Ηρακλης Τζαφετας: «Η τεχνη δεν θα αλλαξει τον κοσμο· ολοι μαζι θα τον αλλαξουμε»
Την Παρασκευή 21, το Σάββατο 22 και την Κυριακή 23 του Φλεβάρη, στο ΔΗΠΕΘΕ Κομοτηνής έρχεται το LEBENSRAUM. Στη σκηνή του ΔΗΠΕΘΕ Κομοτηνής το τρίτο μέρος της τριλογίας LEBENSRAUM του Θανάση Τριαρίδη.
Δύο χρόνια μετά την τελευταία εμφάνισή του, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Ηρακλής Τζαφέτας επιστρέφει το προσεχές τριήμερο, 21, 22 και 23 Φεβρουαρίου στη σκηνή του ΔΗΠΕΘΕ Κομοτηνής.
Αυτή τη φορά με το τρίτο μέρος της τριλογίας “LEBENSRAUM” του Θανάση Τριαρίδη, που ανέβηκε επί σκηνής για πρώτη φορά στην Ελλάδα στην Λάρισα, στο Κέντρο Έρευνας Θεάτρου & Χορού +ΠΛΗΝ αποσπώντας ενθουσιώδεις κριτικές παρουσία του συγγραφέα.
Με την αφορμή της «επιστροφής» του στην Κομοτηνή, για τις ανάγκες της παράστασης ο κ.Τζαφέτας μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» και τους Όλγα Ιωαννίδου και Αλέξανδρο Χατζόπουλο, για το τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας, την συνεργασία του με τον κ.Γιώργο Κωνσταντινίδη ο οποίος σπούδασε στην Κομοτηνή, αλλά και την αλλαγή που κατά τον ίδιο «διαφαίνεται» στο «πείραμα» της πραγματικής ζωής.
Ηρακλής Τζαφέτας όμως…
ΠτΘ: κ.Τζαφέτα για όσους ενδεχομένως δεν έχουν ακούσει, να κάνουμε τις συστάσεις με το “LEBENSRAUM” και το περιεχόμενο του;
Η.Τζ.: Το “LEBENSRAUM” είναι ένα project, μια τριλογία. Και τα τρία μέρη του, μπορούν να αναγνωστούν και να τα δει κάποιος αυτόνομα και αυτό είναι το ωραίο με τη γραφή του Τριαρίδη στη συγκεκριμένη τριλογία. Παρόλα αυτά, για κάποιον που έχει γνώση των δύο προηγούμενων, είναι πιο εύκολο να κατανοήσει και να μπει στον κόσμο του LEBENSRAUM. Το δεύτερο και το τρίτο μέρος δεν έχουν ξανανέβει ποτέ στην Ελλάδα. Το δεύτερο μέρος ανέβηκε πέρυσι σε συνεργασία με την Θάλεια Χαραρά και το τρίτο επίσης ξεκίνησε από την Λάρισα και τώρα βρισκόμαστε σε περιοδεία.
«Το “LEBENSRAUM” είναι όλα αυτά τα “deals” που γίνονται γεωπολιτικά»
ΠτΘ: Στο σχετικό δελτίο τύπου το “LEBENSRAUM” περιγράφεται ως ένα πείραμα για το μέλλον της ανθρωπότητας και όπως γνωρίζουμε και από τις προηγούμενες παραστάσεις το κοινό συμμετέχει ενεργά…
Η.Τζ.: Στα LEBENSRAUM ο Θανάσης Τριαρίδης, καταργεί τον «τέταρτο τοίχο». Κάνει δηλαδή το κοινό συμμέτοχο, θέτοντας με κάποιον τρόπο τα ερωτήματα πάρα πολύ άμεσα. Το “LEBENSRAUM” είναι γερμανική λέξη και σημαίνει ζωτικός χώρος. Έχει να κάνει με την πολεμική τακτική του Χίτλερ, που σημαίνει ότι κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να μπορεί να προσαρτά τα εδάφη που του χρειάζονται για να αναπτυχθούν. Κάτι που γίνεται και τώρα δηλαδή, σύμφωνα και με τις τελευταίες εξελίξεις που παρακολουθούμε την Αμερική που θέλει «με το έτσι θέλω» να μπει στην Ουκρανία και για τις ορυκτές γαίες που έχουν. Με λίγα λόγια το “LEBENSRAUM” είναι όλα αυτά τα “deals” που γίνονται γεωπολιτικά. Το θέμα είναι ότι ο Θανάσης Τριαρίδης το βάζει όλο αυτό σε ένα ατομικό επίπεδο. Δηλαδή κατά πόσο παραχωρώντας εμείς κομμάτι του μυαλού μας στον φόβο, μπορούμε να γίνουμε υποχείρια του καθενός, κάτι το οποίο επίσης το βλέπουμε συνέχεια γύρω μας, κυρίως από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης. Το πώς δηλαδή μια κοινωνία η οποία έχει παραδοθεί στον φόβο, μπορείς να την κουμαντάρεις προς όποια κατεύθυνση θέλεις, να την χειραγωγήσεις, να της δημιουργήσεις ψευδαισθήσεις, να της υποσχεθείς πράγματα, να της παρουσιαστείς ως «σωτήρας», μετατρέποντάς την ουσιαστικά σε ένα χαμστεράκι. Στο πρώτο και στο δεύτερο μέρος το κοινό καλείται να πάρει μια απόφαση. Υπάρχει δηλαδή πολύ ξεκάθαρα στο τέλος το δίλημμα. Σε αυτό το τρίτο μέρος δεν υπάρχει αυτό. Βλέπουμε τι συμβαίνει όταν ο αποδέκτης του πειράματος αποφασίζει να πάρει τον έλεγχο και αυτός είναι και το μεγάλο φινάλε της τριλογίας. Βλέπουμε τι συμβαίνει όταν το θύμα, ο αποδέκτης του πειράματος, συναντά τον δημιουργό του. Έναν άνθρωπο υπερβολικά ματαιόδοξο που έρχεται στο πείραμα και να θέλει να το κερδίσει, να γίνει ο θρύλος. Και εκεί οι καταστάσεις οδηγούνται στα άκρα. Έχει διπλό φινάλε, διπλή ανατροπή. Δεν σε αφήνει να ηρεμήσεις και πραγματικά «μένεις» στο τέλος. Έχει κάθαρση φυσικά, έχει λύτρωση, αλλά κατά την προσωπική μου άποψη είναι από τα καλύτερα κορυφώματα που έχω συναντήσει σε παράσταση. Είναι συγκλονιστικό κατ’ εμέ.
ΠτΘ: Είναι μια παράσταση δηλαδή για «γερό στομάχι»…
Η.Τζ.: Τεχνικά είναι το πιο δύσκολο μέρος της τριλογίας, διότι υπάρχουν εφέ στη σκηνή, υπάρχει αίμα. Γι’ αυτό έρχεται ο κόσμος, για να δει το αίμα, αυτό κάνουμε. Όπως γινόταν και στην Παλαιστίνη, όπου οι Ισραηλινοί νοίκιαζαν βάρκες για να βλέπουν τις βόμβες να πέφτουν. Είναι θέαμα αυτό το πράγμα.
«Το να βλέπεις “ισχυρούς” ανθρώπους να φοβούνται δείχνει ότι κάτι μάλλον πάει καλά»
ΠτΘ: Το έχουμε συνηθίσει αυτό σαν κοινωνίες, σε βαθμό που δεν μας αγγίζει πιά;
Η.Τζ.: Νομίζω ότι υπάρχουν αισιόδοξα μηνύματα. Ειδικά όλο αυτό που γίνεται με τα Τέμπη και το οποίο εμείς εδώ στη Λάρισα το ζήσαμε λίγο πιο κοντά, μόνο και μόνο επειδή γεωγραφικά ήμασταν πιο κοντά στο σημείο της δολοφονίας. Γιατί για μένα προσωπικά ήταν δολοφονία. Είναι κυριολεκτικά όλος αυτός ο φόβος και όλο αυτό το ψέμα που έχει υπάρξει γύρω από το θέμα αυτό. Και τίποτα να μην ισχύει και αν θεωρήσουμε ότι τα βίντεο που βγήκαν είναι αληθινά και δεν υπήρξε παράνομο φορτίο, εμείς εδώ από την πρώτη ημέρα μιλήσαμε με ανθρώπους στα χωριά που απέχουν δέκα λεπτά από την Λάρισα και οι οποίοι μας μετέφεραν ότι ξύπνησαν με κρότο, αυτόν των δύο τρένων που «βάδιζαν» επί 12 λεπτά στην ίδια γραμμή. Αυτό από μόνο του είναι έγκλημα. Οπότε ο,τιδήποτε άλλο και να μην ισχύει, στην υποθετική περίπτωση που δεν ισχύει, από μόνο του το συμβάν είναι έγκλημα, είναι δολοφονία. Μέσα σε αυτά τα δυο χρόνια μπήκαμε σε ένα καθεστώς παράνοιας, ότι όλοι λένε ψέματα, όλοι σκεφτόμαστε λάθος, όλοι είμαστε τρελοί. Αυτό συνέβαινε πάντα, αλλά με τους άλλους, δηλαδή με το ναυάγιο στην Πύλο, με τους μετανάστες, με τον Ζακ, απλά δεν μας «άγγιζε» τόσο γιατί ήταν «οι άλλοι». Τώρα που ήταν «τα δικά μας» παιδιά και ήταν κάτι που έγινε στο κέντρο της Ελλάδας, με δυο τρένα που δεν μπορείς να τα εξαφανίσεις, ο κόσμος βγήκε και ο φόβος νομίζω ότι κάπως αλλάζει μεριά. Το να βλέπεις τόσο «ισχυρούς» ανθρώπους να φοβούνται, σημαίνει ότι μάλλον κάτι πάει καλά.
«Η τέχνη δεν θα αλλάξει άμεσα τον κόσμο, αλλά μπορεί σίγουρα να διευρύνει τη φαντασία σου»
ΠτΘ: Ποιος είναι ο τρόπος με τον οποίο επιδρά τη τέχνη και το θέατρο σε όλους εμάς; Και πώς αντιλαμβάνεστε εσείς τον ρόλο της τέχνης σε όλο αυτά που συμβαίνουν;
Η.Τζ.: Δεν το ξέρω, γιατί είμαι 36 χρονών, μαθαίνω ακόμα, πειραματίζομαι, συζητάω με συναδέλφους, προσπαθώ να συναναστρέφομαι, να ψάχνω, να ψάχνομαι. Θεωρώ ότι η τέχνη δεν θα αλλάξει τον κόσμο, θεωρώ όμως ότι όλοι μαζί θα αλλάξουμε τον κόσμο και όχι ως καλλιτέχνες «πεφωτισμένοι», ούτε ως διανοούμενοι κουλτουριάρηδες. Θεωρώ ότι θα τον αλλάξουμε όλοι μαζί, όπως φαίνεται με αυτές τις συγκεντρώσεις τις μαζικότατες συγκεντρώσεις ότι θα αλλάξει τώρα. Έτσι αλλάζει ο κόσμος. Αυτό έχει δείξει η ιστορία. Ο ρόλος της τέχνης, και κυρίως των παραστατικών τεχνών, χωρίς να μειώνω τις άλλες φυσικά, μέσα σε όλο αυτό, είναι να γεννάει ερωτήσεις, να μπορείς να προσανατολίζεσαι πιο σωστά όσον αφορά τις δράσεις σου. Μέχρι εκεί. Η τέχνη δεν θα αλλάξει άμεσα τον κόσμο, αλλά μπορεί σίγουρα να διευρύνει τη φαντασία σου, να σε κάνει θα βάλεις την φαντασία στις δράσεις σου. Δείτε για παράδειγμα τι γίνεται στη Σερβία που αποκλείονται πόλεις από πορείες 100 χλμ. Αυτό θέλει φαντασία και σε αυτό η τέχνη μπορεί όχι απλά να βοηθήσει, αλλά να παίξει καθοριστικό ρόλο. Οπότε σου δείχνει πώς η τέχνη «σπάει» την κανονικότητα, όπως το να πας στο θέατρο, σε μια συναυλία, σε μια έκθεση, να διαβάσεις ένα ποίημα, να παρακολουθήσεις μια ωραία ταινία, νομίζω ότι «σπάει» τη ρουτίνα, αυτή τη μονότονη γραμμή που ζει ο καθένας και η καθεμία. Αυτό το σπάσιμο της κανονικότητας το καταφέρνουν δυο πράγματα. Ο έρωτας και η εξέγερση. Τίποτα άλλο. Οπότε η τέχνη μπορεί να κάνει αυτό ακριβώς.
«Το πείραμα γίνεται για την ανθρωπότητα, όπως κάθε πείραμα»
ΠτΘ: Πώς νοιώθετε που μετά από 3,5 χρόνια «κλείνει» αυτός ο κύκλος του “LEBENSRAUM”;
Η.Τζ.: Όταν κάναμε το “LEBENSRAUM 1” με τη Θάλεια τη Χαραρά – με την οποία φτιάξαμε το LEBENSRAUM 1 και 2 από κοινού – τύχαινε να είναι σε προχωρημένη εγκυμοσύνη, σε σημείο που πάνω στον μήνα το παιδί μας θα γεννιόταν. Σήμερα το παιδί μας είναι 2,5 χρονών και η παράσταση συνεχίζει να παίζεται. Το “LEBENSRAUM 3” το κάνω με τον Γιώργο Κωνσταντινίδη, ο οποίος σπούδαζε στην Κομοτηνή και τον οποίο γνώρισα μέσα από το θεατρικό εργαστήρι «Κύκλος» που είχα τότε στο Θρακικό Ωδείο Κομοτηνής. Ο Γιώργος Κωνσταντινίδης τελείωσε τη σχολή του Κρατικού και παρόλο που αποφοίτησε φέτος θεωρώ ότι ανταπεξήλθε πάρα πολύ καλά. Είναι λίγο περίεργο που δεν είμαι με τη Θάλεια στο LEBENSRAUM 3, αλλά έχει ενδιαφέρον το να έχεις δυο άντρες πάνω στη σκηνή. Είναι στερεοτυπικό αλλά δεν θα έπρεπε να είναι. Έχει ενδιαφέρον και αυτή η ισορροπία, γιατί στα άλλα δυο εγώ έκανα και τον χειριστή και τον αποδέκτη.
Το πείραμα γίνεται για την ανθρωπότητα, όπως κάθε πείραμα. Δηλαδή αυτό ισχύει και στο τρίτο. Απλά είναι θεατές. Κάθεστε αναπαυτικά και περιμένετε το αίμα. Αυτή είναι η συνθήκη, η σύμβαση, το “LEBENSRAUM 3”.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
