«MAMI»: Μια σιωπηλη ωδη στη Μητροτητα

Στην κεντρική σκηνή του θεάτρου της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση έκανε πρεμιέρα, στις 6 Φεβρουαρίου του 2025, η θεατρική παράσταση «MAMI», σε σκηνοθεσία του Mario Banushi. Με τα έργα του “Goodbye, Lindita” (2023) και “Taverna Miresia – Mario, Bella, Anastasia”(2023), ο νεαρός Banushi κάνει τα τελευταία δύο χρόνια τα πρώτα του βήματα προς το «σκηνοθετικό φως», δημιουργώντας τη σύμπραξη  προσωπικών βιωμάτων και παραστασιακού «γίγνεσθαι».

Αξίζει να αναφερθεί πως οι παραστάσεις στις 6, 7 και 8 Μαρτίου θα παρουσιαστούν σε συνθήκες καθολικής προσβασιμότητας, σε συνεργασία με τον πολιτιστικό οργανισμό “liminal”, με υπερτιτλισμό για κωφά και βαρήκοα άτομα, απτική ξενάγηση στον σκηνικό χώρο και ακουστική περιγραφή για άτομα με οπτική αναπηρία.

Άλογος λόγος

Η παράσταση διαρκεί 70 λεπτά και ο χρόνος κατά τον οποίο συντελείται δεν περιλαμβάνει καμία λεκτική επικοινωνία ανάμεσα στους ηθοποιούς. Η μη χρήση της γλώσσας αποτελεί μία θαυμαστή υπενθύμιση της δυναμικής, η οποία παρέχεται από την κίνηση του ανθρώπινου σώματος, τις άναρθρες κραυγές και τους μελωδικούς ήχους. Ο Banushi χρησιμοποίησε με πολύ έξυπνο τρόπο όλο τον σκηνογραφικό εξοπλισμό επί σκηνής ως σύμβολο για το «άλογο ποίημα» της δημιουργίας του. Ένας ηλεκτρικός λαμπτήρας, ένα μικρό σπίτι κι ένα ποδήλατο σήμαναν την εκκίνηση της πλοκής σε έναν επαρχιακό τόπο. Ο κινητικός σχεδιασμός των ηθοποιών ήταν προσεγμένος  τόσο στην ορθή χρήση της διαφορετικής ταχύτητας όσο και στην άρτια δομή του, δημιουργώντας αδιάκοπες μορφές κινητών και ακίνητων γλυπτών.

Το βλέμμα του θεατή ταξίδεψε ανάμεσα σε εικόνες γεννημένες από πίνακες ζωγραφικής, τόσο αναγεννησιακούς όσο και μεταμοντέρνους. Οι παύσεις μεγάλης διάρκειας έδιναν χώρο για «αφηγηματικές ανάσες», απαραίτητες για τη συμβολιστική ατμόσφαιρα της επιτέλεσης, όσο στο κοινό αναγεννάται η έμπρακτη απόδειξη πως για τη δημιουργία συναισθημάτων δεν είναι απαραίτητες οι λέξεις. Σε καμία περίπτωση η παράσταση αυτή δεν είναι εύπεπτη, χρειάζεται προθυμία και χρόνο κατά τη διάρκεια της αναζήτησης της συμβολισμένης αλήθειας της.

Η έμπνευση

Η δραματουργία του θεατρικού έργου είναι μπλεγμένη μέσα στα αλβανικά σπάργανα του δημιουργού του. Ο σκηνοθέτης, γεννημένος στην Αλβανία και μεγαλωμένος από τη γιαγιά του, καθώς η μητέρα του αναγκάστηκε να τον αποχωριστεί για κάποιο χρονικό διάστημα σε ηλικία μόλις ενός έτους, μετενσαρκώνει το πένθος σε «οπτικό ποίημα».

Σκηνές που επαναφέρουν στη μνήμη τον Ιταλό σκηνοθέτη Romeo Castellucci κυριαρχούν. Ο υιός που αλλάζει την πάνα στη γιαγιά-μητέρα του, που την ταΐζει με αγάπη στο στόμα. Ένα ετερόφυλο ερωτευμένο ζευγάρι σχεδόν καθολικό, γυμνό και μάλλον ευλογημένο από την εκκλησιαστική αρχή. Η ψευδαίσθηση της πνιγμονής μέσα στο υγρό γυάλινο δοχείο. Η μαμά που μας φροντίζει με σκληρότητα, μας ντύνει γρήγορα και μας χτενίζει τα μαλλιά για να συνέλθουμε και να εκτελέσουμε τα υπόλοιπα βήματα της ζωής.

Τα δεσμά της οικειότητας και της ετερόχρονης αγάπης που λύνει ο ίδιος ο σκηνοθέτης επί σκηνής, κόβοντας τον μικρό του εαυτό με ψαλίδι από την αγκαλιά της μητέρας του. Το γάλα που ρέει από το γυναικείο στήθος και το πρώτο φαγητό που φτύνεται, γιατί κάποιοι το απαρνιούνται και άλλοι δεν πρόλαβαν να το χορτάσουν. Μία ιστορία ανάμεσα σε αινιγματική δραματουργία με απαντήσεις που δεν είναι συγκεκριμένες και, ίσως, δεν χρειάζεται να είναι. Στον σημερινό κόσμο της πληροφορίας, το «MAMI» μάς χαρίζει την ελευθερία της κριτικής σκέψης. Είθε ο καθείς να αποστάξει τα δικά του συμπεράσματα.

Μητρικός συσχετισμός

Στο σκηνοθετικό σημείωμα ο Banushi αναφέρει: «Πάντα έλεγα ότι η γέννα είναι ένας ανάποδος έρωτας». Η πρόκληση της μετάφρασης θα εκμαιευτεί από το εσωτερικό βίωμα του εκάστοτε θεατή. Η ανάπτυξη της μητρικής συνεξάρτησης, όπως ξετυλίγεται από τα μάτια του τέκνου και όχι της «μητρός». Η αναζήτηση της ανάγκης για μητρική φροντίδα σε μία μη υγιή σχέση, που συναρτάται με το τραύμα του φόβου της εγκατάλειψης. Η αναζήτηση του κόστους της γέννας, της ευθύνης και της προστασίας του νεογνού, που μετατρέπεται σταδιακά σε ενήλικα φροντιστή.

Η παροχή της πρώτης τροφής, δηλαδή η φροντίδα ανάμεσα στο τρίπτυχο υιού –εγγονού, γιαγιάς – μητέρας και μητέρας – κόρης. Εικόνες που χαράζονται βαθιά στη μνήμη του θεατή και απαιτούν σεβασμό στην ερμηνεία τους. Δεν πονά μόνο η γέννα, αλλά και η ευθύνη της ανατροφής σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Σε βάθος χρόνου, για μερικούς θνητούς, η αίσθηση του «μάνα είναι μόνο μία» καταρρίπτεται όχι μόνο σε πρακτικό, αλλά και συναισθηματικό επίπεδο. Ίσως, τελικά, το τραύμα είναι αυτό που οδηγεί στον μετέπειτα ερωτικό συσχετισμό, η συνεχής αναζήτηση του «μαμ» και της ζεστασιάς που παρείχε η μήτρα.

⸻Πόσο ο λόγος περιορίζει την άνθιση όλων των υπόλοιπων εκφραστικών μέσων του ηθοποιού;

⸻Υμνούμε ή ξορκίζουμε τις γυναίκες που μας μεγάλωσαν;

⸻Φροντίζουμε τους κατάκοιτους γονείς με αντίτιμο ή από ανάγκη;

Η ταυτότητα της παράστασης

Συγγραφέας: Mario Banushi

Σκηνοθεσία: Mario Banushi

Πρωταγωνιστούν: Παναγιώτα Γιαγλή, Βασιλική Δρίβα, Δημήτρης Λαγός, Αγγελική Στελλάτου, Ευτυχία Στεφάνου, Ήλια Κουκουζέλη και Φώτης Στρατηγός

Σκηνογραφία & Ενδυματολογία: Σωτήρης Μελανός

Μουσική Σύνθεση & Sound Design: Jeph Vanger

Σχεδιασμός φωτισμών και συνεργάτης στη Δραματουργία: Στέφανος Δρουσιώτης

*Η Ραφαηλία Γενήουστα είναι πτυχιούχος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.