Ο ρολος της γυναικας στον επιχειρηματικο τομεα

του Ζήση Δ. Παπαδημητρίου

Οι αλλαγές που παρατηρούνται την τελευταία δεκαετία στη στατιστική εικόνα της αγοράς εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλονται σε σημαντικό βαθμό στην ενεργό συμμετοχή του γυναικείο φύλου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωστατιστικής για το 1996, οι γυναίκες επιδεικνύουν εξίσου μεγάλο ενδιαφέρον για την εργασία τους, όπως και οι άνδρες, ενώ το 48% και των δύο φύλων δηλώνει ότι θα συνέχιζε να εργάζεται ακόμη και αν διέθετε αρκετά οικονομικά μέσα για μια άνετη ζωή, γεγονός που επιβεβαιώνει περίτρανα πως η εργασία για τον άνθρωπο έχει εκτός από την οικονομική της διάσταση και μια άλλη ιδιαίτερα σημαντική οντολογική διάσταση, στο βαθμό που συμβάλλει αποφασιστικά στη συγκρότηση της επαγγελματικής και κατ΄ επέκταση της κοινωνικής ταυτότητας του ατόμου.

Ωστόσο, ο ρόλος των γυναικών στην αγορά εργασίας συνεχίζει να θεωρείται υποδεέστερος σε σύγκριση με αυτόν των ανδρών. Παρά το έντονο ενδιαφέρον των γυναικών να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, το ποσοστό ανεργίας μεταξύ των γυναικών είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο απ΄ ό,τι στους άνδρες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των γυναικών που καταλαμβάνουν σημαντικές θέσεις στον επιχειρηματικό τομέα και κατορθώνουν να επιβιώσουν είναι ακόμη πολύ χαμηλός. Στις κοινωνίες μας η γυναίκα επιχειρηματίας αντιμετωπίζεται ακόμη με σχετική προκατάληψη, καθώς απειλεί την κατεστημένη ιδεολογία της πρωτοκαθεδρίας του άνδρα στην οικονομική ζωή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στην προσπάθειά της να αντιμετωπίσει μακροπρόθεσμα το πρόβλημα της δομικής και τεχνολογικής ανεργίας, όπως αυτό εκδηλώνεται στο πλαίσιο του σκληρού ανταγωνισμού που συνεπάγεται η περιώνυμη παγκοσμιοποίηση, επικεντρώνει ολοένα και πιο πολύ το ενδιαφέρον της στην ενίσχυση επιχειρήσεων μικρού και μεσαίου μεγέθους, καθότι η ίδρυση επιχειρήσεων αυτού του είδους συμβάλλει αποφασιστικά στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Ενισχύεται, με άλλα λόγια, η πολιτική της αυτοαπασχόλησης, κάτι που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις συγκεντρωτικές τάσεις στο χώρο της οικονομίας.

Η εξέλιξη αυτή στους κόλπους της ευρωπαϊκής οικονομίας, αν και φαντάζει αναχρονιστική, ενισχύει ως ένα βαθμό τις προοπτικές απασχόλησης των γυναικών. Σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση 9,6% των γυναικών εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες ανέρχεται στο 19,9%. Οι γυναίκες διαχειρίζονται το 30% περίπου των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η ίδρυση επιχείρησης αποτελεί συχνά για τις γυναίκες διέξοδο στο πρόβλημα της ανεργίας και όχι μόνον. Ανοίγει στις γυναίκες το δρόμο της επαγγελματικής ανέλιξης, της κοινωνικής καταξίωσης, αλλά και της αυτοπραγμάτωσης σε ένα κοινωνικό σύστημα όπου οι ικανότητες και οι δεξιότητες των γυναικών δεν είναι ακόμη πλήρως αναγνωρισμένες. Παρά τις προόδους που σημειώθηκαν τελευταία, η επιχειρηματικότητα των γυναικών γενικά και οι διευθυντικές τους ικανότητες ειδικότερα συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο αμφισβήτησης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ότι με λίγες ίσως εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, η παρουσία γυναικείων στελεχών στα ηγετικά κλιμάκια των μεγάλων επιχειρήσεων του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Ασυναίσθητα χρησιμοποιούμε συχνά, λίγο η πολύ όλοι μας, αντί της ουδέτερης έννοιας «στελέχωση» τον όρο «επάνδρωση» των επιχειρήσεων, όταν αναφερόμαστε στην κάλυψη θέσεων, τρόπος έκφρασης, που υποδηλώνει μεταξύ άλλων τη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην κοινωνία.

Ποια είναι όμως η κατάσταση σχετικά με την επιχειρηματικότητα των γυναικών στη χώρα μας; Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε το «Κέντρο Εργάνη» στη Θεσσαλονίκη σε αντιπροσωπευτικό δείγμα νέων επιχειρηματιών, ανδρών και γυναικών, που βρίσκονταν στο πρώτο στάδιο λειτουργίας της επιχείρησης, η εικόνα που παρουσιάζει η γυναικεία επιχειρηματικότητα έχει ως εξής:

*Οι γυναίκες δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά σε μεγαλύτερη ηλικία από ό,τι οι άνδρες. Το 38,5% των γυναικών αποφασίζει την ίδρυση επιχείρησης σε ηλικία 36-45 και το 27% σε ηλικία 46-55 ετών, η απόφασή τους δηλαδή να αναπτύξουν επιχειρηματική δραστηριότητα συμπίπτει σε γενικές γραμμές με την περίοδο επανένταξής τους ή εισόδου τους για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας όταν έχουν πλέον, όπως λέγεται «ξεσχολήσει» τα παιδιά τους. Σε αντίθεση με τις γυναίκες οι άνδρες ξεκινούν σε ποσοστό 48,7% την επιχειρηματική τους δραστηριότητα νωρίτερα και συγκεκριμένα σε ηλικία 25-35 ετών.

*Το μορφωτικό επίπεδο των γυναικών επιχειρηματιών είναι περίπου το ίδιο με αυτό των ανδρών σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Σημαντικός αριθμός των γυναικών που αναπτύσσουν επιχειρηματική δραστηριότητα και συγκεκριμένα το 21,4% είναι πτυχιούχοι Ανωτάτων και Ανωτέρων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων.

*Η επαγγελματική διαδρομή των γυναικών τα πέντε τελευταία χρόνια πριν την ίδρυση της επιχείρησης παρουσιάζει μεγαλύτερες διακυμάνσεις, από αυτό των ανδρών. Πολλές από τις γυναίκες επιχειρηματίες είναι αρχηγοί μονογονεϊκών οικογενειών, εξέλιξη που παραπέμπει κατά την άποψή μας στην αισθητή αύξηση των διαζυγίων. Έτσι, η επιχειρηματική δραστηριότητα αποτελεί, εκτός των άλλων και αδιαμφισβήτητο δείγμα κοινωνικής απελευθέρωσης και χειραφέτησης των γυναικών.

*Οι κυριότεροι λόγοι που εξωθούν τις γυναίκες στην ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων είναι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην εξεύρεση εργασίας, η επιθυμία τους να βελτιώσουν την οικονομική τους κατάσταση, η οικονομική ανεξαρτησία στο πλαίσιο της οικογένειας, το ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο αντικείμενο της επιχειρηματικής δραστηριότητας και τέλος η επιθυμία αυτοπραγμάτωσης.

Αν και ταυτίζονται με τη δουλειά τους, οι γυναίκες επιχειρηματίες είναι της άποψης πως η επιχειρηματική τους δραστηριότητα επηρεάζει έντονα και με αρνητικό τρόπο την προσωπική τους ζωή και συγκεκριμένα τις σχέσεις τους με το σύζυγο και τα παιδιά εντός της οικογένειας , τις κοινωνικές τους σχέσεις, την ατομική τους ανάπτυξη, την υγεία, τον ελεύθερο χρόνο και τέλος τη συμμετοχή τους στα κοινά.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.