Ζαχαρουλα Ζεχιρη,*: «Μεσα σε λιγες μονο σελιδες το βιβλιο καταγραφει τις μαρτυριες ολων των νεων και ολες τις αγωνιες για τα κακως κειμενα της κοινωνιας και της παιδειας»

Ιωακείμ Ιωακειμίδης, «Μία Ζωή – Το ημερολόγιο δύο παιδιών», εκδ. Παρατηρητής της Θράκης, Κομοτηνή 2022

Καλησπέρα σε όλους εσάς που μας τιμάτε με την παρουσία σας και ζωντανεύετε αυτή τη δράση σε αυτόν τον μοναδικό χώρο που μας φιλοξενεί σήμερα. Δεν μπορώ να εξηγήσω εύκολα τη χαρά, την ευγνωμοσύνη, τη συγκίνηση που νιώθω που βρίσκομαι σήμερα εδώ σε αυτό το βήμα με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου «Μια Ζωή – Το ημερολόγιο δύο παιδιών». Αυτό το βιβλίο ξεκίνησε το ταξίδι το 2022 και επιτέλους έφτασε και εδώ σε εμάς στην όμορφη Θεσσαλονίκη.

«Γιατί, λοιπόν, να δημιουργήσεις μια λέξη για κάτι, αν το έχεις ήδη κατακτήσει; Ποιος ο λόγος της ύπαρξής της; Δεν τη χρειάζεσαι. Ίσως τελικά η λέξη ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ να είναι αποτέλεσμα της αποτυχίας μας να την έχουμε. Ίσως και όχι».

Είναι σίγουρα η έκφραση που χαρακτηρίζει για εμένα το περιεχόμενο της ιστορίας αυτής, ενώ ακόμα και αν δεν ξέρεις τον συγγραφέα φανερώνει πολλά για τη σκέψη του και το πόσο υπέροχα σύνθετη και πολυποίκιλη είναι.  «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ», ένα ταξίδι για την απόκτησή της η ζωή μας, από την πολύ μικρή νηπιακή ηλικία όπου ένα νήπιο κάνει τα πάντα για να τα κάνει όλα μόνο του και να αποκτήσει την αυτονομία αυτή, και αργότερα ένας έφηβος.Και καθόλου τυχαία και στις δύο αυτές περιόδους είναι τόσο μα τόσο σημαντικό να είμαστε μαζί με άλλους, τραγική ειρωνεία να επιζητούμε μόνιμα μια ελευθερία σε μια κοινωνία προκαθορισμένων κοινωνικών επαφών και συνδέσεων.

«Σε άρπαξα με τις σκόνες σου και τους λεκέδες σου και άρχισα να τρέχω»

Πόσο όμορφα με μια έκφραση μόνο περικλείει κάποιος την έννοια της ΑΠΟΔΟΧΗΣ, με αγάπη και φροντίδα, γράφοντας για μια τεράστια αγκαλιά εκεί που χρειάζεται, αν χρειάζεται, ασχέτως της διαφορετικότητας, της βρομιάς και των σημαδιών ή απλά των χαρακτηριστικών εκείνων που σε κάνουν να ξεχωρίζεις! Ναι, φύγε μακριά από τη βρομιά και τη δυσωδία, φύγε μακριά από ό,τι σε κρατάει δέσμιο και κράτα αυτό που πιστεύεις και σου κάνει καλό, φρόντισέ το και αγάπησέ το γιατί στην πραγματικότητα οι σχέσεις δεν είναι οι προκαθορισμένες κοινωνικές επαφές και συνδέσεις. Σχέση σημαίνει συνάντηση, σημαίνει έκπληξη, σημαίνει γέννα συναισθήματος.

«Μόλις βρήκα κάποιον που μπορεί πραγματικά να με ακούσει, να με καταλάβει…, να μη με κρίνει».

Η ανάγκη όλων, μικρών και μεγάλων, είναι μια κατάσταση που δημιουργείται ανάλογα με τις συνθήκες που ζούμε και ναι έχουμε ανάγκη να μη μας κρίνουν, να μας ακούν, να μας καταλάβουν, γιατί σπάνια γίνεται πια αυτό. Στην κοινωνία που ζούμε πρώτα κρίνουμε, μετά ίσως ακούσουμε και υπάρχει μικρή έως καμία πιθανότητα να καταλάβουμε. Άρα υπάρχει η ανάγκη για κάτι που έχει στραγγιστεί από πάνω μας. Ενσυναίσθηση και αγάπη για τον εαυτό μας, πραγματική, δυνατή, εκ των έσω.

«Ίσως συνήθισα και τώρα που δεν το κάνεις, το επιζητώ… Πόσο περίεργο συναίσθημα. Όταν είσαι με αυτό δεν μπορείς να το δεις, αλλά ακόμα και αν βγεις, σου έχει γίνει τόσο έντονη η συνήθεια, που μετά τη θες, τη ζητάς, την έχει ανάγκη ο οργανισμός σου, μετατρέπεται σε επιθυμία. Δεν μου αρέσουν οι συνήθειες».

Τι ωραία που περιγράφετε κύριε Ιωακείμ Ιωακειμίδη τις «Φυλακές της παιδικής μας ηλικίας» (ένα άλλο εκπληκτικό βιβλίο της Alice Miller). Όπως πολύ όμορφα τονίζει η Miller στο βιβλίο της, από τις πρώτες ημέρες της ζωής του το παιδί έχει μια πρωταρχική ανάγκη, να το αναγνωρίζουν και να το σέβονται, γι’ αυτό που είναι πραγματικά κάθε συγκεκριμένη στιγμή. Όταν λέει γι’ αυτό που είναι πραγματικά κάθε συγκεκριμένη στιγμή αναφέρεται στον τρόπο που εκφράζεται ένα παιδί από την πρώτη κιόλας ημέρα της ζωής του.  Όπως ένα φυτό που στρέφεται προς τον ήλιο για να επιβιώσει, έτσι και το παιδί θα χρησιμοποιήσει όλα εκείνα τα μέσα που μπορεί από τη βρεφική κιόλας ηλικία, όπου και εξαρτάται απόλυτα από τους γονείς του για να επιβιώσει. Μια πιθανόν ανικανοποίητη και απωθημένη περίοδος. Και εφόσον μεγαλώνοντας θα αγνοεί την απωθημένη πια αυτή περίοδο της ζωής του που σίγουρα θα τον/την καθοδηγεί καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του/της, θα επιδιώκει την ικανοποίηση εκείνων των αναγκών με όποιον τρόπο έμαθε από πολύ νωρίς. Εδώ δεν μπορούμε να αποβάλλουμε μια συνήθεια ημερών, πώς να αποβάλλουμε μια συνήθεια χρόνων; Υπάρχει τρόπος αλλά αυτό είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία! Εκεί θα έπρεπε να έρχεται η εκπαίδευση ή καλύτερα η παιδεία.

Αυτό το βιβλίο μέσα σε λίγες μόνο σελίδες καταγράφει τις μαρτυρίες όλων των νέων και όλες τις αγωνίες, τις σκέψεις και τις αιτίες, τις ανάγκες και τις επιλογές και μέσα από αυτά όλα και εκείνα τα κακώς κείμενα της κοινωνίας και της παιδείας

«Όσο και αν διαφωνώ με το τόσο λάθος κατασκευασμένο εκπαιδευτικό σύστημα, δεν θα αλλάξει. Τουλάχιστον όχι απλά με την σκέψη»

Και φτάσαμε στη μεγάλη αυτή συζήτηση για το εκπαιδευτικό σύστημα που ως μια μικρή κοινωνία αναπόφευκτα εμπεριέχει περιστατικά μίσους, έτσι θα λέω εγώ όλα εκείνα τα περιστατικά που αφορούν οποιαδήποτε συμπεριφορά που συνειδητά πληγώνει έναν άλλον άνθρωπο, γιατί όπως πολύ όμορφα είπατε και εσείς κύριε Ιωακειμίδη στο τέλος του βιβλίου σας, μάζα, μια μεγάλη μάζα, μια τερατόμορφη μάζα μίσους βαλμένη προσεκτικά σε γυαλιστερό κουτί με κορδέλες, αυτοί είμαστε. Μίλησε εκτεταμένα για τη μάζα ο Βίλχελμ Ράιχ που ιδιαίτερα θαυμάζω και για τη συναισθηματική λαίλαπα της μάζας αυτής, που ως εκπαιδευτικοί οφείλουμε να αναγνωρίζουμε και να μην περιθάλπτουμε και αν συμβεί να ξέρουμε να αντιμετωπίσουμε και να φροντίσουμε και όχι απλά να αποσυρθούμε. Διότι μόνο με τη σκέψη σίγουρα δεν αλλάζει τίποτα όπως είπατε και εσείς! Τέτοιες συναντήσεις, τέτοιες αλληλεπιδράσεις καλλιεργούν τη σκέψη που σίγουρα απαιτείται και στη συνέχεια θέλει δράση, δράση, δράση! «Άλλωστε αυτό σημαίνει το σχολείο όταν ήταν πιο κοντά στην προέλευσή του, διότι σχόλη αρχικά ήταν ο χρόνος ανάπαυσης, ελεύθερος χρόνος… Τώρα μένουμε αρκετά απασχολημένοι για να μην έχουμε αυτόν τον ελεύθερο χρόνο… Αργότερα οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι επειδή θεωρούσαν τη συζήτηση πολύ ωραία ενασχόληση για τον ελεύθερο χρόνο τους έδωσαν τη δευτερεύουσα αυτή σημασία schola (=συζήτηση, αλλά τι γίνεται με τα σχολεία μας υπάρχει αυτή η συζήτηση; Ίσως αν υπήρχε να είχαμε ακόμα νέα από το αγόρι και ίσως η Αφροδίτη να ήξερε να εμπιστεύεται το ένστικτό της».

«Κάναμε το σώμα μας ένα απέραντο νεκροταφείο δολοφονημένων επιθυμιών και προσδοκιών, αφήνουμε τα πιο σημαντικά, τα πιο ουσιαστικά πράγματα όπως να παίξουμε και να κουβεντιάσουμε με τα παιδιά και τα ζώα, με τα λουλούδια και τα δέντρα, να παίξουμε και να χαρούμε μεταξύ μας, να απολαύσουμε τη φύση, να κατέβουμε τρυφερά μέσα μας, να γνωρίσουμε τον εαυτό μας και τον διπλανό μας». [Χρόνης Μίσσιος]// «Δεν θέλω να σε απογοητεύσω… Συγγνώμη αν κατέστρεψα την εικόνα που είχες για εμένα…»

Το σύνδρομο του καλού παιδιού ή αλλιώς του καλού Σαμαρείτη… πόσο αθώο όταν αρχίζει να καλλιεργείται στην παιδική ηλικία και πόσο επικίνδυνο όταν σιγά σιγά οδεύει προς την ενηλικίωση! Θα ξεκινήσω και θα μείνω μόνο σε αυτό για να μην σας κουράζω πως η λέξη ΟΧΙ στο λεξιλόγιο των ανθρώπων αυτών με το παραπάνω σύνδρομο, είναι ανύπαρκτη. Αυτό όμως που αγνοούν συνήθως είναι πως στην πραγματικότητα λένε συνεχώς και αδιαλείπτως όχι στον εαυτό τους και στις δικές τους ανάγκες, λέγοντας ναι σε όλους τους άλλους. Μήπως σας θυμίζει λίγο την εικόνα του θύματος; Τα παιδιά αυτά έμαθαν πως για να αξίζουν τη στοργή και την αναγνώριση των άλλων πρέπει να εκπληρώνουν προσδοκίες, άρα να καταπιέζουν συναισθήματα πολλές φορές και θυμού και οργής, που κάποια στιγμή ίσως εκτονωθούν και ίσως όχι. Αν εκτονωθούν όμως και συνυπάρξουν και με άλλα χαρακτηριστικά μπορούν μήπως να δημιουργήσουν και έναν μελλοντικό θύτη;

Θα ήθελα μόνο να πω πως αυτή η ιστορία με αιχμαλώτισε και με συντάραξε διότι γίνεσαι μάρτυρας της ιστορίας δύο ανθρώπων που έζησαν πολλά και δύσκολα σε μια εύθραυστη ηλικία και που τελικά κάποια στιγμή ή στιγμές οι ζωές τους αν και διασταυρώθηκαν και προσπάθησαν να θεραπεύσουν τις πληγές τους, τα χτυπήματά τους ήταν πολλά και απανωτά για να τα διαχειριστούν και έτσι έμειναν μόνοι και χτυπημένοι

«Δεν ξέρω τίποτα. Αν για κάτι, όμως, είμαι σίγουρη, αυτό είναι οι πληγές»/ «Θες να μπλέξεις; Είναι επικίνδυνοι! Δεν τους βλέπεις;»/ «Το κλειδί ήταν στην πόρτα. Έπρεπε να κλειδώσω. Δεν είχα μάθει να κλειδώνω, γιατί φοβόμουν. Φοβόμουν πως ο χρόνος για να ξεκλειδώσω μπορεί να στοίχιζε τη ζωή της μαμάς. Έπρεπε να είμαι Έτοιμος».

Σας αφήνω με αυτές τις εκφράσεις γιατί αυτές αποδεικνύουν πως το τραύμα έχει επέλθει και από την πρόληψη πρέπει άμεσα να πάμε στην αναγνώριση και στη θεραπεία.

Αυτό το βιβλίο μέσα σε λίγες μόνο σελίδες καταγράφει τις μαρτυρίες όλων των νέων και όλες τις αγωνίες, τις σκέψεις και τις αιτίες, τις ανάγκες και τις επιλογές και μέσα από αυτά όλα και εκείνα τα κακώς κείμενα της κοινωνίας και της παιδείας. Θα ήθελα μόνο να πω πως αυτή η ιστορία με αιχμαλώτισε και με συντάραξε διότι γίνεσαι μάρτυρας της ιστορίας δύο ανθρώπων που έζησαν πολλά και δύσκολα σε μια εύθραυστη ηλικία και που τελικά κάποια στιγμή ή στιγμές οι ζωές τους αν και διασταυρώθηκαν και προσπάθησαν να θεραπεύσουν τις πληγές τους, τα χτυπήματά τους ήταν πολλά και απανωτά για να τα διαχειριστούν και έτσι έμειναν μόνοι και χτυπημένοι.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα…, λίγα λόγια προς τον συγγραφέα… Διότι κάτι χιλιόμετρα μας χωρίζουν και μου έλειψες πολύ… Θα ξεκινήσω από την ανάμνηση που μου είναι πιο φρέσκια… Ένα παιδί θαρραλέο… Ένα παιδί μόνο του σε μια κατασκήνωση…, που πάντα όμως κάτι έκανε…, κάτι δημιουργούσε…, έσπασε το χέρι του και ταξιδέψαμε από τη Θάσο στην Καβάλα για να πάμε στο νοσοκομείο…. Κι ενώ την ίδια στιγμή κάποια παιδιά έκλαιγαν και έψαχναν έναν τρόπο να παρηγορηθούν, γιατί ήταν μακριά από τους γονείς τους…, αυτό το παιδί φαινόταν να έχει χίλιους λόγους για να μείνει έστω και με τον γύψο σε ένα περιβάλλον που δεν ήξερε κανέναν… Έβλεπες πως ανήκει…, ανήκει στον εαυτό του… Πάντα ένιωθα και νιώθω και θα νιώθω πως ΑΝΗΚΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ,  πως ΑΚΟΥΣ, πως ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ, πως  ΕΙΣΑΙ ΠΙΣΤΟΣ ΣΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΣΟΥ και πως πάνω απ’ όλα είσαι άνθρωπος και των λόγων, μα και της δράσης και τέτοιους νέους ανθρώπους χρειάζεται η κοινωνία μας, και μόνο που υπάρχεις την κάνεις ήδη καλύτερη!

Σε ευχαριστώ! Σε ευχαριστούμε!

*Η Ζαχαρούλα Ζεχίρη είναι χορογράφος, παιδαγωγός με ειδίκευση στην Παιδοψυχολογία με  μεταπτυχιακό τίτλο «Οι τέχνες στην εκπαίδευση». Το παρόν κείμενο είναι η ομιλία της στην εκδήλωση παρουσίασης του  βιβλίου του Ιωακείμ Ιωακειμίδη «Μια Ζωή – Το ημερολόγιο δύο παιδιών», στο βιβλιοπωλείο Μεσιέ Σαρλό στη Θεσσαλονίκη (15/4/2024).

[Δείτε το ρεπορτάζ της βιβλιοπαρουσίασης εδώ.]

google-news Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.