανοποιεί τις απαιτήσεις κυρίως της νεολαίας …ή και τις αναζητήσεις της! Η μόδα άλλωστε έχει αφήσει παρασάγγας πίσω της το, από τριακονταετίας και πλέον, «λιονταράκι» των πιτσιρικάδων ή το «καρέ» των ενηλίκων…

Έτσι όπως η λεπίδα τού ’50 μπήκε στο συρτάρι για να δώσει τη θέση της στο ξυράφι και αυτό με τη σειρά του στα ξυραφάκια μιας χρήσεως, έτσι όπως η σαπουνάδα «σπλεντ» αντικαταστάθηκε από τους αφρούς, έτσι όπως η πούδρα έφυγε για να έρθει στη θέση της το άφτερ σέϊβ και το ψαλίδι «χήρεψε» στα χέρια των νέων καθώς η χτένα «απέθανε»… έτσι θα σβήσει και το επάγγελμα «κουρέας»: που σύμφωνα με την άδεια εξασκήσεως, είναι αυτός που παρέχει πλήρεις υπηρεσίες αποκλειστικά στην παιδική και ανδρική κόμμωση – «κούρεμα απλό ή καλλιτεχνικό και στέγνωμα μαλλιών, χωρίς όμως βαφές, κατσάρωμα και συναφείς εργασίες». Κι αν ποτέ στον ύπνο σας δείτε …κουρέα να περιστρέφεται γύρω από την καρέκλα που κάθεστε σε απόσταση αναπνοής από το κεφάλι σας, μη …φοβηθείτε, είναι για καλό… Αρκεί να μην πάτε την επομένη να τού ζητήσετε ξύρισμα «απάν κάτ»… Γιατί αυτό γίνηκε μια και μόνο φορά στο Λονδίνο από τον Χαλκιδιώτη μπαρμπέρη και η τεχνική – ευτυχώς – δεν διαδόθηκε…

Μαρία Β.Μπόντη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.