Γιωργος Γκοζης: «Υπαρχει χωρος για το καλο βιβλιο»

Έναν περίπου χρόνο εκδοτικής παρουσίας συμπληρώνουν οι εκδόσεις «Βαγονέτο», ένα εγχείρημα που γεννήθηκε ως φυσική συνέχεια της συγγραφικής και βιβλιοπωλικής δραστηριότητας του «δικού μας» κ.Γιώργου Γκόζη και επιχειρεί να συνδυάσει την έκδοση, το βιβλιοπωλείο και τη δημιουργία μιας ενεργής κοινότητας γύρω από το βιβλίο.

Μιλώντας για τη διαδρομή του «Βαγονέτου» στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» ο κ.Γκόζης μίλησε για την «γέννηση» του εγχειρήματος, τη φιλοσοφία πίσω από τις εκδοτικές επιλογές, την επιμονή στην ποιότητα του βιβλίου ως περιεχομένου αλλά και ως αντικειμένου, καθώς και την ανάγκη οι μικροί εκδοτικοί οίκοι να προσαρμοστούν στις σημερινές οικονομικές συνθήκες χωρίς να εγκαταλείπουν τα λογοτεχνικά τους κριτήρια. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις λέσχες ανάγνωσης που αναμένεται να ξεκινήσουν στο βιβλιοπωλείο, τη δημιουργική γραφή, στην ξενόγλωσση πεζογραφία και στα προσωπικά συγγραφικά σχέδια που εξακολουθούν να βρίσκονται στο τραπέζι.

Γιώργος Γκόζης όμως…

«Στόχος μας να δημιουργήσουμε έναν μικρό πυρήνα συγγραφέων και ποιητών που συνομιλούν μεταξύ τους, με το αναγνωστικό κοινό και με όσα συμβαίνουν σήμερα στον χώρο του βιβλίου»

ΠτΘ: κ.Γκόζη το «Βαγονέτο» συμπληρώνει περίπου έναν χρόνο εκδοτικής παρουσίας. Πώς ξεκίνησε αυτή η διαδρομή και ποια είναι η κατεύθυνση που θέλετε να ακολουθήσετε;

Γ.Γ.: Το «Βαγονέτο» ξεκίνησε περίπου έναν χρόνο πριν, τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο, με την έκδοση της «Αυτοβιογραφίας» του Μπράνισλαβ Νούσιτς, ενός από τους γνωστότερους θεατρικούς συγγραφείς της Σερβίας. Ήταν μια πολύ ωραία αφορμή για να τον συστήσουμε και στο ελληνικό κοινό.

Καθώς πηγαίνουμε προς τη συμπλήρωση ενός χρόνου εκδοτικής παρουσίας, έχουμε κυκλοφορήσει περίπου επτά τίτλους και αναμένονται άλλοι τόσοι. Δύο από αυτούς θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικούς. Ο ένας είναι το ποιητικό σώμα του Ανέστη Ευαγγέλου, ενός από τους σημαντικότερους ποιητές της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, του οποίου τα βιβλία είναι σήμερα δυσεύρετα. Το άλλο, και προσωπικό στοίχημα, είναι η έκδοση του Ίβο Άντριτς, του μοναδικού Νομπελίστα της Γιουγκοσλαβίας, με ένα σώμα κειμένων που παραμένουν αμετάφραστα στα ελληνικά, υπό τον τίτλο «Έλενα και άλλες ιστορίες».

Ο στόχος μας εξαρχής ήταν τριπλός: να προσφέρουμε στο αναγνωστικό κοινό κλασικά έργα πεζογραφίας –ξεκινήσαμε, για παράδειγμα, με τον Τολστόι και τον «Χατζή Μουράτ»–, να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στη βαλκανική πεζογραφία και, ταυτόχρονα, να φιλοξενήσουμε σύγχρονους Έλληνες ποιητές και πεζογράφους. Φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε έναν μικρό πυρήνα συγγραφέων και ποιητών που συνομιλούν όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με το αναγνωστικό κοινό και με όσα συμβαίνουν σήμερα στον χώρο του βιβλίου.

«Να δώσουμε φωνή και βήμα σε δημιουργούς και να παρουσιάσουμε ωραία βιβλία, με έδρα τη Θεσσαλονίκη αλλά με πανελλαδική απεύθυνση»

ΠτΘ: Η δημιουργία ενός εκδοτικού οίκου ήταν ένα όνειρο ζωής ή περισσότερο η φυσική συνέχεια της συγγραφικής και βιβλιοπωλικής σας δραστηριότητας;

Γ.Γ.: Ήταν περισσότερο το δεύτερο, ένα φυσικό επακόλουθο. Δημιουργήθηκε ένας κύκλος που συνδέεται με τις υπόλοιπες δραστηριότητες. Το βιβλιοπωλείο φιλοξενεί τα δικά μας βιβλία, αλλά φυσικά και βιβλία άλλων εκδοτών. Παράλληλα υπήρχε η δημιουργική γραφή, από την οποία προέκυψε και ένας συλλογικός τόμος, υπήρχαν οι μεταφράσεις που ήθελα να πραγματοποιηθούν με συγκεκριμένους όρους, από την επιμέλεια μέχρι και τα εμπορικά δεδομένα.

Ήθελα λοιπόν, κάτω από αυτή τη στέγη, να μπορούν να βρίσκουν χώρο έκφρασης και άλλοι άνθρωποι. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι, με βάση το δικό μας κριτήριο, να δώσουμε φωνή και βήμα σε δημιουργούς και να παρουσιάσουμε ωραία βιβλία, με έδρα τη Θεσσαλονίκη αλλά με πανελλαδική απεύθυνση.

ΠτΘ: Στις επιλογές σας φαίνεται να υπάρχει και μια προσπάθεια να καλυφθούν κενά, είτε μέσα από έργα που δεν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά είτε μέσα από δημιουργούς που δυσκολεύονται να βρουν εκδοτική στέγη. Είναι συνειδητή αυτή η επιλογή;

Γ.Γ.: Ναι. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν εκδώσει στο παρελθόν, αλλά και άλλοι που εμφανίζονται για πρώτη φορά. Έχουμε, για παράδειγμα, έναν πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα 80 ετών. Αυτό με έκανε να διαπιστώσω ότι υπάρχει ένας ιδιότυπος ηλικιακός αποκλεισμός. Άνθρωποι είτε με προηγούμενες εκδόσεις είτε χωρίς καμία έκδοση μπορεί να συναντήσουν έναν τοίχο από τους παραδοσιακούς εκδότες, επειδή πολλές φορές τα κριτήρια μετατοπίζονται προς το μάρκετινγκ και όχι προς τη λογοτεχνική επιλογή.

Υπάρχει σήμερα η λογική ότι, εάν κάποιος έχει χιλιάδες ακολούθους στα κοινωνικά δίκτυα, αυτό δυνητικά μεταφράζεται σε αντίστοιχες πωλήσεις. Έτσι όμως το κέντρο βάρους μπορεί να φύγει από την ουσία και να περάσει στο περιτύλιγμα. Εμάς αυτό δεν μας ενδιαφέρει.

Το ίδιο ισχύει και με την έννοια του «πρωτοεμφανιζόμενου». Δεν καταλαβαίνω γιατί θα πρέπει να συνδέεται αναγκαστικά με μια συγκεκριμένη ηλικία. Ένας άνθρωπος μπορεί να γράψει το πρώτο πραγματικά σημαντικό βιβλίο του πολύ αργότερα στη ζωή του.

Μέχρι σήμερα είμαστε τυχεροί γιατί έχουμε λάβει πολύ καλά χειρόγραφα. Και προσπαθούμε να φροντίζουμε εξίσου το τελικό προϊόν, ώστε το τυπογραφικό και αισθητικό αποτέλεσμα να αποτυπώνει ένα σύνολο ποιότητας και ήθους: από το χαρτί και το εξώφυλλο μέχρι τη συνολική γραφιστική αντίληψη του βιβλίου.

«Χρειάζεται μικρότερη και πιο προσεκτική παραγωγή τίτλων και περισσότερες ποιοτικές επιλογές ως προς τα χειρόγραφα»

ΠτΘ: Αυτή η επιμονή στην ποιότητα μπορεί να είναι οικονομικά βιώσιμη στη σημερινή ελληνική πραγματικότητα;

Γ.Γ.: Μέχρι στιγμής εμάς μας έχει δικαιώσει απόλυτα. Από την άλλη, δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει τα εμπορικά δεδομένα. Ζούμε στο σήμερα και ένας εκδοτικός οίκος πρέπει να μπορεί να πληρώνει τους λογαριασμούς του.

Νομίζω ότι ένα από τα πράγματα που πρέπει να εξετάσουν οι εκδότες είναι τα μικρότερα τιράζ. Αν παλαιότερα κάποιος θα τύπωνε 2.000 αντίτυπα, ίσως σήμερα πρέπει να κινηθεί πολύ πιο συγκρατημένα. Ως βιβλιοπωλείο βλέπουμε στο τέλος κάθε χρονιάς τίτλους που είχαν παρουσιαστεί ως τα επόμενα μεγάλα best seller να διατίθενται τελικά με τεράστιες εκπτώσεις και σε πολύ χαμηλές τιμές. Αυτό δείχνει ότι κάτι δεν λειτούργησε σωστά στον αρχικό σχεδιασμό.

Χρειάζεται επίσης μικρότερη και πιο προσεκτική παραγωγή τίτλων και, κυρίως, περισσότερες ποιοτικές επιλογές ως προς τα χειρόγραφα. Ζούμε σε μια εποχή στην οποία εκδίδονται πάρα πολλά βιβλία. Όταν όμως ο αναγνώστης έχει 20 ευρώ να διαθέσει και πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε ένα καλό και ένα μέτριο βιβλίο, θεωρώ ότι τελικά θα επιλέξει το καλό.

Και «καλό βιβλίο» σημαίνει πρώτα απ’ όλα ουσία και, στη συνέχεια, το αποτέλεσμα που προσφέρεις στον αναγνώστη. Άρα υπάρχει χώρος για το καλό βιβλίο. Χρειάζεται όμως και μια αυτοσυγκράτηση από όλους εμάς που το προτείνουμε, διαφορετικά κινδυνεύουμε να αντιμετωπίζουμε τα βιβλία σχεδόν σαν προϊόντα με ημερομηνία λήξης: κυκλοφορούν σήμερα και έναν μήνα αργότερα βρίσκονται στα αζήτητα.

ΠτΘ: Το «Βαγονέτο» δεν περιορίζεται όμως μόνο στις εκδόσεις και στο βιβλιοπωλείο. Τι σχεδιάζετε φέτος σε σχέση με τις λέσχες ανάγνωσης και τα εργαστήρια;

Γ.Γ.: Φέτος ξεκινάμε ξανά με τις λέσχες ανάγνωσης. Στην προηγούμενη μορφή του βιβλιοπωλείου είχαμε τέσσερις λέσχες, με περίπου 103 μέλη: ελληνική πεζογραφία, επιστημονική φαντασία, μεταφρασμένη πεζογραφία και νουάρ.

Τα δεδομένα στο κέντρο της πόλης είναι πλέον διαφορετικά, όμως μέχρι στιγμής τα μηνύματα είναι πολύ θετικά. Ήδη έχουν συμπληρωθεί τμήματα και από τον Δεκέμβριο θα δούμε πώς θα κινηθεί και η λέσχη νουάρ, καθώς υπάρχει ένα πολύ μεγάλο και εξειδικευμένο κοινό.

Σε ό,τι αφορά τη δημιουργική γραφή, πέρυσι πραγματοποιήθηκε σε δύο κύκλους και μέσα από αυτή προέκυψε ένα συλλογικό έργο με τίτλο «Πεζοπορία» – ένα λογοπαίγνιο ανάμεσα στην πεζογραφία και στην πεζοπορία, στη διαδρομή δηλαδή που κάνει κάποιος από τη στιγμή που επιθυμεί να γράψει μέχρι να φτάσει σε ένα ολοκληρωμένο αποτέλεσμα. Επειδή όμως η μετεγκατάσταση του βιβλιοπωλείου ήταν ένα αρκετά απαιτητικό εγχείρημα, φέτος αποφασίσαμε να πάρουμε λίγο χρόνο πριν οργανώσουμε τον επόμενο κύκλο.

«Το μεγάλο ιστορικό μυθιστόρημα της Μεσογείου»

ΠτΘ: Θα δούμε σύντομα και το δικό σας όνομα κάτω από τη σκέπη των εκδόσεων «Βαγονέτο»; Υπάρχει κάτι καινούργιο που ετοιμάζετε συγγραφικά;

Γ.Γ.: Όλα αυτά έχουν «σκοτώσει» λίγο τον συγγραφέα μέσα μου, γιατί η καθημερινότητα είναι πολύ απαιτητική. Υπάρχουν όμως σχέδια.

Τα προηγούμενα χρόνια είχα τη χαρά να δεχθώ ως δώρο μεταφράσεις του «Γκουανό» σε άλλες γλώσσες, οπότε θέλω να ελπίζω ότι με το νέο έτος θα υπάρξει κάποια εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση.

Και όταν ξεμπερδέψουμε λίγο με τον φόρτο της καθημερινότητας, έχω στο μυαλό μου να κυκλοφορήσει ακόμη ένα δικό μου βιβλίο από το «Βαγονέτο». Η φιλοδοξία μου θα ήταν να είναι αυτό που εγώ αποκαλώ «το μεγάλο ιστορικό μυθιστόρημα της Μεσογείου». Ένα βιβλίο για την παρουσία και τη συνύπαρξη των λαών της Μεσογείου, με μια γεωγραφική και ιστορική διαδρομή που θα περνά από την Καταλονία και τη Μολδαβία έως τη Μονεμβασιά, τη Βόρεια Αφρική, τις παρυφές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και τους Σελτζούκους, βασισμένο μάλιστα σε μεσαιωνικά χειρόγραφα.

Το «Βαγονέτο» και στην Κομοτηνή

ΠτΘ: Καταληκτικά αν θα μπορούσατε να περιγράψετε την φιλοσοφία του «Βαγονέτου» ποια θα ήταν αυτή;

Γ.Γ.: Υπάρχει πάντα για έναν συγγραφέα το όνειρο να δει το βιβλίο του μεταφρασμένο και να κυκλοφορεί σε μια άλλη χώρα. Εμείς δοκιμάζουμε και έναν διαφορετικό δρόμο: να μπορεί ένα ελληνικό βιβλίο να μεταφράζεται σε μια άλλη γλώσσα αλλά να κυκλοφορεί και εδώ, στην Ελλάδα.

Έχουμε πλέον δημιουργήσει στο βιβλιοπωλείο ένα τμήμα ξενόγλωσσης πεζογραφίας. Οι επισκέπτες από το εξωτερικό, αλλά και οι άνθρωποι που ζουν πλέον για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα στην πόλη, αναζητούν πολλές φορές ένα βιβλίο ως αναμνηστικό. Και ένα βιβλίο στη γλώσσα τους μπορεί να λειτουργήσει ακριβώς έτσι.

Ταυτόχρονα, όταν διαβάζουν έναν συγγραφέα από τη χώρα που τους φιλοξενεί, έχουν τη δυνατότητα να «ξεκλειδώσουν» πτυχές της καθημερινότητας και της κουλτούρας που δεν μπορούν να γνωρίσουν μόνο μέσα από μια τουριστική επίσκεψη.

Επίσης να πω πως η αγάπη μας για την Κομοτηνή είναι δεδομένη. Σύντομα το «Βαγονέτο» πρόκειται να πάρει τις ράγες και προς τα εκεί, γιατί θα ήθελα να έχουμε μια κατά πρόσωπο γνωριμία με το κοινό της Κομοτηνής και της Θράκης γενικότερα και να παρουσιάσουμε από κοντά τα βιβλία μας. Υπόσχομαι ότι αυτό θα συμβεί πολύ σύντομα.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.