Σωτηρια Μαραγκοζακη: «Ο ιστορικος αγωνας ειναι προυποθεση για να πανε τα πραγματα μπροστα για ολοκληρη την κοινωνια μας»
Αφιερωμένο στον Έλληνα «Τσε Γκεβάρα» όπως τον χαρακτηρίζει η ίδια, τον κομπανιέρο Γριέργο, ασυμβίβαστο αλλά συνεπή με τις ιδέες του Νίκο Βαβούδη είναι το τρίτο κατά σειρά ιστορικό μυθιστόρημα της δημοσιογράφου και συγγραφέα Σωτηρίας Μαραγκοζάκη.
Η Εβρίτισσα συγγραφέας «επιστρέφει» και πάλι στο ιστορικό μυθιστόρημα, με το νέο της βιβλίο «Άσπρος σκύλος, μαύρος σκύλος» που κυκλοφόρησε τον περασμένο Δεκέμβρη από τις Εκδόσεις «Ειρήνη», σε αληθινά πρόσωπα και γεγονότα άγνωστα στο ευρύ κοινό. Σε ανθρώπους όμως που πίστευαν βαθιά στο «εμείς» και αγωνίστηκαν μέχρι τέλους συλλογικά για τις ιδέες που άλλαζαν τον κόσμο στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα.
Παραθέτοντας με τρόπο μυθιστορηματικό, αλλά βασισμένα σε αληθινά γεγονότα, την ζωή του Νίκου Βαβούδη από την Οδησσό στη Μυτιλήνη, τον Πειραιά των εργατικών αγώνων, τον Ισπανικό Εμφύλιο, το Ανατολικό Μέτωπο μέχρι τη μετεμφυλιακή Ελλάδα, παραδίδοντας στο βιβλιόφιλο κοινό, την εποποιία ενός διεθνιστή επαναστάτη που μόνο με του Ερνέστο Γκεβάρα μπορεί, όπως σημειώνει η ίδια, να συγκριθεί.
Σωτηρία Μαραγκοζάκη όμως, στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» για τον Νίκο Βαβούδη και ιστορικό μυθιστόρημα…
ΠτΘ: κ.Μαραγκοζάκη το τρίτο κατά σειρά συγγραφικό σας δημιούργημα «Άσπρος σκύλος, μαύρος σκύλος» είναι γεγονός ήδη από τον Δεκέμβριο του 2024 και ξεκίνησε πλέον και την πορεία «γνωριμίας» του με το βιβλιόφιλο κοινό…
Σ.Μ.: Το «Άσπρος σκύλος, μαύρος σκύλος» ξεκίνησε το φθινόπωρο της προηγούμενης χρονιάς και συνεχίζει, από τις Εκδόσεις «Ειρήνη» ένα παλιό εκδοτικό οίκο που βρίσκεται σε φάση επανεκκίνησης. Θα ήθελα πραγματικά να ευχαριστήσω πολύ τους αναγνώστες στην Θράκη, που με στήριξαν ακόμα μια φορά και αυτήν την τρίτη συγγραφική μου προσπάθεια. Πραγματικά με συγκινεί. Το ενδιαφέρον που εκδηλώνεται πανελλαδικά είναι μεγάλο, γεγονός που θεωρώ ότι έχει να κάνει και με το θέμα του βιβλίου γιατί αναδεικνύει για πρώτη φορά τη περίπτωση ενός ανθρώπου που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως «Προμηθέα» του καιρού του. Ενός Έλληνα αγωνιστή, επαναστάτη, διεθνιστή, του Νίκου Βαβούδη, ο οποίος ήταν γνωστός στους περισσότερους από την υπόθεση των ασυρμάτων, στη δίκη του Νίκου Μπελογιάννη, αλλά μέχρις εκεί. Δεν γνώριζαν περισσότερα στοιχεία και ομολογώ ότι και εγώ η ίδια δεν γνώριζα πολλά περισσότερα, ωστόσο με αφορμή την έρευνα που διεξάγω πάντα για τα βιβλία μου –και τα τρία μου βιβλία είναι ιστορικά μυθιστορήματα και πατούν κυριολεκτικά στην ιστορία– βρήκα διάφορα στοιχεία που μου κίνησαν το ενδιαφέρον για να ψάξω περαιτέρω ώστε να βρω και να αναδείξω στοιχεία της ζωής και της δράσης του Νίκου Βαβούδη.
«Ο Νίκος Βαβούδης μπορεί να τοποθετηθεί πλάι στους μεγάλους αγωνιστές του 20ου αιώνα»
ΠτΘ: Πώς προέκυψε η ιδέα ωστόσο του βιβλίου; Ήταν μια φυσιογνωμία την οποία ενδεχομένως «θαυμάσατε» κατά την έρευνά σας και αποτέλεσε το ερέθισμα για την συγγραφή του βιβλίου;
Σ.Μ.: Ήταν μια φυσιογνωμία που νομίζω ότι έχει ένα ευρύτερο ενδιαφέρον. Πολύ δε περισσότερο στην εποχή μας, που θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε και «αντιηρωική εποχή», που εστιάζει κυρίως στο «εγώ» παρά στο «εμείς», αν και αυτό έχει αρχίσει να ανατρέπεται, όπως βλέπουμε, με την συλλογική προσπάθεια που γίνεται με αφορμή το έγκλημα των Τεμπών. Ο Νίκος Βαβούδης ήταν μια φυσιογνωμία πολύ μεγάλη, που μπορεί να τοποθετηθεί πλάι στους μεγάλους αγωνιστές του 20ου αιώνα. Οπότε θεωρώ ότι το βιβλίο αναδεικνύει και πάρα πολλές πλευρές της ιστορίας του 20ου αιώνα, όχι μόνο για τη χώρα μας αλλά και ευρύτερα, δεδομένου ότι ο Βαβούδης είχε πολεμήσει και στον ισπανικό εμφύλιο, ήταν εκπαιδευτής των Διεθνών Ταξιαρχιών στην Ισπανία, είχε κάνει μια πάρα πολύ μεγάλη διαδρομή, πολέμησε μετά τον φασισμό-ναζισμό στη Μόσχα και έπειτα ήρθε στην Ελλάδα. Άνθρωποι σαν τον Νίκο Βαβούδη παρουσιάζουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και πραγματικά δίνουν σε όλους μας μια ελπίδα και αισιοδοξία ότι ο ιστορικός αγώνας είναι προϋπόθεση για να πάνε τα πράγματα μπροστά για ολόκληρη την κοινωνία μας.
«Η ιστορία καταγράφει, ενώ η λογοτεχνία ανασυνθέτει με έναν δραματικό θεατρικό τρόπο»
ΠτΘ: Όπως είπατε το βιβλίο θίγει και ένα μεγάλο κομμάτι της νεότερης ιστορίας της χώρας και μάλιστα ίσως κάποια κομμάτια αυτής που δεν είναι τόσο «δημοφιλή» και σίγουρα δεν βρίσκονται στα σχολικά εγχειρίδια. Μπορούν τέτοια ιστορικά μυθιστορήματα να λειτουργήσουν ως ερέθισμα για τους αναγνώστες να ψάξουν περαιτέρω;
Σ.Μ.: Θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι η λογοτεχνία και το ιστορικό μυθιστόρημα, μπορεί να πατάει στην ιστορία και να προϋποθέτει μια μεγάλη έρευνα, αλλά θα πρέπει να διαχωρίσουμε ότι είναι άλλο η ιστορία, ως επιστήμη με την έννοια της καταγραφής – γιατί βασίζεται και πρέπει να βασίζεται σε τεκμήρια – και άλλο το ιστορικό μυθιστόρημα, καθώς η ιστορική λογοτεχνία, αφηγείται κυρίως το επινοημένο, επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες και προκαλεί συγκινησιακή φόρτιση. Δηλαδή θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ιστορία καταγράφει, ενώ η λογοτεχνία ανασυνθέτει με έναν δραματικό θεατρικό τρόπο. θα λέγαμε. Το ιστορικό μυθιστόρημα είναι ένας εύληπτος τρόπος, για κάθε αναγνώστη για να μάθει, παράλληλα με την συγκίνηση που είναι στόχος της λογοτεχνίας. Συνάμα όμως είναι και ένας τρόπος να δώσει ερεθίσματα, έτσι ώστε ο αναγνώστης να πάει «παραπέρα», να ψάξει, ακόμη και να μπει στη διαδικασία επαλήθευσης κάποιων πραγμάτων, σε σχέση με το τι ακριβώς συνέβη στο παρελθόν, κι αυτό είναι νομίζω μια συναρπαστική διαδικασία.
ΠτΘ: Ο τίτλος «Άσπρος σκύλος, μαύρος σκύλος» πως προέκυψε;
Σ.Μ.: Πρόκειται για μια φράση που λέγαν τότε τα στελέχη της Κομουνιστικής Διεθνούς. Η εξήγηση δίνεται και σε 2-3 σημεία μέσα στο βιβλίο. Θα αφήσω όμως σε λίγη αγωνία τους εν δυνάμει αναγνώστες, για να πω μόνο ότι σημαίνει αυτό που η λαϊκή σοφία μας λέει «άλλαξε ο Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς».
ΠτΘ: Και το εξώφυλλο ωστόσο του βιβλίου έχει την δική του σημαντική;
Σ.Μ.: Πρόκειται για ένα σκίτσο του Νίκου Βαδούδη, από τον ισπανικό εμφύλιο. Συνδέεται τρόπον τινά με τον ασύρματο, γιατί ήτανε ασυρματιστής και με την εμβληματική φράση «no pasaran», που ήταν το κατεξοχήν σύνθημα στον ισπανικό εμφύλιο των δημοκρατικών, που θα πει «δεν θα περάσουν οι φασίστες του Φράνκο».
«Η ιστορία για τους συγγραφείς, είναι πιθάρι δίχως πάτο»
ΠτΘ: Πόσο δύσκολο είναι κ.Μαραγκοζάκη αυτό το εγχείρημα της συγγραφής της ζωής ενός ανθρώπου μέσα από πηγές, ιστορικά γεγονότα, την έρευνα γενικότερα στην οποία αναφερθήκατε τα οποία «δένετε» με την μυθοπλασία;
Σ.Μ.: Είναι δύσκολο, αλλά είναι και πάρα πολύ γοητευτικό. Η ιστορία, γενικά για τους συγγραφείς, είναι ένα πιθάρι δίχως πάτο. Σου δίνει δηλαδή πάρα πολλά ερεθίσματα. Προσωπικά με συναρπάζει να ψάχνω σε αρχεία που το ένα ξεκλειδώνει το άλλο και με πάει παραπέρα. Είναι σαν ένα γαϊτανάκι, που συνάμα κρατάει τον συγγραφέα σε μια πνευματική εγρήγορση, προβληματίζει, δίνει πάρα πολλά ερεθίσματα και τον βάζει και σε μια διαδικασία αναγωγής και σύγκρισης με το σήμερα και τις σημερινές ιστορικοκοινωνικές συνθήκες. Αυτό πραγματικά είναι συναρπαστικό.
ΠτΘ: Το σύνολο της έως τώρα συγγραφικής σας πορείας αναφέρονται σε τέτοιες «πολυτάραχες» εποχές.
Σ.Μ.: Αναφέρονται σε «διακεκομμένες ζώνες» της ιστορίας μας, που εκκινούν από ερωτήματα που εξακολουθούν να μένουν αναπάντητα και συνεχώς δίνουν ερεθίσματα ώστε να ψάξουμε ακόμη περισσότερο και να εμβαθύνουμε στο παρελθόν και στην ιστορία στη χώρα μας, και ευρύτερα, στον 20ο αιώνα. Να μάθουμε τι ακριβώς είχε συμβεί και να κάνουμε και την αναγωγή και τη σύγκριση με το σήμερα, γιατί υπάρχουν ομοιότητες. Άλλωστε είναι πολύ σημαντικό να συνεχίζουμε, είτε η ιστορία ως επιστήμη, είτε και η λογοτεχνία, να ανατρέχουμε σε αυτές τις περιόδους, γεγονότα και σε πρόσωπα που σημάδεψαν εκείνη την εποχή και να αναδεικνύουμε κρυφές πτυχές της ιστορίας, έτσι ώστε να πέφτει φως σε όλα αυτά και να πηγαίνουμε παραπέρα.
«Ένα μυθιστόρημα πάντα οφείλει να είναι ανοιχτό σε κάθε καλοπροαίρετο και μη προκατειλημμένο αναγνώστη»
ΠτΘ: Έχετε κάνει κάποια καταγραφή ή σας έχει έρθει ήδη η ιδέα για θεματικές που θα θέλατε να «πιάσει» η πένα σας στην συνέχεια και να αποτελέσει το επόμενο βιβλίο σας;
Σ.Μ.: Το κάθε μυθιστόρημα εντάσσεται στην έρευνα που έχω κάνει για το προηγούμενο. Το ένα φέρνει το άλλο. Για παράδειγμα όταν έκανα την έρευνα και έγραφα τον «Κλήρο του αίματος», που έχει ως φόντο τον ελληνικό εμφύλιο, είχα συναντήσει την περίπτωση του Νίκου Βαβούδη σε αρκετά σημεία, όπως και όταν έγραφα τον «Ύπατο της Σμύρνης», που έχει να κάνει με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Και εκεί υπήρχαν στοιχεία και μπαίναν ερωτήματα, όπως για παράδειγμα το πώς υποδέχτηκαν οι ντόπιοι τους μικρασιάτες πρόσφυγες. Έγινε η κοινωνική τους αποκατάσταση; Γιατί είχαμε μέσα στον μεσοπόλεμο μια πολύ μεγάλη ανάπτυξη του εργατικού κινήματος; Στις απαντήσεις που έβρισκα σε όλα αυτά τα ερωτήματα, συναντούσα τον Νίκο Βαβούδη, γιατί είχε μια συμμετοχή σε όλα αυτά. Ξεκίνησε κυριολεκτικά την αγωνιστική του δράση, ακόμα από το νησί του, τη Λέσβο, το Μανταμάδο, βοηθώντας τους ρακένδυτους μικρασιάτες πρόσφυγες κάνοντας μια πράξη που μάλιστα θεωρήθηκε ακραία και για την οποία είχε μάλιστα συλληφθεί. Έσπασε τις κλειδαριές από τις κρατικές αποθήκες για να μοιράσει τρόφιμα και αλεύρι στους μικρασιάτες πρόσφυγες και στη συνέχεια έφυγε στον Πειραιά, όπου μετείχε στο εργατικό κίνημα. Η ζωή του είναι απίστευτα συναρπαστική. Ήταν ένας από τους οκτώ δραπέτες στη μεγάλη απόδραση που έχει μείνει στα ιστορικά – όχι μόνο τα ελληνικά, αλλά και τα παγκόσμια χρονικά- από τις φυλακές της Αίγινας, μετά τον ισπανικό εμφύλιο. Δεν θα ήταν υπερβολή από την πλευρά μου, να τον χαρακτηρίσω ως τον Έλληνα «Τσε Γκεβάρα». Είναι πράγματα που δεν τα γνωρίζουν οι περισσότεροι και νομίζω ότι το μυθιστόρημά μου «Άσπορος σκύλος, μαύρος σκύλος» δίνει μια ευκαιρία ως προς αυτά, να μάθουν, να αναρωτηθούν, να προβληματιστούν οι αναγνώστες και να ψάξουν και οι ίδιοι. Ακόμη και να επαληθεύσουν, γιατί ένα μυθιστόρημα πάντα οφείλει να είναι ανοιχτό σε κάθε καλοπροαίρετο και μη προκατειλημμένο αναγνώστη.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
