Η Θρακιωτικη Λυρα του Σαμμακοβιου ξαναβρισκει τη φωνη της
Μια Λύρα του Σαμμακοβίου, που κατασκευάστηκε με βάση το σχέδιο μια παλιότερης που φυλάσσεται στο Λαογραφικό Μουσείο του Νέου Σιδηροχωρίου, συνόδεψε πριν από μερικές ημέρες τους παραδοσιακούς Θρακιώτικους χορούς στην αρχή του 39ου Ανταμώματος Σαμμακοβιτών, στα χέρια του Χαράλαμπου Μπενάζη, ο οποίος μέσα από αυτή φέρνει την παράδοση των προγόνων του στο σήμερα, και βάζει παρακαταθήκη για τη διατήρησή της και στο μέλλον.
Ο κ. Μπενάζης είναι φιλόλογος από τη Δράμα, ασχολείται όμως από τα σχολικά του χρόνια με τη λύρα και τα τραγούδια της Θράκης, έχοντας καταγωγή από την Αγία Παρασκευή Δράμας, ένα χωριό όπου εγκαταστάθηκαν καταγόμενοι από την Τρουλιά, το πιο κοντινό χωριό προς το Σαμμάκοβο η ιστορία της οποίας συνταυτίζεται με την δική του, ενώ οι υπόλοιποι Σαμμακοβίτες βρίσκονται στο Μανδράκι Θεσσαλονίκης, στο Μικρόκαμπο Κιλκίς και οι περισσότεροι στο Νέο Σιδηροχώρι.
Αγκάλιασε λοιπόν την λύρα του τόπου καταγωγής του, ένα αντίγραφο της λύρας του Μπάρμπα Γκόρη που φυλάσσεται στο Λαογραφικό Μουσείο Νέου Σιδηροχωρίου, που κατασκεύασε ο κ. Γιάννης Ντομπρίδης, και έπαιξε με αυτή στο αντάμωμα συνοδεύοντας χορούς που χορεύονταν στο Σαμμάκοβο μεταξύ των οποίων και ο χορός «Τ’ Αντρονικου ο γιος», που είναι στενά σχετισμένος με αυτό, και αναδείχθηκε
Αγάπη για την παράδοση από μικρός
Όπως τόνισε, η αγάπη του για την λύρα ξεκίνησε κατά τα μαθητικά του χρόνια, στο Μουσικό Σχολείο Δράμας, όπου ήρθε σε επαφή με αυτή και τα τραγούδια της Θράκης γενικότερα. Κατά τα φοιτητικά του χρόνια, είχε την ευκαιρία να ασχοληθεί πιο επισταμένα με την τοπική παράδοση του Σαμμακοβίου και της Τρουλιάς, με κύριο οδηγό τα σχετικά βιβλία που είχαν εκδοθεί από το Δήμο Νέου Σιδηροχωρίου επί Δημαρχίας Κωνσταντίνου Βαρβάτου.
Κατά την στρατιωτική του θητεία βρέθηκε στην Κρήτη, όπου του φάνηκε πολύ αξιοζήλευτο το πόσο οι άνθρωποι εκεί προωθούσαν την μουσική τους παράδοση, και τότε αποφάσισε να κάνει οτιδήποτε περνούσε από το χέρι του για να προωθήσει την δική του τοπική μουσική παράδοση.
Τον Σεπτέμβριο του 2023, πήρε στα χέρια του για πρώτη φορά μια θρακιώτικη λύρα, όχι ακόμα του Σαμμακοβίου, αλλά μια τυπική λύρα από το Κωστί. Με αυτήν όμως ξεκίνησε να μαθαίνει το όργανο, όπως όλοι οι λυρατζήδες της πατρίδας, δηλαδή αυτοδίδακτος.
Ασχολείται δε μόνο με τραγούδια της πατρίδας, ώστε να έχει τη δυνατότητα ο καθένας που κρατά το Σαμμακόβι και την Τρουλιά, στην καρδιά του να βρει τα ακούσματα στο σήμερα.
Αυτή η λύρα τον συντρόφευσε και στο εξωτερικό όπου βρέθηκε για αρκετούς μήνες για επαγγελματικούς λόγους, όταν και ασχολήθηκε ιδιαιτέρως με τα πολυάριθμα τραγούδια που έχουν για την ξενιτειά. Επιστρέφοντας από τα ξένα τον Οκτώβριο του 2024, και με βοήθεια από την ξαδέρφη του Χρύσα Φ. Μπενάζη, η οποία αναφέρθηκε στην Λύρα του Μπαρμπα Γκόρη στη διπλωματική εργασία που εκπόνησε για τις λύρες του Σαμμακοβίου, ήρθε σε επαφή με τον κ. Βαρβάτο αποφασισμένος να ξαναδώσει φωνή στο σήμερα, στη λύρα του Σαμμακοβίου.
Στις 17 Νοεμβρίου 2024 βρέθηκε στο Σιδηροχώρι, το οποίο γνώριζε από μικρός μιας και την περίοδο του Δήμου Νέου Σιδηροχωρίου, υπήρχαν στενές σχέσεις με τον οικισμό του στη Δράμα, ιδιαίτερα στα ανταμώματα, όταν αντάμωναν οι Σαμμακοβίτες από όλη τη χώρα, που όμως ατόνησε, μετά την απορρόφηση του Δήμου στο Δήμο Κομοτηνής.
Με τη βοήθεια των ανθρώπων του οικισμού προχώρησε σε μια λεπτομερή καταγραφή των αναλογιών της κατασκευασμένης στο Σαμμάκοβο λύρας του Γκόρη, ακολουθώντας τις οδηγίες του κατασκευαστή θρακιώτικων λυρών κ. Γιάννη Ντομπρίδη, στον οποίο στη συνέχεια παρέδωσε τα σχέδια για να κατασκευαστεί εκ νέου μια Λύρα Σιδηροχωρίου.
Η ανακατασκευασμένη λύρα είναι ελαφρώς μεγαλύτερη, η ουσιαστική απόκλιση όμως είναι της τάξης του μισού εκατοστού, όπως διαπίστωσαν όταν ήρθε στο Νέο Σιδηροχώρι εκ νέου, από όπου και προέκυψε η σχετική φωτογραφία.
Παρακαταθήκη για το μέλλον
Ως αυτοδίδακτος, όπως οι παλιοί Λυράρηδες, και σχετικά νέος Λυράρης, ακόμα μαθαίνει τους τρόπους τους, και ελπίζει πως τα επόμενα χρόνια θα συνεχίσει να έχει την ευκαιρία να εμβαθύνει στο παίξιμο και τις πτυχές της.
Ευχής έργο θα ήταν, τόνισε, να υπάρχει συνέχεια και να μην χαθεί η παράδοση της Λύρας του Σαμμακοβίου, κάτι που εξαρτάται κυρίως από τους νέους. Για αυτό θεωρεί θετικό πως όπως είδε και στο αντάμωμα στο Νέο Σιδηροχώρι, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον από τους νέους και μια στροφή στην παράδοση, και αν μιλήσει μέσα τους αυτή η ταυτότητα, θα ξεκινήσουν μόνοι τους και θα το εξελίξουν.
Όσο για την ιδέα να υπάρξει μια στενότερη επαφή μεταξύ του Νέου Σιδηροχωρίου και της διασποράς του Σαμμακοβίου, όπως γινόταν παλιότερα, ο κ. Μπενάζης σημείωσε πως την ταυτότητα αυτή κρατούν έντονα οι παλιότερες γενιές, που συμμετείχαν στο αντάμωμα για να έρθουν σε επαφή με τα ξαδέρφια τους και τους συγγενείς τους τουλάχιστον μια φορά το χρόνο.
Από την κατάργηση του Δήμου Νέου Σιδηροχωρίου αυτό ατόνησε, και δεν το κράτησαν οι νεότεροι, όμως θεωρεί πως όσο συμβαίνουν δρώμενα και γεγονότα στο Νέο Σιδηροχώρι, θα υπάρξει μια προσπάθεια να έρθουν ξανά κοντά.
Με τους δύο Συλλόγους, το Σύλλογο Γυναικών και τον Μορφωτικό, να έχουν δραστήρια ΔΣ, θεωρεί πως μπορούν να γίνουν πολλά, μιας και το Σαμμακόβι είχε έθιμα για όλο τον κύκλο του έτους, ένας πολύ σπουδαίος τόπος με πολύ λαογραφικό υλικό που έχει καταγραφεί, και ελπίζουν πως όλο το χρόνο θα μπορεί να γίνεται κάτι.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
