Πανελληνιες forever | Μερος Α΄
~ ένας έφηβος ζει τον έρωτά του
μέσα στις Πανελλήνιες του 1988
~ ένας πατέρας ζει με την κόρη του και γράφει
την εμπειρία του για τις Πανελλήνιες του 2020.
Πανελλήνιες, μια λέξη που και μόνο το άκουσμά της μας προκαλεί άγχος, ιδρώτα και πνευματική διέγερση, ξυπνά μέσα μας αναμνήσεις έντασης, άγρυπνων νυχτών και προσμονής. Αναμνήσεις άλλοτε γλυκές, συχνότερα πικρές, σχεδόν ποτέ αδιάφορες. Και πάνω απ’ όλα, ανακαλούμε στη μνήμη μας εκείνη τη φράση που επαναλάμβαναν οι παλαιότεροι εκπαιδευτικοί με στόμφο: «Αυτές οι εξετάσεις θα καθορίσουν το μέλλον σας». Μια φράση που στοίχειωσε γενιές ολόκληρες, που λειτούργησε άλλοτε ως κίνητρο και άλλοτε ως καταδίκη, και που τελικά διαψεύστηκε ξανά και ξανά από την ίδια τη ζωή.
Οι εξετάσεις, φυσικά, δεν είναι παρά η κορύφωση μιας πορείας που ξεκινά μήνες
–ίσως και χρόνια– πριν. Αδιάκοπη μελέτη, εντατικά μαθήματα, «πρόγραμμα» που κυβερνά την καθημερινότητα, σαν αυστηρός δεσμοφύλακας. Και γύρω μας, οι φωνές των γονιών, γεμάτες φροντίδα, αλλά και άγχος, να επαναλαμβάνουν ρυθμικά, σχεδόν τελετουργικά: «Μελετούμε κάθε μέρα και δεν χαλαρώνουμε», σαν να είναι και οι ίδιοι υποψήφιοι, συνταξιδιώτες σ’ αυτόν τον δύσβατο δρόμο.
Αυτό το «μαρτύριο» των Πανελληνίων υπήρξε η αφορμή που πυροδότησε το συγγραφικό δαιμόνιο του εκπαιδευτικού, Διευθυντή του 3ου Δημοτικού Σχολείου και ποιητή Μιχάλη Μελαχροινούδη, για να συνθέσει το δοκίμιο «Πανελλήνιες for ever», το οποίο θα έχουμε τη χαρά να απολαύσουμε σε έξι μέρη, σε όλη τη διάρκεια των Πανελληνίων Εξετάσεων (ΓΕΛ & ΕΠΑΛ), που ξεκινούν σύντομα.
Πρόκειται για μια λογοτεχνική καταγραφή αγωνιών και εσωτερικών παλμών, που αφουγκράζεται τις αγωνίες των παιδιών και των γονιών τους, την ανάγκη τους να αγγίξουν την τελειότητα, μήπως και τελικά πετύχουν τον στόχο τους, ή έστω να είναι τυχεροί και «πέσουν τα SOS».
Ο κ. Μελαχροινούδης, έχοντας βιώσει τρεις φορές τις Πανελλήνιες Εξετάσεις, ο ίδιος στο παρελθόν ως συμμετέχων, αλλά και μετέπειτα, στο πλάι των παιδιών του, από κοινού με τη σύζυγό του Vanda Sofia Santos, Αλεξάνδρας και Πέτρου, γνωρίζει πολύ πολύ καλά τα συναισθήματα που κατακλύζουν και τις δύο πλευρές. Έτσι, εκτός του ότι μας προσφέρει ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα, μας καλεί να συλλογιστούμε: Πώς μπορούμε, άραγε, να είμαστε πραγματικά δίπλα στα παιδιά μας; Είναι οι υψηλές απαιτήσεις η μόνη μας επιλογή; Μήπως μια σιωπή, μια απλή αγκαλιά, ένα χαμόγελο χωρίς λόγια, έχουν μεγαλύτερη αξία από χίλιες συμβουλές; Είναι, τελικά, οι Πανελλήνιες το καθοριστικό σταυροδρόμι ή μήπως ένας από τους πολλούς σταθμούς στη ζωή των παιδιών μας;
Μας προσφέρει ένα κείμενο που διαβάζεται όχι μόνο με το μυαλό, αλλά και με την καρδιά· ας το απολαύσουμε…
I. «Τότε που ξεκίνησαν όλα»
Τρίτη, 25 Ιουνίου 2019, ξεκίνησες την προετοιμασία για τις Πανελλήνιες Εξετάσεις, με στόχο το τέλος της διαδρομής, περίπου σε έναν χρόνο από τώρα· αγώνας αντοχής λέμε, θα τα καταφέρεις;
4 μαθήματα, 9 ώρες την εβδομάδα, Δευτέρα με Σάββατο, Κυριακές όχι, και ενώ τα είχαμε συζητήσει, τα είχαμε βρει –ο καθηγητής σου, πρώτα φίλος, και από πέρσι οικείος και σε σένα, αφού μαζί κάνατε μάθημα και επιπλέον όλα τα μαθήματα στο σπίτι μας–, δεν είναι πάντα εύκολο. Καθόλου δεν είναι. Μια διαρκής διαπραγμάτευση, επαναδιαπραγμάτευση για πράγματα που τα είχαμε συναποφασίσει –ήσουν παρούσα, θυμάσαι;
1ον. Χρήματα: «είναι ακριβά, να μας δίνει απόδειξη» πες του.
2ον. Ωράριο: «λιγότερες ώρες, είναι πολλές» πες του.
3ον. Διακοπές: «τον Αύγουστο δυο εβδομάδες, όχι μία» πες του.
Αυτά, βέβαια, σταδιακά και κατά φάσεις, με κάποια στην πορεία να αποσύρονται, όπως για παράδειγμα το ωράριο, όταν συνειδητοποίησες ότι οι φίλες σου και ομο-αγωνιζόμενες κάνουν τις ίδιες ή και περισσότερες –οι περισσότερες– ώρες. 4-5 ώρες καθημερινά λένε κάποιες ότι κάνουν, κι αναρωτιέμαι με τόσες ώρες φροντιστήριο, πότε διαβάζεις και πότε προλαβαίνεις να αφομοιώσεις όλα όσα έμαθες μέσα στην ημέρα. Δεν τολμώ, όμως, να σου το πω, για να μη σε φορτώνω και με τα δικά μου.
Σ’ αυτό το σχήμα, καθηγητής-μαθητής, εγώ στη μέση. Δεν γκρινιάζω όμως, γιατί το διάλεξα και προσφέρθηκα να βοηθήσω. Ίδια κατεύθυνση ήμουν κι εγώ, ίδια μαθήματα –με εξαίρεση την Κοινωνιολογία– και σε συνεννόηση με τον καθηγητή σου πάντα, «το ’χω» είπα, και ξεκινάμε. Έχω προλάβει κιόλας να σε ακούσω στην εισαγωγή Πλάτωνα και Σόλωνα, στην Ιστορία, τα σχετικά με οικονομία, βιομηχανία και ναυτιλία κεφάλαια –Κοινωνιολογία και Νέα Γλώσσα-Κείμενα, τίποτα ακόμα.
Αύγουστο του ’87 είχα ξεκινήσει κι εγώ τη δική μου προετοιμασία και, μπορεί να μην τα θυμάμαι όλα από εκείνον τον Αύγουστο, όμως θυμάμαι καθαρά ότι είχα επιλέξει συνειδητά να ξεκινήσω τότε, αντί μίας ασαφούς πρότασης που υπήρχε για ένα καμπ ποδοσφαιρικό στη Χαλκιδική –ανάμεσα σε αγόρια της ηλικίας μας τότε, για προεπιλογή στις εθνικές ομάδες– και σίγουρα τότε δεν υπήρχε φροντιστήριο για την Ιστορία. Ακούς εκεί στην Ιστορία!!! Την Ιστορία –δύο βιβλία τότε– την ξεκινούσαμε όταν άνοιγαν τα σχολεία και σταδιακά, μέχρι και το τέλος της χρονιάς, την είχα μάθει τόσο καλά, που με μία μπάλα στα πόδια και, πάνω κάτω στον διάδρομο του σπιτιού, την έλεγα όλη απ’ έξω κι ανακατωτά. Δυο βιβλία νεράκι. Ανταμείφθηκα όμως, δεν λέω. Για 4 λέξεις που ξέχασα και τις αντικατέστησα με άλλες, όχι τις πρωτότυπες του βιβλίου, αντί για το απόλυτο 160, πήρα 156. Δεν το λες και άσχημα, ωστόσο πανάκριβες αποδείχτηκαν εκείνες οι λέξεις στον δρόμο για τη ζωή. 555 μόρια, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΡΕΘΥΜΝΟ μπήκα, 556 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ/ΙΩΑΝΝΙΝΑ έχασα. Τι κέρδισα, τι έχασα τελικά, ποιος θα μας το πει; Όμως, τότε αυτό το για ένα, για ένα, λίγο έλειψε να μου στοιχίσει συνολικά τις σπουδές.
Αυτά όμως τα ξέρεις, σου τα έχω πει, όπως και πολλά άλλα. Δεν πιάνουν όλα. Δεν σου αρέσει καθόλου να σε συμπεριλαμβάνω σε εκείνη τη μεγάλη ομάδα παιδιών, φιλενάδων και γνωστών, στην κατηγορία των υποψηφίων των Πανελληνίων Εξετάσεων. «Δεν μ’ ανακουφίζει καθόλου, δεν με κάνει να αισθάνομαι καλύτερα» μου είπες προχτές το βράδυ, καθισμένη στο διπλανό κάθισμα, όταν ήρθα να σε πάρω από έξοδο, που για έφηβη 17 χρονών νωρίς γύρισες στο σπίτι. Βλέπεις, αύριο έχεις μάθημα πρωί πρωί. «Πες μου τι θέλεις να σου λέω, για να σε κάνει να αισθάνεσαι καλύτερα» σου απάντησα, όμως τσιμουδιά, απάντηση δεν πήρα και δεν νομίζω ότι θα πάρω. Σιγά μην το κάνεις τόσο εύκολο.
Λέμε κι άλλα οι γονείς στις Πανελλήνιες, πολλά. Εμένα η μάνα μου έλεγε, σαν να την ακούω τώρα, «ό,τι κάνεις, το κάνεις για τον εαυτό σου». Βοηθάνε; Μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά όχι σε όλες. Ιδιαίτερα όταν απευθύνονται σε παιδί· παιδί είσαι ακόμα όταν δίνεις Πανελλήνιες, και ίσως ένα μπράβο να είναι καλύτερο, ένα θα τα καταφέρεις, μια αγκαλιά, ίσως ακόμα και η σιωπή. Μόνο να ακούς. Θα τα καταφέρω; Θα τα καταφέρεις; Θα τα καταφέρουμε;
Σε αισθάνομαι από νωρίς αγχωμένη. Και πώς να μην είσαι αυτές τις πρώτες 15 ημέρες, που σε άλλες περιπτώσεις, μάλλον σε όλες τις περιπτώσεις, είσαι στην καρδιά του καλοκαιριού; Πέρσι, τέτοια εποχή, έβγαζες εισιτήρια και ονειρευόσουν, όπως και έγινε, την επιστροφή στον γενέθλιό σου τόπο, το Ρέθυμνο, ενώ για του χρόνου, ονειρεύεσαι από τώρα, μαζί με τη μάνα σου, γκαρσονιέρα, επιπλώσεις και ταξίδια· ναι, αλλά μην ξεχνάς ότι μεσολαβούν εξετάσεις για να φτάσεις μέχρι εκεί, τη γη της επαγγελίας. Είπαμε.
Σε ακούω στην Ιστορία και δεν μου τη λες τέλεια, άριστα για να πω την αλήθεια. Να αγχωθώ; Απαιτείται να είναι τέλεια από τώρα; Δεν είναι λίγο νωρίς; Σε βοηθάω με ερωτήσεις –έχετε βάλει άλλωστε με τον καθηγητή πλαγιότιτλους– και εκεί δεν μπορώ να πω, ανταποκρίνεσαι. Είμαστε, όμως, στο 60-70% του άριστα. Να ανησυχώ; Μήπως να μιλήσω στον καθηγητή; Δεν ξέρω, φτάνει που ανησυχείς και αγχώνεσαι εσύ πολύ –κι εγώ, μαζί με όλα τα άλλα, είμαι σε πίεση φουλ, όχι στα κόκκινα ακόμα, αλλά το βλέπω να έρχεται– και για αυτό, 15 μέρες τώρα, το έντερό σου υπερλειτουργεί.
Από την παιδίατρο βγήκαμε προχτές, με συστάσεις για ξηρά τροφή, δίαιτα και ηρεμία, γιατί πρόκειται για μία διαδικασία που στο τέλος κάτι πολύ καλό θα βγει. Ακούς; «Έχεις δίπλα σου τον μπαμπά σου, που εκείνος ξέρει καλύτερα από τον καθένα και σε συμβουλεύει τόσο καλά και δεν πρέπει να αγχώνεσαι» είπε. Ακούς; «Όσο περνάει ο καιρός θα το συνηθίζεις». Ακούς; Είπε η γιατρός που είναι φίλη, από τις καλύτερες μαθήτριες της γενιάς μας, γιατρός άριστη η ίδια, με γιατρό κόρη στο πανεπιστήμιο. Κάτι θα ξέρει και εκείνη, δεν μπορεί.
Γυρίσαμε στο σπίτι και ήδη εδώ και 3-4 μέρες το έντερο έχει ηρεμήσει και φαίνεται πως το θέμα λύθηκε.
Τα υπόλοιπα;
II. «Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να ’σουν δυο φορές τον χρόνο»
Πλησιάζει σε 2 μέρες ο μήνας που θρέφει τους άλλους 11.
Με γυναίκα στη δουλειά και καμία μέρα άδεια, τον γιο στο σπίτι μονίμως στο τάμπλετ, άντε να πάμε το απόγευμα για κανένα μπάνιο και εσένα να περιμένεις πώς και πώς εκείνες τις 5 μέρες, σαν μάνα εξ ουρανού. Διακοπές από τα μαθήματα θα κάνεις, γιατί άλλες, δυστυχώς, φέτος δεν έχει. Μόνο κάτι ολίγον από διακοπές. Ίσως κάποιες εκδρομές την Κυριακή, θα έρθουν και τα ξαδέρφια σας άλλωστε, καμιά έξοδο παραπάνω, αλλά αυτά είναι όλα κι όλα. Ούτε στο πανηγύρι του χωριού θα πάμε φέτος τον Δεκαπενταύγουστο, γιατί την άλλη μέρα η μαμά σου δουλεύει. Τζίφος.
Κι όμως, κάτι έχει αρχίσει και αλλάζει στην ψυχολογία σου. Αποτυπώθηκε, άλλωστε, και στο πρώτο σου διαγώνισμα στην Ιστορία, 40/45. Όχι και άσχημα για πρώτο, ε;
Χαρούμενη ήσουν εσύ, και ανακουφισμένος κι εγώ, που φαίνεται πως αυτή η αίσθηση περισσότερο «του δεν χρειάζεται να τα λες από την αρχή άριστα» έπιασε. Και έπιασε νομίζω, γιατί δεν φορτώθηκες. Σιγά σιγά, και θα έρθει και η ποσότητα.
Προσαρμοζόμαστε στο πρόγραμμα κάθε μέρα και υπάρχει μία σχετική ηρεμία στο σπίτι και εσύ βρίσκεις τη σειρά σου. Βέβαια, δεν είναι και πάντοτε εύκολο. Στο πρώτο διαγώνισμα έγραψες με πρωινό πονοκέφαλο και ντεπόν –δεν θα μου περάσει ποτέ αυτή η αναστάτωση, όταν εσύ ή ο αδερφός σου λέτε «έχω πονοκέφαλο», παγώνω, ακινητοποιούμαι όσα χρόνια κι αν περάσουν–, προχτές, που πήγαμε στη θάλασσα, είχες κάνει το τραπεζάκι της ξαπλώστρας γραφείο και τσακωνόσουν με τον βοριά για τις σελίδες που τρελοπετούσαν. Τις προάλλες, σε μια άλλη παραλία, τίγκα στον κόσμο, πάλι διάβαζες φωναχτά την Ιστορία δίπλα μου –τι μαρτύριο–, ώστε μία καθηγήτρια, από τις αγαπημένες σου, που καθόταν σε διπλανή πετσέτα, σε συμβούλεψε, όταν πηγαίνεις παραλία, να μην παίρνεις το σχολικό βιβλίο. Ακούς;
Όλοι, ή σχεδόν όλοι –ανεξάρτητα αν έχουμε συμμετάσχει ή όχι, πετύχει ή όχι– έχουμε μία γνώμη για τις Πανελλήνιες Εξετάσεις. Σήμερα, στο ιατρείο που πήγα για επίσκεψη, με ενδιαφέρον άκουσα τη γιατρό να λέει για τη μέθοδο «ταλιμπάν», ξεκαθαρίζοντας ότι πρόκειται για τη συγκέντρωση και το focus που πρέπει να έχει ο μαθητής, βαδίζοντας προς τις εξετάσεις. Το μεσημέρι που πήγα να ξαπλώσω δεν κατάφερα να κλείσω μάτι, σκεφτόμουν πώς θα γινόταν, αν απογυμνώσεις λέει τη διαδικασία του διαβάσματος από τα άγχη της επιτυχίας και του πρέπει, να την αντιλαμβάνεσαι όπως μια διαδικασία φασόν, εργοστασιακού τύπου. Τόσες σελίδες διά τόσες μέρες, χωρίς συναισθήματα, μπρος πίσω, ανησυχίες, αβεβαιότητες, αγωνίες. Να την κάνεις τη δουλειά και μετά «σπίτι». Μα, γίνονται τέτοια πράγματα από έφηβους και έφηβες;
Κάπου έχω διαβάσει ότι «τα συναισθήματα δεν είναι απαραίτητα εχθρός της λογικής, τα ισχυρά συναισθήματα όμως μπορεί να παρέμβουν στη λήψη αποφάσεων, ιδιαίτερα όταν αφορούν ανθρώπους που αγαπάμε», και θα συμπλήρωνα, και όταν συνειδητοποιείς έντρομος την ώρα που διαβάζεις το τι ακριβώς κάνεις εκείνη τη στιγμή, ή τις άλλες φωνές του μυαλού σου που σκούζουν «δεν θα τα καταφέρεις», «δεν θα θυμάσαι τίποτα», «τόσες λεπτομέρειες» και εκείνες οι σκιές του μυαλού, σε αυτό το «κάτι», που πάντα κάτι μένει, το ξέρεις ότι κάτι μένει και εύχεσαι να μην πέσει αυτό που δεν ξέρεις καλά κι όμως, πέφτει το άτιμο, και αγωνίζεσαι να το φέρεις στο φως, και εκείνο αντιστέκεται, και προσπαθείς να το φωτίσεις, και τότε είναι που ο φόβος και το άγχος σε παραλύουν. Θα τα καταφέρεις;
Όσο για γνώση, καλά, ας διαβάσει κάποιος σοβαρά το βιβλίο της Ιστορίας της Γ΄ Λυκείου και με την αποσπασματικότητα που υπάρχει, ας έρθει μετά να μου πει πώς «οργανώνεις τις πληροφορίες, για να δημιουργήσεις μια πλούσια και λεπτομερή κατανόηση του κόσμου, η οποία συνδέει μεταξύ τους όλα όσα ξέρετε» (sic). Έχοντας τελειώσει τη Β΄ Λυκείου και μην έχοντας κάνει καμία νύξη για τον επαναστατικό αγώνα των Ελλήνων, βρίσκεσαι ξαφνικά σε μία ύλη που η επανάσταση και όλα όσα έχουν γίνει, θεωρούνται δεδομένα και τώρα, σαν σε μαγικό χαλί, προσγειώνεσαι μετεπαναστατικά και μετά κάτσε μάθε τα υπόλοιπα.
Μάλιστα, είναι αυτό που λέμε μεταξύ μας, αλλά δεν σας το λέμε, για να μην πάθετε τραλαλά, ότι αν θέλετε να κατανοήσετε κάτι, πρέπει να διαβάσετε παράλληλα και καμιά δεκαριά ακόμα άλλες Ιστορίες, και μάλλον αυτό είναι το στοίχημα που σας βάζουμε, να αποδώσετε σε κάτι μηχανικά που δεν θα το καταλάβετε –ίσως να μην το καταλάβετε και ποτέ, ακόμα καλύτερα–, αρκεί τώρα να το μάθεις, όπως το λέει το βιβλίο και να το γράψεις, όπως το λέει το βιβλίο· για το μετά ποιος νοιάζεται;
Πανούργοι άνθρωποι, πανούργο σχέδιο για να την πατήσετε.
Τελεία.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
