Μια θεατρικη «Ταξη», γεματη αληθειες, διδαξε ηθος

Στις 29 Μαρτίου του 2025, στην κεντρική σκηνή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής έκανε πρεμιέρα η θεατρική παράσταση «Τάξη» των Iseult Golden και David Horan, σε σκηνοθεσία της Μυρσίνης Λαντζουράκη. Το θεατρικό έργο παίχτηκε για πρώτη φορά το 2017 στο Θεατρικό Φεστιβάλ του Δουβλίνου, κερδίζοντας το “Edinburgh Fringe First Award”, καθώς και τον τίτλο του καλύτερου θεατρικού σεναρίου στα βραβεία “ZeBBie” του 2018, που απονέμονται από το Writers Guild της Ιρλανδίας.

Η σχολική σκηνή

Μία ξύλινη κατασκευή τοποθετήθηκε από τον σκηνογράφο της παράστασης Ιωάννη Καραγκιουλμέζη, αρκετή για να δημιουργήσει στον θεατή την αίσθηση του χώρου που δεν ήταν άλλος από μία σχολική τάξη. Μία υπερυψωμένη έδρα, ένας πίνακας, τέσσερις καρέκλες και δύο θρανία, ολόιδια με αυτά που συναντούμε στα δημόσια ελληνικά σχολεία. Στη μέση της κατασκευής υπήρχε ένας πίνακας με ζωγραφιές γεμάτες χρώματα, που αντικρίζουμε, συνήθως, σε τάξεις δημοτικών σχολείων και όχι γυμνασίων ή λυκείων, όπου οι συνθήκες άξαφνα γίνονται γκρι και οι έφηβοι ανάμεσα στην παιδική ηλικία και την ενήλικη εκκίνηση αγνοούν τα χρώματα. Η σχολική τάξη δεν αποτελεί για όλους αντικείμενο γλυκιάς νοσταλγίας, ωστόσο το σχολείο χαράζει μνήμες σε όλους τους μαθητευόμενούς του.

Παραβατικές συμπεριφορές

Επί σκηνής, καλωσορίζουμε έξι χαρακτήρες και ενώ η πλοκή του έργου μοιάζει απλή, τα ζητήματα που εμφανίζονται στην πορεία δημιουργούν ένα γόνιμο έδαφος με ξεχωριστές αναμετρήσεις, οι οποίες πάλλονται ανάμεσα στις ανθρώπινες σχέσεις, την επαγγελματική δεοντολογία και φυσικά το εκπαιδευτικό σύστημα.

Ένα διαζευγμένο ζευγάρι συναντά τον δάσκαλο του γιου του, προκειμένου να ενημερωθεί για την πρόοδό του. Ο δάσκαλος με ψυχραιμία, όπως φυσικά απαιτείται, τους ανακοινώνει πως ο Τζέινταν αντιμετωπίζει κάποιες μαθησιακές δυσκολίες, οι οποίες χρήζουν αξιολόγησης από τον σχολικό ψυχολόγο και τότε ξεκινούν να έρχονται στην επιφάνεια όλα τα χρόνια ριζωμένα «θέματα». Η μητέρα αρνείται έντονα, φοβούμενη πως ο εννιάχρονος μαθητής θα στιγματιστεί για πάντα μετά από αυτό, όπως ακριβώς στιγματίστηκε και η ίδια, ούσα μαθήτρια. Ο πατέρας, ως άνθρωπος με συναισθηματικές δυσκολίες, ενώ παρακολουθεί ήδη ομάδες ψυχολογικής υποστήριξης, αρνείται κατηγορηματικά τον σχολικό ψυχολόγο, όσο ο δάσκαλος παίρνει έγκριση για μία μικρή ομάδα μελέτης μετά το σχολείο.

Δύο μέτρα και δυο σταθμά

Στο επάγγελμα του παιδαγωγού η ισορροπία ανάμεσα στη σχέση που χτίζει κανείς με τους μαθητές και το επαγγελματικό ύφος είναι αρκετά εύθραυστη. Ο εκπαιδευτικός της «Τάξης» φαίνεται να μοχθεί αρκετά για την πρόοδο των μαθητών και εκτός ωρομισθίου, πράγμα το οποίο δεν μοιάζει και πολύ ανεκτό από τους ανωτέρους του, ιδιαίτερα όταν επισκέπτεται επί προσωπικού έναν μαθητή του, ο οποίος απουσιάζει για μέρες. Ο χρόνος επί σκηνής εκτυλίσσεται παράλληλα σε δύο σκηνικά γεγονότα, την ενισχυτική μελέτη του Τζέινταν και της Κάιλη, και την εκτενέστατη ενημέρωση των γονέων του μαθητή με τις δυσκολίες στη γραφή και την ανάγνωση. Παρατηρούμε τον δάσκαλο να προσπαθεί με επιτυχία να μοιράσει ανιδιοτελώς μόχθο, πάθος και ενέργεια, ώστε να καταφέρει να κάνει τα παιδιά με δυσκολίες πρώτα να τον εμπιστευτούν και μετά να «διδαχθούν».

Κάποιος θα ονόμαζε τυχερά αυτά τα παιδιά μέσα στην ατυχία τους, καθώς κανένα από τα δύο δεν μπορεί να έχει την προσαρμοσμένη βοήθεια που χρειάζεται στο σπίτι από το οικογενειακό του περιβάλλον. Αφενός ο Τζέινταν, του οποίου ο πατέρας δουλεύει συνέχεια και η μητέρα δεν έχει αποκτήσει τις κατάλληλες δεξιότητες για να ανταπεξέλθει και αφετέρου η Κάιλη, με μια μητέρα εθισμένη στην ηρωίνη, ζει μόνο με τη γιαγιά της, η οποία προσπαθεί να της δημιουργεί χορευτικές ρουτίνες για να βοηθήσει την εγγονή της να αποστηθίσει τις λέξεις –ίσως η πραγματική συμπερίληψη στην εκπαίδευση θα μπορούσε να περιέχει όντως χορευτικές ρουτίνες στη διαδικασία εκμάθησης σχολικού υλικού.

Σε μία από τις πιο αποκαρδιωτικές σκηνές –για τους παρατηρητές που σχετίζονται ή έστω συναισθάνονται την παιδαγωγική και τα δεινά αυτής– συναντούμε τον αποχωρισμό του δασκάλου από τους δύο μαθητές του. Ο κ. Μακάφερτι αποφασίζει να εγκαταλείψει τη θέση του ως εκπαιδευτικού, καθώς έχει πια χάσει την υπομονή του με κάποιους, σε τέτοιο σημείο που ο ίδιος νιώθει πως δεν είναι καλός δάσκαλος τελικά.

Προσωπικό υστερόγραφο…

Δεν συνηθίζω να γράφω σε α΄ ενικό, εξαιτίας όμως της σχέσης μου με τη σκηνοθέτιδα, έκρινα το υστερόγραφο ως «αναγκαίο καλό». Η Μυρσίνη είναι πάνω από όλα δασκάλα, λέξη με δυνατό απόηχο και βάρος. Ούσα μαθήτριά της στο θεατρικό εργαστήρι «Επί σκηνής», οφείλω να σας εκμυστηρευτώ πως το μεγαλύτερο μάθημα που μου δίδαξε –πέρα από το να μειώσω σε μεγάλο βαθμό την ταχυλογία μου– ήταν το να δοκιμάσω να ακολουθήσω το φως μέσα μου, στον δικό μου χρόνο, με τον δικό μου τρόπο. Δώδεκα χρόνια αργότερα από τη γνωριμία μας, εξερευνώντας τον δικό μου ρόλο ως «δασκάλα» μέσα από αυτήν την «Τάξη», συνειδητοποίησα πως το να είμαι δημιουργική και να προσαρμόζομαι στις ανάγκες του μαθητευόμενου δεν είναι αρκετό, καθώς το σύστημα, οι ελλείψεις και οι ταξικές διαφορές μπορεί να γίνουν δυνατότερα από την επιτέλεση της εκάστοτε διδαχής.

⸻Πόσο ανεκτές είναι οι προσαρμοστικές τεχνικές στο δημόσιο σχολείο;

⸻Πόσο ειλικρινής παραμένει η επαγγελματική ταυτότητα του εκπαιδευτικού στο πέρας της θητείας του;

⸻Πόση εμπιστοσύνη δείχνουν πραγματικά οι κηδεμόνες των παιδιών στους εκπαιδευτικούς;

Η ταυτότητα της παράστασης

Σκηνοθεσία: Μυρσίνη Λαντζουράκη

Σκηνογραφία – Ενδυματολογία: Ιωάννης Ν. Καραγκιουλμέζης

Μουσική: Μαρίνος Τόκας

Βοηθός Σκηνοθέτη: Ρίτα Μοσχίδου

Επιμέλεια Φωτισμού: Γιάννης Τζατζανάς

Video Promo: Μιχάλης Δανιήλ Βαμβακάς

Παίζουν: Χρύσα Ιωαννίδου, Βασίλης Λειβαδίτης, Βούλα Παναγιωτίδου, Μαρία Παπαδοπούλου, Δημήτρης Πάσσος, Ασπασία Πιτιλάκη.

*Η Ραφαηλία Γενήουστα είναι πτυχιούχος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.