Ενα ποτηρι νερο για την ελευθερη Θρακη απο την Αληθεια Ευπραξιαδου

Την Κομοτηναία λογοτέχνη Αλήθεια Ευπραξιάδου υποδέχτηκε το κοινό το βράδυ της Δευτέρας στο αμφιθέατρο του ιδρύματος Νικολάου Παπανικολάου, και με θέρμη παρακολούθησε την ομιλία της με θέμα «Η απελευθέρωση της Κομοτηνής στις 14.05.1920, μέσα από συγκλονιστικά γεγονότα, παγκόσμιες συγκρούσεις, βαλκανικούς πολέμους, συνθήκες επί συνθηκών και διαμόρφωση των συνόρων των Βαλκανικών χωρών». Η κ. Ευπραξιάδου με ευκρίνεια και συνέπεια περιέγραψε την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής που οδήγησε τα γεγονότα το 1920, με μια σημαντική στάση στα εσωτερικά προβλήματα της οθωμανικής αυτοκρατορίας στα τέλη του 19ου αιώνα.

Τη συγγραφέα παρουσίασε η πρόεδρος της ΔΕΠΑΚ κ. Σοφία Μενεσελίδου και ο δήμαρχος Κομοτηνής κ. Τάσος Βαβατσικλής. Αναφερόμενος στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής, έκανε λόγο για «μια κοσμογονική εποχή, όπου μεγαλούργησε η ανεπανάληπτη πολιτική φυσιογνωμία του Ελευθέριου Βενιζέλου με τις μεγάλες διπλωματικές νίκες» και για το τι άφησε ως παρακαταθήκη στις επερχόμενες γενιές:

«Η εποχή εκείνη, τους πρωταγωνιστές της οποίας τιμούμε κάθε χρόνο, με τις εκδηλώσεις των Ελευθέριων, εξακολουθεί να προσδιορίζει τη συνέχιση της εθνικής μνήμης, και το πάλεμα του θρακικού λαού για την ελευθερία, την ανθρωπιά, την ειρήνη, τη δημοκρατία και τον πολιτισμό».

Στη συνέχεια, ο κ. Βαβατσικλής έκανε αναφορά στη ζωή, τις σπουδές και τη συγγραφική δραστηριότητα της κ. Ευπραξιάδου, που περιλαμβάνει και βιβλία για παιδιά, όπως είναι «Το παραμύθι του Μίδα και της Χαστιγιάρ», «Ιάσων ο πρώτος Αργοναύτης».

Ευχαριστώντας το δήμαρχο και το δημοτικό συμβούλιο για την πρόσκληση, η κ. Ευπραξιάδου έλαβε το λόγο, μην παραλείποντας ιδιαίτερα να ευχαριστήσει τις αδελφές Νανά και Μιρέιγ Κωνσταντινίδη και την Κική Σκουτέρη – Δίντσογλου για το φωτογραφικό υλικό της εποχής από το 1913- 1920. «Είναι τόσο σημαντικό που είχε την τόλμη και την ευχαρίστηση να προσφέρει εν ζωή το σπίτι του πατέρα της στη δημαρχεία».

Ανάμεσα σε φίλους, έτσι αισθάνθηκε η κ. Ευπραξιάδου, στην αναδρομή που επιχείρησε με τρόπο ζωντανό στα γεγονότα που οδήγησαν στην απελευθέρωση της Κομοτηνής. «Αυτές τις ημέρες, όλοι συγκεντρωθήκαμε για να γιορτάσουμε τα Ελευθέρια. Αυτό το όμορφο όνομα δόθηκε για τις γιορτές της απελευθέρωσης της Κομοτηνής που επί 5,5 αιώνες κατοχής λεγόταν Κιουμουλτζίνα. Σ΄ αυτά τα Ελευθέρια, είναι μια ευκαιρία να σκύψουμε με αγάπη, σεβασμό και μερικές φορές με κάποια πικρία στα γεγονότα εκείνης της εποχής, στους δυστυχισμένους και τους ταλαιπωρημένους κατοίκους αυτής της πόλης, ιδιαίτερα ανάμεσα στο 1913 και στο 1920. Στον ελληνικό στρατό που πολέμησε γενναία κάτω από αφάνταστες δυσκολίες και συχνά υποχρεωτικά δέσμιος των αποφάσεων των ισχυρών της γης, αλλά και μερικών λανθασμένων αποφάσεων των ελληνικών κυβερνήσεων. Στα πολιτικά παζαρέματα, στα μεγάλα συμφέροντα και στις εξουσίες που διαμόρφωσαν τον κόσμο, όλο τον περασμένο αιώνα».

Η παρακμή της οθωμανικής αυτοκρατορίας

Η κ. Ευπραξιάδου ξεκίνησε την εισήγησή της από το 19ο αιώνα, τον αιώνα των αλλαγών στις ιδέες, τις κοινωνικές εξελίξεις, τη βιομηχανία, επικεντρώνοντας στα κυριότερα αίτια της παρακμής της οθωμανικής αυτοκρατορίας: «Αδυναμία διοικητικής οργάνωσης του απέραντου κράτους της. Παρακμή της κεντρικής εξουσίας με τη διαφθορά του κρατικού μηχανισμού. Διαφοροποίηση των οθωμανικών στρατευμάτων με μεταλλαγή του σώματος των γενιτσάρων. Υπερβολικός πλούτος στα χέρια μεγάλων γαιοκτημόνων φεουδαρχών πασάδων, που φιλοδοξούσαν να ανεξαρτητοποιηθούν από την Υψηλή Πύλη. Και βέβαια, οι τοπικές εξεγέρσεις, πότε μικρές και πότε μεγαλύτερες, τόσο των πασάδων, όσο και οι επαναστατικές και οι απελευθερωτικές εξεγέρσεις των υποδούλων λαών.

Το κυριότερο ήταν η οικονομία του κράτους που δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της διεθνούς οικονομικής ανάπτυξης.

Φτάνουμε στο 1885, όπου το επίσημο οθωμανικό κράτος που από πολύ νωρίτερα είχε αρχίσει να δανείζεται από ιδιωτικές και δημόσιες τράπεζες της Ευρώπης, με δυσμενέστατους τοκογλυφικούς όρους αποπληρωμής, κηρύσσει πτώχευση, γεγονός τεράστιο. Αυτό επιτρέπει τις τότε μεγάλες δυνάμεις να επέμβουν στα εσωτερικά της αυτοκρατορίας και το 1881 συγκροτείται η διεθνής επιτροπή δημοσίου χρέους, η οποία έλεγχε στην κυριολεξία την κυβέρνηση των οθωμανών.

Τα προβλήματα της οθωμανικής αυτοκρατορίας έγιναν διεθνή και τα προβλήματα των βαλκανικών χωρών και λαών εντάχθηκαν στα πλαίσια της ευρωπαϊκής πολιτικής. Αυτό το γεγονός θα επηρεάσει σημαντικά τις όποιες λύσεις των βαλκανικών ζητημάτων. Το πρόβλημα αυτό μέσα στη διεθνή διπλωματία έχει το όνομα «question d’ Orient”, που σημαίνει «ανατολικό ζήτημα» και αργότερα κορυφώνεται και εξελίσσεται στον περίφημο γνωστό πόλεμο της Ανατολής.

Το ανατολικό ζήτημα είναι η σύγκρουση ανάμεσα στη Βρετανία, Γαλλία, Αυστροουγγαρία και αργότερα Γερμανία και Ρωσία».

Η παγκοσμιοποίηση της εποχής

Η κ. Ευπραξιάδου έκανε αναφορά στο ρόλο των μεγάλων δυνάμεων και στις μεταξύ τους σχέσεις, όπου και παίχτηκε η τύχη τω Βαλκανίων. «Το Μήλο της Έριδος είναι ένα, το χερσαίο και θαλάσσιο παγκόσμιο εμπόριο. Ο έλεγχος του εμπορίου στην εγγύς Ανατολή και στη Μέση Ανατολή, που περιελάμβανε τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Μεσόγειο θα επέτρεπε την πρόσβαση στο εμπόριο της Άπω Ανατολής. Αυτός ο έλεγχος θα καθόριζε και θα σταθεροποιούσε την κοσμοκρατορία εκείνης της χώρας που θα το κατείχε».

Οι οικονομικές σχέσεις, σχέσεις εξουσίας στενά συνδεδεμένες με τις πολιτικές επιλογές και η κ. Ευπραξιάδου εκεί ακριβώς επικέντρωσε: «Στον αγώνα αυτό χρησιμοποιήθηκαν όλα τα μέσα, τα διπλωματικά, τα πολιτικά, τα οικονομικά, τα στρατιωτικά. Τα Βαλκάνια γίνονται πεδίο συγκρούσεων ευρωπαϊκών δυνάμεων. Είναι το πρώτο βήμα για την επίτευξη των στόχων τους. Αναμειγνύονται και προσπαθούν η μια δύναμη να εξουδετερώσει τη δύναμη και την επιρροή της άλλης, για να εξασφαλίσει την πρόσβασή της στη Μέση Ανατολή».

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.