Η εθνικη συμφιλιωση ορατη στην Κομοτηνη
Μια εξαιρετικά θετική έκπληξη ήταν η κοσμοσυρροή των ενδιαφερομένων για την ιστορία και ιδιαιτέρως για τη δεκαετία του 1940 και τον εμφύλιο πόλεμο, στο φουαγιέ του Μεγάρου Μουσικής Κομοτηνής, με την αφορμή της ομιλίας του δρ Ραϋμόνδου Αλβανού με θέμα «Γιατί αξίζει να μαθαίνουμε Ιστορία – Η δεκαετία του ’40 και η σημασία της σήμερα», που διοργανώθηκε από την αεικίνητη συντονίστρια της Λέσχης Φιλαναγνωσίας Κομοτηνής, κ. Ρένα Σαμαρά-Μάινα, τη Στέγη Πολιτισμού ΑΜΘ και τις Εκδόσεις Επίκεντρο.
Τον κ. Ραϋμόνδο Αλβανό, απόφοιτο του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο τμήμα Συγκριτικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Έσσεξ, διδάκτορα του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και σήμερα διδάσκοντα στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, σύστησε στο κοινό και του παρέδωσε τη σκυτάλη του λόγου η κ. Ρένα Σαμαρά-Μάινα. Σημειωτέον ότι η ομιλία του κ. Αλβανού βασίστηκε στις ξεναγήσεις που έκανε στο Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης στο Γράμμο, από το 2012 μέχρι το 2020 ως επιστημονικός υπεύθυνος, και η εμπειρία του αποτυπώθηκε στο βιβλίο του: «Ο ελληνικός εμφύλιος. Μνήμες σε πόλεμο και σύγχρονες πολιτικές ταυτότητες».
Ο κ. Αλβανός ξεκίνησε την περιδιάβασή του στον χώρο της ελληνικής ιστορίας του 20ου αι. με επικέντρωση στη δεκαετία του ’40 και ιδιαιτέρως στον ελληνικό εμφύλιο, εκκινώντας από το βίωμά του κατά τη διάρκεια των ξεναγήσεων στον Γράμμο, όπου οι επισκέπτες κουβαλούσαν και εκδήλωναν το δικό τους βίωμα είτε αυτό των νικητών είτε των ηττημένων. Ο κ. Αλβανός με τη χρήση power point, παρουσίασε, βάσει πηγών και με παιδαγωγικότατο τρόπο για τους παρισταμένους, κρίσιμους σταθμούς της ελληνικής ιστορίας, όπως το χρονικό διάστημα του μεσοπολέμου με την έκρηξη των εκπαιδευτικών υποδομών και την πληθυσμιακή άνθιση της υπαίθρου, τη μεταξική περίοδο με τον βασιλέα Γεώργιο Β΄ να «έχει το πάνω χέρι», να λαμβάνει τις αποφάσεις, τις 50.000 δηλώσεις μετανοίας των κομμουνιστών που κατατέθηκαν κατά τη διάρκειά της, τον εμφύλιο της Αθήνας, τη Συμφωνία της Μόσχας μεταξύ Στάλιν και Τσώρτσιλ που επέτρεψε την πρώτη πράξη του εμφυλίου με τα Δεκεμβριανά, τη Συμφωνία της Βάρκιζας, τους αριθμούς των στρατών των εμπολέμων, την κυβέρνηση του βουνού και την επίσημη του 1947 με τα δυο ουσιαστικά «κράτη», τις γυναίκες αγωνίστριες με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ που συναποτελούσαν το 25% του στρατού του, κλείνοντας με το πολυαίμακτον του εμφυλίου πολέμου, ο οποίος κόστισε στη χώρα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο πόλεμο, τον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο και τον Μικρασιατικό.
Ακολούθησε η αναφορά του στην «καχεκτική», κατά τον Ηλία Νικολακόπουλο, δημοκρατία των δεκαετιών ΄50 και του΄60, για να αξιολογήσει τη δικτατορία των συνταγματαρχών ως απότοκο των ταγματασφαλιτών του εμφυλίου. Αναφέρθηκε επίσης στην αναγνώριση της εθνικής αντίστασης από το ΠΑΣΟΚ, αλλά και στον νόμο του 1989 που επισφράγισε την εθνική συμφιλίωση και οδήγησε στο κάψιμο 17.500.000 φακέλων πολιτικών φρονημάτων.
Στην ομιλία του κατέθεσε και το «ξάφνιασμά» του από την ανάρτηση του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη για το βιβλίο του, η οποία εκλήφθηκε διαφορετικά από τον πατέρα του, ως «θρίαμβος», και διαφορετικά από τον γιο του, απορριπτικά , με βάση τις ιδεολογικές τους αποκλίνουσες, ενώ απόσπασμα από το ίδιο βιβλίο δόθηκε προς επεξεργασία στο μάθημα της Νεοελληνικής γλώσσας κατά τη διάρκεια των Πανελλαδικών εξετάσεων του 2022, διανεμήθηκε δε φωτοτυπωμένο στους παρευρισκομένους στην ομιλία.
Της ομιλίας ακολούθησε συνομιλία του συγγραφέα με μαθητές που συναποτελούν την Ομάδα Δημοσιογραφίας «Κριτικοί Αναγνώστες» του 1ου ΓΕΛ Κομοτηνής με την καθοδήγηση της φιλολόγου κ. Λίλας Μπούζγα και μαθητές της Ομάδας Ιστορίας του 2ου ΓΕΛ Κομοτηνής με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού κ. Θανάση Τσαρδακλή, ο οποίος και αναπληρώθηκε στην αίθουσα από την κ. Μιριμίνη, ενώ ευρεία ήταν και η συζήτηση που ακολούθησε μεταξύ παρευρισκομένων και συγγραφέα.
Οι παρευρισκόμενοι
Μεταξύ του μεγάλου αριθμού συμπολιτών που παραβρέθηκαν στην ομιλία διακρίναμε τον Καθηγητή του ΔΠΘ κ. Δημήτρη Γουλιμάρη, τον τραγουδοποιό και ιστορικό κ. Βασίλη Φλώρο, τον πολιτικό μηχανικό κ. Αλέξανδρο Πιατίδη, του οποίου ο γιος συμμετείχε στην ομάδα Δημοσιογραφίας του 1ου ΓΕΛ, τον τοπογράφο μηχανικό και λάτρη της ιστορίας κ. Δημήτρη Καρασταύρου, τη δικηγόρο κ. Κλεοπάτρα Στογιαννίδου, τον κ. Σταύρο Τσάγκο και τη σύζυγό του κ. Άρτεμη Σηλυβού, τον κ. Κώστα Κατσιμίγα της Στέγης, τον κ. Γιώργο Τριανταφυλλόπουλο της ΑΔΕΔΥ, τη φιλόλογο κ. Μαρία Αλεξίου, την κ. Ιωάννα Δεμιράκη του Δημοκρίτειου Βιβλιοπωλείου, την κ. Ευγενία Παρτσόγλου της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κομοτηνής, την κ. Αμφιτρίτη Φλώρου και πολλούς πολλούς ακόμη συμπολίτες και συμπολίτισσες, όλων των ηλικιών. Το παρών έδωσαν και οι συνεργάτιδές μας κ. Ελπη Μπλεκάτση και Όλγα Ιωαννίδου του ραδίου του Media Group Παρατηρητής της Θράκης που ήταν και χορηγός επικοινωνίας της εκδήλωσης. [Δείτε σχετική συνέντευξη του κ. Αλβανού ΕΔΩ]
Επιλέγοντας, θα ολοκληρώσουμε την περιδιάβασή μας στην ομιλία του κ. Αλβαβού για τη δεκαετία του 1940 και τον εμφύλιο πόλεμο, με την τελευταία εικόνα του ppt που σχολίασε και αφορούσε τη γνωστή πίπα του Μαγκρίτ με την επιγραφή «αυτό δεν είναι μια πίπα», επισημαίνοντας ότι και η ιστορία είναι αυτό ακριβώς, μια προσωπική πρόσληψη της πραγματικότητας από τους ιστορικούς- συγγραφείς βάσει πηγών, εξ ου και οι αναγνώσεις του εμφυλίου είναι και πολλές και αντιτιθέμενες.
Μια απάντηση στο ερώτημα γιατί να μαθαίνουμε ιστορία;
Γιατί δεν αγαπάνε οι μαθητές την ιστορία; Οι απαντήσεις είναι γνωστές. Γιατί συνήθως πρέπει να μάθουν παπαγαλία, γιατί συνήθως μαθαίνουν για προσωπικότητες και όχι για την κοινωνία, γιατί μαθαίνουν κυρίως για την παλαιότερη ιστορία και όχι τη νεότερη. Ο σημαντικότερος όμως λόγος που η ιστορία είναι απωθητική για τους μαθητές, είναι ότι το σχολείο δεν καταφέρνει να συνδέσει τη ζωή των μαθητών με το παρελθόν. Δεν καταλαβαίνουν γιατί να πρέπει να μάθουν όλα αυτά. Όπως μου έλεγαν κάποιοι φοιτητές μου: «Γιατί, κύριε, να πρέπει να μαθαίνουμε ιστορία; Εμείς κοιτάμε μπροστά. Κοιτάμε στο μέλλον». Αυτό που δεν καταλάβαιναν οι φοιτητές μου και δεν καταλαβαίνουν όσοι δεν εκτιμούν την αξία της γνώσης του παρελθόντος, είναι ότι τελικά όλοι μας είμαστε προϊόντα της ιστορίας. Ό,τι έχουμε στο μυαλό μας έρχεται από τους προηγούμενους από εμάς. Ακόμη και οι λέξεις που χρησιμοποιώ για να γράψω αυτές τις γραμμές, δεν είναι δικές μου. Έρχονται από τους προηγούμενους από εμένα. Και βέβαια το πιο σημαντικό δεν είναι οι λέξεις. Είναι οι πεποιθήσεις, οι αξίες, οι γνώσεις που ακόμη και οι κανόνες. Εμείς αποφασίζουμε για τους κανόνες που ρυθμίζουν τη ζωή μας; Όχι βέβαια. Οι προηγούμενοι από εμάς αποφασίζουν. Εμείς γεννιόμαστε μέσα σε έναν πολιτισμό, σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που όλα αυτά έχουν ήδη διαμορφωθεί. Είναι τόσο μεγάλο το βάρος του παρελθόντος πάνω στο παρόν, που ένας ιστορικός είχε ισχυριστεί κάτι που όταν το είχα πρωτοακούσει είχα εντυπωσιαστεί: «Οι νεκροί μάς κυβερνούν». Βαριά κουβέντα. Δεν συμφωνώ εντελώς όμως, καθώς και εμείς επηρεάζουμε τον τρόπο που εξελίσσεται η ιστορία και έχουμε ευθύνη απέναντι στις μελλοντικές γενιές ως μελλοντικοί νεκροί που αναπόφευκτα είμαστε όλοι μας. Αξίζει να μαθαίνουμε για αυτούς τους νεκρούς. Αξίζει να γνωρίζουμε τι έκαναν, πώς σκέφτονταν, πώς ζούσαν. Αξίζει γιατί αυτοί είναι που διαμόρφωσαν τον κόσμο που μας περιβάλλει. Η γνώση του παρελθόντος είναι απαραίτητη για την κατανόηση του παρόντος. Ή, για να το πούμε με άλλα λόγια, δεν μπορούμε να καταλάβουμε το σήμερα αν δεν ξέρουμε σε βάθος το χθες. Η ιστορία είναι μια πράξη αυτογνωσίας, μια πράξη γνώσης για τον συλλογικό μας εαυτό, απαραίτητη για να καταλάβουμε τον πολιτισμό μας.
Δεν μαθαίνουμε ιστορία για χάρη των προηγούμενων. Όντως αυτοί έφυγαν και δεν έχει πια καμία σημασία για αυτούς. Μαθαίνουμε ιστορία για εμάς, για να μάθουμε από τα λάθη των προηγούμενων, να δούμε τι λειτούργησε καλύτερα για εκείνους και τι όχι. Μαθαίνουμε ιστορία για να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και να σκεφτούμε πού θέλουμε να πάμε. […]
[Ραϋμόνδος Αλβανός, «Ο ελληνικός εμφύλιος. Μνήμες σε πόλεμο και σύγχρονες πολιτικές ταυτότητες», εκδ. Επίκεντρο, 2022 (από τον Πρόλογο του βιβλίου)].
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
