Νικος Καμπασελε: «Θελουμε μια τεχνητη νοημοσυνη που να πλενει τα πιατα και να καθαριζει το σπιτι και οχι να ζωγραφιζει αντι ημων»

Σε παγκόσμιο φαινόμενο έχει εξελιχθεί το τελευταίο διάστημα το viral trend με τις εικόνες τύπου Ghibli που γίνονται ανάρπαστες στο διαδίκτυο και τα διάφορα κοινωνικά δίκτυα, όπου ο κάθε χρήστης μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης να «μεταμορφώσει» μια εικόνα της επιλογής του σε στυλ που μιμείται το εμβληματικό στούντιο παραγωγής Anime, και του αριστουργηματικού σκηνοθέτη Χαγιάο Μιγιαζάκι.

Και αν η «είσοδος» της τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη και τα όρια αυτής προκειμένου να μην υπάρχει «καπηλεία» του πνευματικού έργου των καλλιτεχνών, είναι μια συζήτηση που έχει εκκινήσει και συνεχίζεται εδώ και χρόνια, η ανακοίνωση της OpenAI, ήτοι της κατασκευάστριας εταιρείας του ChatGPT, ότι το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης της πλέον μπορεί να παράγει εικόνες με βάση την αισθητική συγκεκριμένων καλλιτεχνών, ο κατακλυσμός των social media με εικόνες που μιμούνται το στυλ του Χαγιάο Μιγιαζάκι και άλλων καλλιτεχνών, επαναφέρει το δίλημμα του αν τελικά η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη αποτελεί «ευλογία ή κατάρα».

Επί του συγκεκριμένου ζητήματος έχουν ήδη εκφραστεί πολλοί γνωστοί καλλιτέχνες, με τις απόψεις να διίστανται, ωστόσο ο «ΠτΘ» έθεσε το ερώτημα στον Θρακιώτη καλλιτέχνη και κομίστα Νίκο Καμπασελέ, ο οποίος μίλησε σχετικά στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» προσεγγίζοντας όπως  εξήγησε ο ίδιος το ζήτημα από την πλευρά του καλλιτέχνη και του εκπαιδευτικού.

Νίκος Καμπασελέ όμως…

ΠτΘ: κ.Καμπασελέ γνωρίζουμε πολύ καλά την καλλιτεχνική σας πορεία, εξ ου και ήσασταν από τους πρώτους συμπολίτες που μας ήρθαν στο μυαλό για να συζητήσουμε για την σχέση της τεχνητής νοημοσύνης με την τέχνη, με την αφορμή του viral φαινομένου με τις εικόνες τύπου Ghibli που «κατακλύζουν» το διαδίκτυο…

Ν.Κ.:  Σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη να πω καταρχήν ότι δεν είμαι κάποιος ειδικός πάνω στο πώς λειτουργεί, αλλά μπορώ να μιλήσω μόνο από την πλευρά του καλλιτέχνη και του εκπαιδευτικού. Εξ όσων γνωρίζω η τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι που υπάρχει στην ζωή μας εδώ και πολλά χρόνια, σε πάρα πολλούς τομείς και σε διάφορες μορφές. Στην τέχνη της ζωγραφικής υποτίθεται ότι ο αρχικός στόχος της τεχνητής νοημοσύνης ήταν η διευκόλυνση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, έτσι ώστε να αναλαμβάνει η τεχνητή νοημοσύνη δουλειές που για εμάς, ως καλλιτέχνες, είναι ίσως βαρετές, επαναλαμβανόμενες, λίγο χωρίς ουσία κ.α., έτσι ώστε να μας ελαφρύνει χρονικά προκειμένου να έχουμε  περισσότερο χρόνο για δημιουργικές δραστηριότητες. Άλλωστε όλοι οι άνθρωποι θέλουν να είναι δημιουργικοί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Το παρατηρώ ιδιαίτερα και στο σχολείο όπου εργάζομαι, όπου όλα τα παιδιά είτε θα ζωγραφίζουν, είτε θα τραγουδάνε, είτε θα χορεύουν. Το λέω αυτό διότι μέσα από αυτό βλέπουμε πως ήδη από τα αρχικά στάδια της ζωής του ο άνθρωπος έχει την ανάγκη να εκφραστεί, ώστε να μπορέσει να αλληλεπιδράσει με τον κόσμο γύρω του, αλλά παράλληλα να καταλάβει και τον ίδιο του τον εαυτό. Υπό την έννοια αυτή, κατά την προσωπική μου άποψη, η τεχνητή νοημοσύνη δεν ήταν κάποιο πρόβλημα, ούτε την αντιμετώπιζα ως απειλή. Άλλωστε αν έχεις ασχοληθεί με την τέχνη μπορείς αμέσως να καταλάβεις τι είναι φτιαγμένο με την τεχνητή νοημοσύνη  και τι δεν είναι.

ΠτΘ.: Για τους «μυημένους» λοιπόν στην τέχνη, είναι κάτι που γίνεται αμέσως ορατό;

Ν.Κ.: Φαίνεται κατευθείαν γιατί στην ουσία η τεχνητή νοημοσύνη αναπαράγει πράγματα γύρω από έναν συγκεκριμένο μοτίβο. Δημιουργεί εικόνες οι οποίες δεν έχουν κορύφωση ή σημείο εστίασης. Είναι όλες οι λεπτομέρειες τους το ίδιο, ενώ όταν είσαι καλλιτέχνης και δημιουργείς μια εικόνα στην ουσία προσπαθείς να οδηγήσεις τον θεατή στην εικόνα σου και να παρουσιάσεις αυτό που θέλεις να δει μέσα σε αυτήν. Για παράδειγμα εάν κάνεις ένα πορτρέτο θα δώσεις έμφαση κυρίως στο βλέμμα, ή στα χείλη, ενώ ένα πορτρέτο τεχνητής νοημοσύνης δίνει  έμφαση σε όλο το πορτρέτο, οπότε αυτό το κάνει να είναι  πιο «φλατ». Το νόημα κατά την άποψή μου είναι άλλου. Πριν από λίγες ημέρες άρχισα να βλέπω και εγώ όπως όλος ο κόσμος όλο αυτό τον κατακλυσμό από εικόνες υποτίθεται στο στυλ Ghibli. Αναρωτήθηκα το τι τελικά θέλουμε να είναι  τέχνη; Ένα προϊόν προς κατανάλωση επαναλαμβανόμενο; Κάτι που θέλουμε να γίνεται γρήγορα; Στην προκειμένη περίπτωση πριν από λίγα χρόνια, είχαν ρωτήσει τον ίδιο τον δημιουργό, τον Χαγιάο Μιγιαζάκι. Όταν λοιπόν ρωτήθηκε είπε πως κατά την άποψή του στόχος αυτό που έγινε τότε και του παρουσίασαν είναι να αντικαταστήσει τους ανθρώπους για την τέχνη και ναι μεν αυτοί που το έκαναν είναι ελεύθεροι να το κάνουν, αλλά ο ίδιος δεν ήθελε καμία ανάμειξη με αυτό και δεν επρόκειτο να το υποστηρίξει, ενώ δήλωσε πως αυτό θα σηματοδοτήσει και την εκκίνηση του τέλους του κόσμου.

ΠτΘ.: Γιατί ο άνθρωπος χάνει το «πιστεύω» του – την πίστη του, στον ίδιο τον άνθρωπο…

Ν.Κ.: Χάνει την πίστη στον εαυτό και τις ικανότητες του και σταματάει να εκτιμάει τον χρόνο γιατί όλα τα πράγματα στην ζωή είναι πεπερασμένα και χρειάζονται χρόνο για να γίνουν. Οπότε στην προσπάθεια μας να μεταμορφώσουμε αυτό, σε κάτι το οποίο καταναλώνεται γρήγορα, στην ουσία το φτηναίνουμε.

ΠτΘ.: Όλη αυτή η ευρεία κατανάλωση αυτού του πολύ συγκεκριμένου πράγματος που έγινε τόσο εύκολα και μαζικά είναι μήπως και ένα δείγμα της παιδείας που έχουμε ως κοινωνία ή του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την τέχνη και τους καλλιτέχνες;

Ν.Κ.: Είναι σίγουρα ένα θέμα αυτό, αλλά νομίζω ότι δεν αγγίζει μόνο τους καλλιτέχνες, αλλά όλους τους τομείς και όλους τους εργαζομένους. Υπάρχει γενικά μια απαξίωση και διανύουμε μια εποχή στην οποία πολλά πράγματα που θεωρούσαμε παλαιότερα ως αξίες σταθερές σήμερα απαξιώνονται. Οπότε επόμενο είναι να το βλέπουμε και στην τέχνη. Ένας κοινωνιολόγος ίσως θα ήταν ο κατάλληλος να μας απαντήσει για τους λόγους αυτού του φαινομένου.

ΠτΘ.: Εσείς έχετε μπει στην διαδικασία να σκεφτείτε, λόγω αυτής της τάσης, τους τρόπους με τους οποίους ενδεχομένως μπορείτε να προστατέψετε τα πνευματικά σας δικαιώματα; Το έργο σας;

Ν.Κ.: Εδώ δεν μπόρεσε ο «τεράστιος» Χαγιάο να τα προστατέψει, θα μπορέσει ο Νίκος Καμπασελέ; Εμένα πραγματικά όλο αυτό με κάνει να μην θέλω να αναρτώ τίποτα πια, να μην θέλω να ζωγραφίσω τίποτα, πέρα από τον εαυτό μου. Δεν θεωρώ ότι αυτό είναι μια λύση ωστόσο ήταν μια πρώτη αντίδραση που μου βγήκε ενστικτωδώς όταν ξεκίνησα να βλέπω όλες αυτές τις εικόνες. Όπως επίσης σκέφτηκα το τι νόημα έχει να δείχνω στον κόσμο αυτά που φτιάχνω ή αν πρέπει να τα φτιάχνω μόνο για τον εαυτό μου.  Η τέχνη όμως είναι και ένας τρόπος επικοινωνίας. Κλοπές στην τέχνη υπήρχαν πάντα δυστυχώς και η αλήθεια είναι ότι για να γίνει κάποιος καλλιτέχνης χρειάζονται πάρα πολλά χρόνια θυσίας και προσπάθειας, προκειμένου να καταφέρει τουλάχιστον να παράγει με την τέχνη του αυτά που νιώθει και αυτά που θέλει να πει με έναν τρόπο που να τον ικανοποιεί.

Επομένως επειδή ο κάθε ένας και η κάθε μία έχει ίσως την επιθυμία να εκφραστεί αλλά βλέπει ότι χρειάζονται πάρα πολλές ώρες και θυσίες για να γίνει σκέφτονται  πιο εύκολους τρόπους να το πετύχουν, είτε αντιγράφοντας  κάποιον άλλον καλλιτέχνη είτε δημιουργώντας τεχνητή νοημοσύνη που να το κάνει. Κατά την άποψή μου αυτό που θα πρέπει να ψάξουμε είναι το πώς θα μπορούσαν όντως οι άνθρωποι να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην καθημερινότητα τους και στη ζωή τους για να μπορούν να εκφράζονται με έναν τρόπο πιο καλλιτεχνικό, γιατί όλοι μας είμαστε πνιγμένοι από έναν τεράστιο όγκο δουλειάς προσπαθούμε να βγάλουμε τα έξοδα για να περάσει ο μήνας και όλο αυτό το τρέξιμο μοιάζει σαν να μην οδηγεί πουθενά. Εγώ θα έλεγα ότι εκεί είναι το πρόβλημα. Αυτό πρέπει να προσπαθήσουμε να λύσουμε γιατί αυτός ο κύκλος είναι που οδηγεί όλους τους ανθρώπους, όλους μας να φερόμαστε κάπως επιπόλαια. Άλλωστε  θέλουμε μια τεχνητή νοημοσύνη που να μας πλένει τα πιάτα, να καθαρίζει το σπίτι και όχι να ζωγραφίζει αντί ημών.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.