Κατω Νευροκοπι, εκει που η ιστορια «ανθιζει» παρα το ψυχος

Για τους περισσότερους από εμάς, το Κάτω Νευροκόπι είναι συνυφασμένο με το τσουχτερό κρύο και τις πολικές θερμοκρασίες που το χαρακτηρίζουν κατά τους χειμερινούς μήνες. Ωστόσο, όσοι έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν σε βάθος αυτήν τη γωνιά της Ανατολικής Μακεδονίας, διαπιστώνουν ότι το Κάτω Νευροκόπι δεν είναι μόνο το ψύχος του χειμώνα, αλλά κυρίως η θέρμη, το πάθος και η αφοσίωση των ανθρώπων του στη διατήρηση και ανάδειξη της μακραίωνης ιστορικής τους κληρονομιάς. Οι δημοτικές αρχές και οι κάτοικοι της πόλης προσπαθούν με συστηματικές προσπάθειες, τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο να διατηρήσουν ενεργή τη φλόγα της μακραίωνης παρουσίας του οικισμού, αλλά και να αναδείξουν πτυχές της ιστορίας λιγότερο γνωστές στους πολλούς, είτε διοργανώνοντας επιστημονικά συνέδρια, ημερίδες και ομιλίες, είτε με την καθιέρωση επίσημων εορτασμών, όπως για παράδειγμα τα πρόσφατα θεσμοθετημένα Ελευθέρια, το 2023–μετά και από πρόταση του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, κ. Ησαΐα Χατζηκωνσταντίνου–, είτε μέσω διατήρησης των θρησκευτικών παραδόσεων, όπως για παράδειγμα η ανάβαση στο εκκλησάκι των Αγίων Θεοδώρων, και πολλών άλλων, που ενισχύουν τους δεσμούς της τοπικής κοινωνίας με το παρελθόν της και προβάλλουν την πολιτιστική της ταυτότητα.

Ένας ακόμη σταθμός στην ανάδειξη του ιστορικού πλούτου της περιοχής είναι η έκδοση ενός πολυτελούς και ογκώδους Λευκώματος, που ανέλαβε ο Δήμος Κάτω Νευροκοπίου σε συνεργασία με τον κ. Σπυρίδωνα-Δημήτριο Λάτσα, αλλά και μια ομάδα ακαδημαϊκών και ερευνητών, με τίτλο «Το Κάτω Νευροκόπι στην πορεία του χρόνου – Ιστορικό Φωτογραφικό Λεύκωμα», σε σχεδιασμό και παραγωγή της 2KPROJECT.

Μια συνολική και επιστημονικά τεκμηριωμένη αποτύπωση της ιστορικής διαδρομής του Κάτω Νευροκοπίου, από την προϊστορική εποχή έως τη σύγχρονη, με πλούσια αρχειακά στοιχεία, σπάνιες φωτογραφίες, δημοσιεύματα εφημερίδων και προσωπικές μαρτυρίες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις προκλήσεις και τα ιστορικά γεγονότα που διαμόρφωσαν τη φυσιογνωμία της περιοχής, όπως η οθωμανική κυριαρχία, οι συγκρούσεις με τη Βουλγαρική Εξαρχία, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, η γερμανική επίθεση στο Οχυρό Λίσσε στην έναρξη των εχθροπραξιών του Άξονα για την κατάκτηση της Ελλάδας, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η επακολουθήσασα, αμέσως μετά, βουλγαρική κατοχή.

Παράλληλα, εξετάζονται καθοριστικές πτυχές της καθημερινότητας, όπως η εκπαίδευση, οι θρησκευτικές παραδόσεις, η αγροτική οικονομία και οι πολιτιστικές δράσεις, οι οποίες αναδεικνύουν τη σημασία της περιοχής ως ένα ζωντανό κομμάτι της εθνικής ιστορίας.

Το Λεύκωμα απευθύνεται σε αναγνώστες που επιθυμούν να γνωρίσουν σε βάθος την ιστορική, πολιτιστική και κοινωνική ταυτότητα του Κάτω Νευροκοπίου και της ευρύτερης περιοχής.

Ένα φωτογραφικό λεύκωμα, καρπός συλλογικού μόχθου

Το Λεύκωμα αυτό είναι απόρροια συλλογικής προσπάθειας και πνεύματος συνεργασίας.Η συγγραφή και επεξεργασία των ιστορικών τεκμηρίων και των φωτογραφιών πραγματοποιήθηκε από τον κ. Κωνσταντίνο Πεσυρίδη, υποψήφιο διδάκτορα Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας ΔΠΘ, με τη συνδρομή της κ. Τζένης Κατσαρή-Βαφειάδη, φιλολόγου, η οποία ανέλαβε, επίσης,  και τον σχεδιασμό και την επιμέλεια της έκδοσης. Ο κ. Κωνσταντίνος Παπακοσμάς, συγγραφέας τοπικής ιστορίας και συλλέκτης ιστορικού υλικού, ανέλαβε την έρευνα, τη συγκέντρωση ψηφιακών τεκμηρίων εθνικού και περιφερειακού Τύπου, χαρτών και φωτογραφιών, ενώ γενικότερα στην έκδοση συνέδραμαν οι κ. Άγγελος Γούσιος, φωτογράφος και ερευνητής, Ησαΐας Χατζηκωνσταντίνου, πρ. Πρόεδρος Κοινότητας Κάτω Νευροκοπίου και Πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Κάτω Νευροκοπίου όπως προαναφέραμε, Ζωή Μαρκοπούλου, απόφοιτος ΕΑΠ, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Διοίκηση Πολιτιστικών Μονάδων και υποψήφια διδάκτωρ ΔΠΘ, Αναστασία Λάτσα, απόφοιτη Σχολής Βαλκανικών-Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών ΠΑΜΑΚ και τελειόφοιτη Νομικής Σχολής ΔΠΘ. Το επίμοχθο έργο του συντονισμού αυτής της πολυμελούς ομάδας έφερε εις πέρας ο κ. Σπυρίδων-Δημήτριος Λάτσας, εκδότης, δημοσιογράφος, Αντιπρόεδρος Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων.

Μητροπολίτης Ζιχνών και Νευροκοπίου,κ. Ιερόθεος, «Εύχομαι εγκαρδίως το Λεύκωμα αυτό, μέσω της αρχαιολογικής, ιστορικής, ανθρωπολογικής και τοπιογραφικής γνώσης που προσφέρει, να αποτελέσει οδηγό»

Την ιστορική αυτή έκδοση χαιρετίζουν και προλογίζουν εκπρόσωποι των θρησκευτικών και δημοτικών αρχών της πόλης, με την αρχή να δίνεται η ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιχνών και Νευροκοπίου κ. Ιερόθεου: «Μετά πολλής πνευματικής χαράς εκφράζω τον ευφρόσυνόν μου χαιρετισμόν και επευλογώ πατρικώς και Επισκοπικώς την έκδοση του ανά χείρας Λευκώματος με θέμα το Κάτω Νευροκόπι, την δεύτερη έδρα της Ιεράς Μητροπόλεώς μας Νευροκοπίου και Ζιχνών.

Χάριτι Θεού, με την πρεσβεία της Παναγίας και τις ικεσίες των Αγίων, σχεδόν είκοσι δύο (22) συναπτά έτη ιερουργώ στον περικαλλή και ιστορικό Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου και σε κάποια από τα πολλά Ιερά Παρεκκλήσια, συμπροσεύχομαι, συμπορεύομαι και συνυπάρχω με τον Κλήρο και τον Λαό του Νευροκοπίου μας. Δεν έχω παύσει να θαυμάζω την Πίστη και το γνήσιο Ορθόδοξο φρόνημα, το εκκλησιαστικό ήθος, τους υπέρ Πίστεως και Πατρίδος αγώνες και θυσίες, την προσφορά των ανθρώπων της τοπικής μας Εκκλησίας ανά τους αιώνες έως και σήμερα, τον μόχθο να οικοδομήσουν, να συντηρήσουν, να ανακαινίσουν και να διαφυλάξουν τους Ιερούς Ναούς, τους αγίους τόπους του χωρίου, καθώς εκεί λαμβάνομεν την Χάρη Του Παναγίου Πνεύματος και ως Εκκλησία προσευχόμεθα διά την κοινήν μας σωτηρίαν.

Συγχαίρων και ευχαριστών εκ μέρους ολοκλήρου του πληρώματος της Ιεράς Μητροπόλεώς μας Νευροκοπίου και Ζιχνών τους φορείς της τοπικής αυτοδιοικήσεως, τους διοικητικούς και υπηρεσιακούς παράγοντες που συνήργησαν στην έκδοση και όσους εργάσθηκαν και εκοπίασαν διά την άρτια προετοιμασίαν και την σύνταξή της, εύχομαι εγκαρδίως το Λεύκωμα αυτό, μέσω της αρχαιολογικής, ιστορικής, ανθρωπολογικής και τοπιογραφικής γνώσης που προσφέρει, να αποτελέσει οδηγό ώστε ο αναγνώστης να κατανοήσει την Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη ως πορεία προς τον Σωτήρα Κύριον Ιησούν Χριστόν».

Ελευθέριος Ταμπουρίδης, «Οι νέοι μας θα έχουν τη δυνατότητα να ανακαλύψουν, να γνωρίσουν και να αγαπήσουν τον τόπο τους μέσα από τις σελίδες του Λευκώματος»

Στη συνέχεια, ο Δήμαρχος Κάτω Νευροκοπίου, κ. Ελευθέριος Ταμπουρίδης σημειώνει: «Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση προλογίζω το Λεύκωμα αυτό, μια σπουδαία πρωτοβουλία του τ. Προέδρου της Κοινότητας Κάτω Νευροκοπίου κ. Ησαΐα Χατζηκωνσταντίνου και των μελών του συμβουλίου, που αποτυπώνει την ιστορική πορεία, την πολιτιστική κληρονομιά και την ψυχή του τόπου μας.

Το Κάτω Νευροκόπι είναι ένας τόπος με βαθιές ρίζες στην ιστορία, ένας τόπος που άντεξε, εξελίχθηκε και συνεχίζει να πορεύεται στο μέλλον με σεβασμό στην παράδοσή του. Αυτό το Λεύκωμα δεν είναι απλώς μια συλλογή εικόνων και καταγραφών· είναι ένα “παλίμψηστο” της μνήμης, ένας πολύτιμος θησαυρός που αναδεικνύει τη διαχρονική πορεία της Κοινότητάς μας μες στον χρόνο. Μέσα από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό και τις προσεγμένες αναφορές, ο αναγνώστης καλείται να ταξιδέψει στο παρελθόν, να γνωρίσει τις ρίζες του και να αναλογιστεί το μέλλον. Η έκδοση αυτή δεν αποτελεί μόνο έναν φόρο τιμής στην ιστορία του Κάτω Νευροκοπίου, αλλά και μια πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Οι νέοι μας θα έχουν τη δυνατότητα να ανακαλύψουν, να γνωρίσουν και να αγαπήσουν τον τόπο τους μέσα από τις σελίδες του.

Συγχαίρω θερμά όλους όσοι εργάστηκαν για την υλοποίηση αυτού του σπουδαίου έργου και εύχομαι το Λεύκωμα αυτό να αποτελέσει πηγή γνώσης, έμπνευσης και υπερηφάνειας για όλους μας».

Γιάννης Κυριακίδης, «Το Λεύκωμα αποτελεί σημείο αναφοράς για τον πολιτισμό μας και πηγή έμπνευσης για το μέλλον»

Ακολουθεί ο χαιρετισμός του πρ. Δημάρχου Κάτω Νευροκοπίου, κ. Γιάννη Κυριακίδη:«Αποτελεί για μένα προσωπική τιμή και χαρά να χαιρετίσω την έκδοση του παρόντος Λευκώματος Ιστορίας και Μνήμης. Ένα Λεύκωμα που δημιούργησε, με πολύ μεράκι, μια ομάδα ανθρώπων, καταφέρνοντας να παντρέψουν το χθες με το σήμερα, να τοποθετήσουν τον πολυαγαπημένο μας τόπο στον χώρο και στον χρόνο.

Έχοντας σαν δεδομένο ότι ο πολιτισμός και η ιστορία μας, η φύση και ο τόπος είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την ανθρώπινη παρουσία και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι για την καλλιέργεια, την προαγωγή των ανθρώπινων αξιών και σχέσεων κάθε κοινωνίας, στήριξα και ενθάρρυνα κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Δήμαρχος την προσπάθεια αυτή. Ο τόπος μας έχει πλούσια ιστορία και απαράμιλλη φυσική ομορφιά, που συνεχίζει την πορεία του στον χρόνο, αντιστεκόμενος σε ό,τι τείνει να αναιρέσει την αυθεντικότητα. Με το Λεύκωμα αυτό και τα στοιχεία που αναφέρονται, ταξιδεύεις μαζί του στη μνήμη, τον χώρο και τον χρόνο. Παρακολουθείς τους κατοίκους από πάντα με περισσή φροντίδα και ακάματη προσφορά να προσέχουν τον τόπο τους. Αποτελεί παρακαταθήκη, καθώς αποτυπώνει στοιχεία για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι. Αναδεικνύει και τιμά το παρελθόν, μεταφέροντας κληρονομιά στις νεότερες γενιές.

Κλείνοντας, θα ήθελα να συγχαρώ όλους όσοι συνέβαλαν στη δημιουργία αυτού του Λευκώματος και να ευχηθώ το παράδειγμά τους να βρει μιμητές. Το Λεύκωμα αποτελεί σημείο αναφοράς για τον πολιτισμό μας και πηγή έμπνευσης για το μέλλον».

Ησαΐας Χατζηκωνσταντίνου, «Σε πολλούς θα ξαναζωντανέψουν παλιές εικόνες, μνήμες και αναμνήσεις και πολλοί νέοι θα βρουν μια αιτία για να ρωτήσουν για το αγαπημένο μας Κάτω Νευροκόπι»

Συλλογικός κόπος, όπως προαναφέραμε το παρόν Λεύκωμα, αλλά δεν θα είχε υλοποιηθεί δίχως και την πρωτοβουλία του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Ησαΐα Χατζηκωνσταντίνου, που αντιλήφθηκε την ανάγκη καταγραφής και διάσωσης της ιστορίας του Κάτω Νευροκοπίου σε ένα Λεύκωμα: «Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως πρόεδρος της Κοινότητας Κάτω Νευροκοπίου (2014-2023), παρατήρησα ότι δεν υπάρχει κάπου καταγεγραμμένη η ιστορία της Κοινότητάς μας. Στο μεταξύ, όπως εύκολα διαπιστώνεται, στο διαδίκτυο αναρτώνται παλιές φωτογραφίες, στις οποίες είναι αποτυπωμένες παραδοσιακές φορεσιές, παλιά εργαλεία των κατοίκων της περιοχής, ήθη και έθιμα και πολλά άλλα ιστορικά τεκμήρια μιας άλλης εποχής. Πολλοί συμπολίτες μας διασώζουν ακόμα προφορικά σημαντικές ιστορικές στιγμές του παρελθόντος, οι οποίες επίσης κρίνεται σκόπιμο να καταγραφούν, προκειμένου να περάσουν αναλλοίωτες στους επιγόνους μας. Ακόμα, σημαντικές είναι οι ιστορικές αναφορές στο ημερολόγιο της Εκκλησίας μας. Πολλά μικρά και μεγάλα έργα, τα οποία υλοποιήθηκαν, θα παραμείνουν αχρονολόγητα, δεδομένου ότι ούτε οι υπηρεσίες του Δήμου τηρούν ημερολόγιο καταγραφής τους.

Κατόπιν των παραπάνω και για την ορθή αποτύπωση της ιστορίας μας, ως Τοπικό Συμβούλιο, με εισήγησή μου προτείναμε την καταγραφή της ιστορίας του τόπου μας από την αρχαιότητα (στοιχεία αρχαιολογικής υπηρεσίας κατόπιν της ανασκαφής το 2020) μέχρι σήμερα και στη συνέχεια, την καταγραφή κάθε ιστορικού γεγονότος και έργου ή δράσης. Όλα τα προαναφερόμενα θα αποτελέσουν μια πλήρη και πρωτοποριακή βάση δεδομένων της ιστορίας του τόπου μας, διαθέσιμη για κάθε χρήση. Σύμφωνα με την έρευνα ειδικών ιστορικών και αρχαιολόγων, το Κάτω Νευροκόπι έχει μακρό ιστορικό παρελθόν και ο τόπος αυτός συνδέεται με τη ρωμαϊκή και παλαιοχριστιανική περίοδο.

Η αρχή έγινε με τη δημιουργία του πρώτου Λευκώματος, που περιέχει σπάνιες και ιστορικής σημασίας φωτογραφίες, πραγματικά ντοκουμέντα. Σε πολλούς θα ξαναζωντανέψουν παλιές εικόνες, μνήμες και αναμνήσεις και πολλοί νέοι θα βρουν μια αιτία για να ρωτήσουν, να μάθουν από τους παλιούς, για το αγαπημένο μας Κάτω Νευροκόπι. Η καταγραφή της ιστορίας δεν θα σταματήσει σε αυτό το Λεύκωμα, διότι σίγουρα θα είναι η αφορμή να εμφανιστούν νέα τεκμήρια που ενδεχομένως διατηρούμε στο σπίτι μας. Νέα τεκμήρια που ίσως προκύψουν από τις αρχαιολογικές ανασκαφές, οι οποίες προγραμματίζονται.

Κλείνοντας, νιώθω την υποχρέωση να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν για το πρώτο Λεύκωμα της Κοινότητας Κάτω Νευροκοπίου και, μεταξύ άλλων, τον π. Δήμαρχο κ. Γιάννη Κυριακίδη, για την υποστήριξη και ανάθεση της πρότασης αυτής, τον Δήμαρχο κ. Ελευθέριο Ταμπουρίδη επίσης για την υποστήριξη, έρευνα και ανάδειξη τεκμηρίων, τους τοπικούς συμβούλους, την Προϊσταμένη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Δράμας κ. Βασιλική Πουλιούδη και τον Γ. Γ. κ. Γεώργιο Μουρουζίδη».

11 κεφάλαια που ξεχειλίζουν ιστορία και αναμνήσεις…

Toπαρόν Ιστορικό Φωτογραφικό Λεύκωμα δομείται σε 11 κεφαλαία, που ακολουθούν θεματική και χρονολογική ταξινόμηση και επιχειρούν να διερευνήσουν την πορεία του Κάτω Νευροκοπίου στο βάθος του χρόνου. Περισσότερο αναλυτικά, τα κεφάλαια είναι τα εξής:

—Κεφάλαιο 1 | Η ιστορία του Ζυρνόβου και της περιοχής του μέχρι και τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο

—Κεφάλαιο 2 | Στατιστικά στοιχεία: Η πληθυσμιακή εξέλιξη του Οικισμού μετά την έλευση των προσφύγων

—Κεφάλαιο 3 | 1941 – 1949: Η αντίσταση των Οχυρών, η Βουλγαρική Κατοχή, η Εθνική Αντίσταση και ο Εμφύλιος Πόλεμος

—Κεφάλαιο 4 | Δημιουργία υποδομών 1914 κι εντεύθεν, Αυτοδιοικητικά 1964 − 2024 και… Κυβερνητικά

—Κεφάλαιο 5 | Θρησκευτική ζωή – Γιορτές

—Κεφάλαιο 6 | Η παιδεία στο Ζύρνοβο και την περιοχή του

—Κεφάλαιο 7 | Προσκοπισμός

—Κεφάλαιο 8 | Αθλητισμός

—Κεφάλαιο 9 | Περιβάλλον – Οικονομία – Κατοικία

—Κεφάλαιο 10 | Κοινωνική ζωή – Πολιτισμός

—Κεφάλαιο 11 | Επέτειος Ελευθερίας – «Ελευθέρια» Κάτω Νευροκοπίου.

Το Λεύκωμα αυτό, έκτασης 216 σελίδων, δεν περιορίζεται σε μια απλή ιστορική αφήγηση, αλλά προσφέρει ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο έργο, πλαισιωμένο με πλήθος βιβλιογραφικών αναφορών, που ενισχύουν την αξιοπιστία του. Επίσης, όπως κατέστη ήδη σαφές, βρίθει από φωτογραφίες, χάρτες, εικόνες, πίνακες και αποκόμματα εφημερίδων, όλα προσεκτικά βιβλιογραφημένα, συμβάλλοντας στην αποσαφήνιση πιθανών παρερμηνειών, που συχνά ανακύπτουν λόγω των ποικίλων και συχνά ανακριβών αναρτήσεων στο διαδίκτυο.

Το πλούσιο αυτό υλικό, όχι απλώς οπτικοποιεί τα ιστορικά γεγονότα που περιγράφονται, αλλά αποκτά πρωταγωνιστική θέση,  επιτρέποντας στον αναγνώστη να αντιληφθεί πολυπρισματικά την ιστορία του τόπου του, μέσα από στοιχεία-αρχεία του παρελθόντος αλλά και του παρόντος. Μέσω της άμεσης επαφής με αυθεντικές πηγές και τεκμήρια, ο αναγνώστης μπορεί να βιώσει την καθημερινότητα, την κουλτούρα και τις αξίες της τοπικής κοινωνίας τού τότε, να κατανοήσει την ιστορική συνέχεια και να αναγνωρίσει τα σταθερά χαρακτηριστικά, που, παρά τις μεταβολές των καιρών, εξακολουθούν να συνδέουν και να ενώνουν τα μέλη της κοινότητας μέχρι σήμερα.

Το Κάτω Νευροκόπι, μέσα από τις πράξεις του, αποδεικνύει έτσι ότι η πραγματική δύναμη ενός τόπου δεν βρίσκεται στις φυσικές του συνθήκες, αλλά στον τρόπο που οι άνθρωποί του αντιλαμβάνονται και διαχειρίζονται τη συλλογική τους μνήμη. Σε μια εποχή που η ταχύτητα συχνά συνθλίβει τη μνήμη, το Κάτω Νευροκόπι αντιστέκεται με τρόπο ουσιαστικό. Δεν αφήνει την ιστορία του να «παγώσει»· την κρατά ζωντανή, τη μεταλαμπαδεύει και τη μοιράζεται.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.