Εργαστηριο διαλογου στη Θεσσαλονικη για τη μνημη, τη θεολογια και την εκπαιδευση

Ένα εργαστήριο διαλόγου με θέμα τη σχέση μνήμης, θεολογίας και εκπαίδευσης διοργανώνεται το Σάββατο 17 Ιανουαρίου στη Θεσσαλονίκη από τον Πανελλήνιο Θεολογικό Σύνδεσμο «ΚΑΙΡΟΣ» Κεντρικής Μακεδονίας και το πρόγραμμα «Δράσεις Ιστορίας, Μνήμης, Πολιτισμού», ε την υποστήριξη του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας και της πλατφόρμας ιστορικής μνήμης mnemonikon.gr.

Αφορμή για το εργαστήριο αποτελεί η φωτογραφική έκθεση που φιλοξενείται από τον Οκτώβριο στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα με τίτλο «Χώροι Μνήμης, Τόποι Μαρτυρίου» του Νίκου Κοσμίδη. Η έκθεση είναι αφιερωμένη στα 80 χρόνια από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Από την έρευνα στη δημόσια συζήτηση

Όπως εξηγεί ο Νίκος Κοσμίδης, υπεύθυνος του προγράμματος και ένας από τους ομιλητές του εργαστηρίου, η έκθεση «πρωτοπαρουσιάστηκε πριν από τέσσερα χρόνια στην πόλη της Ξάνθης» και αποτελεί προϊόν μακρόχρονης ερευνητικής ενασχόλησης με τους χώρους ιστορικής μνήμης. «Είναι μια προσπάθεια να παρουσιάσω στο κοινό το πώς διαχειριζόμαστε τόπους ιστορικής μνήμης, κατεξοχήν “σκοτεινής μνήμης”, δηλαδή τόπων που συνδέονται με πολεμικές συγκρούσεις, εκτελέσεις, στρατόπεδα συγκέντρωσης και μαζικές ταφές», σημειώνει.

Η φιλοξενία της έκθεσης στη Θεσσαλονίκη συνδέθηκε με τη συμπλήρωση 80 ετών από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Όπως τονίζει ο ίδιος, επρόκειτο για μια ευκαιρία επαναπροσέγγισης της ιστορικής κληρονομιάς, η οποία «δεν μπορεί να είναι παρά μια προσπάθεια αποφυγής νέων συγκρούσεων και υπέρβασης των διαφορών». Ωστόσο, προσθέτει με προβληματισμό ότι «δυστυχώς το 2026 μας διαψεύδει».

Η Θεσσαλονίκη ως τόπος μνήμης

Η επιλογή της Θεσσαλονίκης δεν είναι τυχαία. Η πόλη φέρει έντονο ιστορικό αποτύπωμα από την περίοδο της Κατοχής και του Ολοκαυτώματος της εβραϊκής κοινότητας. «Έχουμε το στρατόπεδο Παύλου Μελά, που ήταν στρατόπεδο συγκέντρωσης, και χώρους που παραμένουν μέχρι σήμερα αντικείμενο συζήτησης και αντιπαραθέσεων ως προς τη διαχείρισή τους», αναφέρει ο κ. Κοσμίδης».

Εκπαίδευση πέρα από τα σχολικά βιβλία

Κεντρικός στόχος του προγράμματος είναι η σύνδεση της έκθεσης με τις σχολικές κοινότητες. «Η όλη προσπάθεια που κάνουμε είναι να βοηθήσουμε τα παιδιά και τους συναδέλφους εκπαιδευτικούς να κατανοήσουν όλα αυτά τα σύνθετα θέματα», επισημαίνει. Όπως λέει, η εμπειρία δείχνει ότι όταν τα παιδιά «συναντούν την ιστορία στον χώρο και την ψηλαφίζουν», η κατανόηση γίνεται βαθύτερη και ουσιαστικότερη.

Παράλληλα, τονίζει ότι η ιστορία δεν λειτουργεί αυτόματα ως ανάχωμα στην επανάληψη της βίας. «Τελικά δεν είναι μόνο η μνήμη ή η εμπειρία του θανάτου αυτή που αποτρέπει τους ανθρώπους. Είναι κάτι άλλο και αυτό το άλλο πρέπει να διερευνήσουμε. Τι είναι τελικά αυτό που κάνει τους ανθρώπους όχι να ξεχνούν, αλλά να θεωρούν ότι είναι δυνατόν να επιλυθούν ζητήματα μέσα από την πολεμική σύρραξη και μάλιστα που να προκαλεί εκατόμβες νεκρών και την ταραχή, τη διατάραξη της παγκόσμιας ειρήνης. Άρα το ζήτημα δεν είναι πια τόσο απλό όσο αυτό που λέμε ότι διδάσκει η ιστορία. Η ιστορία τα τελευταία χρόνια λέει ότι δεν διδάσκει, αν ο άνθρωπος δεν θέλει να διδαχθεί από αυτήν. Συνεπώς, πρέπει να κατανοήσουμε και να εξετάσουμε τι κάνει έναν άνθρωπο να θέλει να διδαχτεί από την ιστορία και τι να την αγνοήσει, ακόμα και αν την έχει διδαχθεί ή την έχει μπροστά του», αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι το ζήτημα είναι «κοινωνικοπολιτικό, ανθρωπολογικό, θεολογικό και πολιτιστικό».

Πέρα από τις επετείους

Σύμφωνα με τον κ. Κοσμίδη, ζητούμενο είναι να ξεπεραστεί η λογική της επετειακής προσέγγισης. «Να βγάλουμε τον κόσμο από τη λογική ότι η ιστορία περιορίζεται σε μια επέτειο, σε καταθέσεις στεφάνων και παρελάσεις», υπογραμμίζει, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια πρακτική «πολύ λίγα πράγματα μπορεί να προσφέρει».

Το εργαστήριο του Σαββάτου φιλοδοξεί να ανοίξει έναν ευρύτερο διάλογο, δίνοντας εργαλεία κυρίως στους εκπαιδευτικούς, αλλά και σε κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη, για μια πιο κριτική και ενεργή στάση απέναντι στο παρελθόν και τις προκλήσεις του παρόντος.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.