Ο Γεωργιος Αικατερινιδης (1936 – 2025) και η Ελληνικη Λαογραφικη Εταιρεια
Η Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία αποχαιρέτησε την 27η Δεκεμβρίου 2025, κατά την εξόδιο ακολουθία του στον Ιερό Ναό αγίου Βασιλείου Πειραιά, τον επιφανή λαογράφο και αφοσιωμένο μέλος της Γεώργιο Αικατερινίδη.
Γεννημένος στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1936, μέλος δε της Εταιρείας ήδη από τη λήψη του πτυχίου της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο εκλιπών φίλτατος και σεβαστός συνάδελφος υπήρξε πιστός και αφοσιωμένος βοηθός του Καθηγητή Γεωργίου Μέγα, όχι μόνο στα πανεπιστημιακά καθήκοντά του, αλλά και στην προσφορά του ως προέδρου της Εταιρείας μας. Είναι γνωστό ότι o Γεώργιος Αικατερινίδης σταδιοδρόμησε ως ερευνητής στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, όπου έφτασε ως την κορυφή της επιστημονικής ιεραρχίας, ως και την βαθμίδα του Διευθυντή Ερευνών, παραλλήλως δε αναδείχθηκε διδάκτωρ Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με εισηγητή και επιβλέποντα τον επίσης βοηθό του Μέγα, όταν ο Αικατερινίδης στρατεύθηκε, και επίτιμο Πρόεδρο της Εταιρείας μας Μιχαήλ Γ. Μερακλή.
Η διατριβή του αυτή δημοσιεύθηκε στη σειρά των εκδόσεων της Εταιρείας, αλλά και όταν αναγορεύθηκε Επίτιμος Διδάκτορας Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κρήτης, για τη συνολική μεγάλη προσφορά του στην καταγραφή, έρευνα και μελέτη όχι μόνο του κρητικού, αλλά ευρύτερα του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού, ο Πρόεδρός μας Καθηγητής Μιχαήλ Μερακλής εξεφώνησε τη νενομισμένη laudation, και στον 41ο τόμο του περιοδικού «Λαογραφία» δημοσιεύθηκαν οι λόγοι της τελετής.
Αμέσως μετά τον τραγικό θάνατο του Γεωργίου Μέγα, το 1976, ο προσωρινός πρόεδρος της Εταιρείας μας καθηγητής Γεώργιος Ζώρας ανέθεσε στον Αικατερινίδη την ευθύνη της αποπεράτωσης του 30ού τόμου του περιοδικού «Λαογραφία», δεδομένου ότι είχε επί σειρά ετών προσφέρει πολλές και πολύτιμες υπηρεσίες: από την επίπονη διαδικασία διοργάνωσης του Δ΄ Διεθνούς Συνεδρίου των Λαϊκών Αφηγήσεων στην Αθήνα, το 1964, και την κοπιώδη και εργώδη διόρθωση των τυπογραφικών δοκιμίων μιας σειράς τόμων του περιοδικού, και μάλιστα των πρακτικών του παραπάνω συνεδρίου που περιλήφθηκαν στον 22ο τόμο του 1965, των τόμων 25 (1967) και 26 (1968-1969) με τη συγκέντρωση των κυριότερων μελετών του Γ. Μέγα, αλλά και των αυτοτελών παραρτημάτων του, ως την καθημερινότητα της διοίκησης και διαχείρισης της Εταιρείας, την αγορά των ακινήτων της και τις προσπάθειες κατάρτισης λαογραφικής συλλογής και ίδρυσης του πρώτου Λαογραφικού Μουσείου. Ιδιαίτερα μάλιστα η υποδειγματική διόρθωση των δεκάδων χιλιάδων δελτίων που αποτέλεσαν τις 757 σελίδες του τόμου 23 της «Λαογραφίας», με το χρηστικότατο ευρετήριό της, αποτελεί μέχρι σήμερα θρύλο στους ελληνικούς λαογραφικούς κύκλους.
Έτσι, το 1978 ο Αικατερινίδης εκλέχθηκε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας μας, θέση από την οποία την υπηρέτησε ως και το 2023 ως ειδικός γραμματέας, οπότε οικειοθελώς αποσύρθηκε για να δώσει, όπως έλεγε, τόπο στους νεότερους,. Κάθε φάκελος του αρχείου της Εταιρείας και κάθε σελίδα των δημοσιευμάτων της ως και περίπου το 1978 φέρει και την σφραγίδα του. Και κάθε συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, κάθε αντιμετώπιση προβλήματος, κάθε κρίσιμη απόφασή της αποπνέει το άρωμα της ευγένειας, της εργατικότητας και της διακριτικότητάς του.
Ως εμβληματικός ερευνητής και καταγραφέας του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού, ιδιαίτερα στις παλαιότερες «παραδοσιακές» φάσεις και εκδηλώσεις του, ο Αικατερινίδης έχει συνδεθεί με την επιτόπια έρευνα σε πάμπολλες ελληνικές περιοχές, κυριολεκτικά από το ένα ως το άλλο άκρο της ελληνικής γης, ιδιαίτερα δε σε τόπους του βορειοελλαδικού χώρου, στη Μακεδονία και τη Θράκη, αλλά και με την ηχογράφηση, φωτογράφιση και κινηματογράφηση πολλών εθιμικών και τελετουργικών εκδηλώσεων. Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο, σημαντικό μέρος του οποίου δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό της Εταιρείας μας, όσον αφορά τελετουργίες και δρώμενα του ετήσιου εορτολογικού κύκλου, ήταν και θα παραμένει θεμελιώδες για κάθε ανάλογη επιστημονική θεώρηση και οδηγός πραγματικός για τους νεότερους μελετητές του λαϊκού πολιτισμού μας. Το δε υπόδειγμα του βίου και της ανιδιοτελούς προσφοράς του, η «αίρεσις βίου» του, το αφιλοχρήματον της λαογραφικής διακονίας του και το φιλότιμον της πνευματικής, ερευνητικής και επιστημονικής του δράσης θα παραμένουν εσαεί παραδείγματα προς μίμηση για όλους μας, πρεσβύτερους και νεότερους, εμπειρότερους και νεοφώτιστους των λαογραφικών σπουδών μας.
Για όσα παραπάνω αναφέρθηκαν, και για πολλά άλλα ακόμη που δεν μπορούν να χωρέσουν στα περιεσταλμένα όρια ενός σύντομου επικήδειου αποχαιρετισμού, η Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία, που εν ζωή είχε τιμήσει τον μεταστάντα με ειδικό τιμητικό δίπλωμα, στάθηκε με σεβασμό ανυπόκριτο, θλίψη και τιμή μπροστά στο σκήνωμά του, προπέμποντας τον Γεώργιο Αικατερινίδη στην αιωνιότητα. Τα μέλη της Εταιρείας και του Διοικητικού Συμβουλίου της εξέφρασαν τα θερμότερα συλλυπητήριά τους στους οικογενείς του, ευχήθηκαν υπέρ της ανάπαυσης της ψυχής του, και υποσχέθηκαν ότι θα διατηρήσουν ενεργή και ζώσα την επιστημονική λαογραφική παρακαταθήκη του.
Του Γεωργίου Αικατερινίδη, αειμνήστου και σεβαστού φίλου, συνάδελφου και δάσκαλου, κυρίως δε εταίρου της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας συνειδητού και ενεργού, αιωνία η μνήμη.
* Ο Μανώλης Γ. Βαρβούνης είναι Καθηγητής Λαογραφίας στη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
