Ενα ακομη «δωρο» του Αποστολου Μουζαλιωτη, το ανεκδοτο ποιημα του «Ψαχνοντας καινουρια πατριδα»

Στο πλαίσιο των φετινών γιορτών μνήμης που διοργανώνει ο ΠΟΞ     

Δευτέρα προχθές και στην Ξυλαγανή ήταν η κεντρική ιστορική εκδήλωση των φετινών γιορτών του Δεκαπενταύγουστου που διοργανώνει ο Πολιτιστικός Όμιλος Ξυλαγανής, ο γνωστός μας ΠΟΞ, με τίτλο «… από την Ανατολική Ρωμυλία στην Ξυλαγανή – 100 χρόνια ζωής»,  από τις 27 Ιουλίου και μέχρι τις  3 Αυγούστου 2024. Με κεντρικό ομιλητή τον κ. Άγγελο Παληκίδη,  Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δ.Π.Θ.  και θέμα «Πόλεμοι, διπλωματία και ανθρωπισμός σε θυελλώδεις καιρούς: το 1922 και η Θράκη», που έριξε φως στα σκοτεινά μονοπάτια των γεωπολιτικών ανταγωνισμών και των πολέμων που θεμελίωσαν τα ανταγωνιστικά και στηριζόμενα στο μοτίβο του εθνικού εχθρού έθνη-κράτη.

Εκδηλώσεις του Δεκαπενταύγουστου που μεταθέτουν το ενδιαφέρον των Ροδοπιτών σ’ αυτό το γεμάτο ιστορία και πολιτισμό κεφαλοχώρι του νομού μας με τη μακρά ιστορία και τους εναλλασσόμενους πληθυσμούς, βούλγαρους και έλληνες κυρίως, κατά την εκρηκτική περίοδο της πρώτης εικοσαετίας του εικοστού αιώνα.  Εκδηλώσεις με πρωταγωνιστή τη μνήμη αλλά και την ευδαιμονία για τις καινούριες ρίζες και την προκοπή που σημείωσαν οι πρόσφυγες κάτοικοί της από την Ανατολική Ρωμυλία και την Ανατολική Θράκη.    

Στο πλαίσιο αυτό της γιορτής της μνήμης και των εκατό χρόνων εξόδου ο συντοπίτης συγγραφέας Απόστολος Μουζαλιώτης, ζυμωμένος μέχρι μυελού των οστών με τις μαρτυρίες, τα βιώματα ζωής, τα τραγούδια, τα αινίγματα, τον λόγο εν γένει των ανατολικορωμυλιωτών καταθέτει σήμερα –και συμπληρωματικά αφού η ιστορία αφορά και στις προσωπικές ιστορίες των καθημερινών ανθρώπων– στον δημόσιο χώρο ένα ανέκδοτο ποίημα καημού για την πατρίδα που εγκαταλείφτηκε, τεχνουργημένο με τους τρόπους του δημοτικού τραγουδιού, μέσα από το οποίο –με οξύτητα που ξαφνιάζει μιας και πρόκειται για τρίτης γενιάς πρόσφυγα– ζούμε με ένταση το «τραύμα» του ξεριζωμού από την πατρίδα, που είχε κι αυτό διπλή φορά. 

 
Απόστολος Μουζαλιώτης όμως, η πατρίδα των παππούδων του,  αλλά και οι δικές του πατρίδες…

«ΨΑΧΝΟΝΤΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ»

Του Απόστολου Μουζαλιώτη*

—Μάνα πατέρα φεύγουμε να πάμε στην Ελλάδα.

―Για σύνελθε παιδάκι μου και έλα στα λογικά σου.

Τι είναι αυτά που λες, αυτά που αραδιάζεις;

Εδώ είναι ο τόπος μας εδώ και το βιος μας

Εδώ είναι και η πατρίδα μας τι λένε Ρωμυλία

Σ’ αυτόν τον τόπο ανδρώθηκε και ο Διγενής Ακρίτας.

—Μάνα η  Ρωμυλία χάθηκε, η Ρωμυλία πάει

Την πήρανε οι Βούλγαροι, την κάναν Βουλγαρία

Μας κλέψαν και τα αντέτια μας και όλα τα ζαναάτια

Μας κάψαν την Αγχίαλο το 1906, σκότωσαν παλικάρια μας που ’ταν 76

Μας κλείσαν και τις εκκλησιές, ξυρίζουν τους παπάδες

Κλείνουν και τα σχολεία μας, διώχνουν και τους δασκάλους

Βουλγάρικα να μάθουνε θέλουν τα παιδιά μας

Να μάθουν για τον Σαμουήλ, να διδαχθούν τους Κρούμους να κάνουν

προσηλυτισμό σαν να μιλούν σε Ούννους

Να σβήσει από τα μάτια μας, να φύγει απ’ την καρδιά μας της Ρωμανίας, η χιλιετής

λαμπρή κληρονομιά μας

Να μην ακούσουνε ξανά λένε Παλαιολόγους, μήτε τους Κομνηνούς ούτε Βουλγαροκτόνους

Θέλουν να μας αφανίσουνε, δεν βλέπουνε την ώρα να μην το μαρτυρήσουμε

πως ζούνε σε ξένη χώρα

Μας είπαν και το ανέκδοτο «για να μην είστε σκλάβοι θα πρέπει να δηλώσετε ότι

είστε από πάντα σλάβοι».

—Σταμάτα γιε μου να λαλείς, σταμάτα να αραδιάζεις, πονέσανε τα στήθια μου

και μάτωσε η καρδιά μου

Δεν τα ξέρα όλα αυτά εγώ δεν τα ’χα ματακούσει

Φεύγα παιδί μ’ να φεύγουμε μη μας προλάβουν κι άλλα, για κόσια λάδωσε

τ’ αμάξι, διπλή ταΐ στα βόδια.

Να κάνεις στρώμα στα μωρά, στον άρρωστο πατέρα σ’, να τρέξω εγώ στα μνήματα

να ανάψω τα καντήλια και να της πως της μάνας μου δεν θα ματαπατήσω

Να πάρω χώμα από τον τάφο της, να ανάβω τα κεριά της.

Ζέψε παιδί μ’  να φεύγουμε κι Παναγιά μαζί μας.

—Μάνα είμαι μικρός και άβγαλτος και στράτα δεν κατέχω

Δίχως χάρτη και πυξίδα πώς θα μπορέσουμε να βρούμε την Ελλάδα;

—Τράβα παιδί μ’ μη σκιάζεσαι και εγώ θα σε ορμηνεύω

Νοτιάς να σε κτυπάει στα στήθια σου και ο βοριάς στην πλάτη

Αυτός είναι ο δρόμος ο σωστός που βγάζει στην Ελλάδα.

—Και πού θα πάω μάνα μου και πού θα νταγιαντίσω;

—Όπου εβρείς δένδρο από ελιά και ήμερο πουρνάρι.

—Τις νύχτες ταξιδεύαμε, τις νύχτες με φεγγάρι και την ημέρα ψάχναμε νεράκι

και χορτάρι.

Στον δρόμο που πηγαίναμε στον δρόμο που τραβούσαμε βλέπω μια άμαξα καλή που

τέτοια δεν ξανάδα

Δυο άλογα την έσερναν και τα δυο ανδρειωμένα και ο αμαξάς περήφανος και

όμορφο παλικάρι, σταμάτησε και ρώτησε πού βγάζει αυτός ο δρόμος;

—Πες μας από πού έρχεσαι και θα τα πούμε όλα

—Απ’ την Ελλάδα έρχομαι, στη Βουλγαρία πάω, δήλωσα πως είμαι Βούλγαρος και

φεύγω απ’ την Ελλάδα, να κόβονταν το χέρι μου που έπιασα το μολύβι.

—Πες μας ρε φίλε να χαρείς ποιο είναι το χωριό σου; Αν είναι όμορφο καλό να πάω

να κατοικήσω.

—Ανάμεσα στον Ίσμαρο και την Ισμάρα λίμνη

Εκεί είναι το χωριουδάκι μου, εκεί είναι το χωριό μου.

Κουσλανλί το λέγανε παλιά, Ξυλαγανή το λένε τώρα.

Είναι πολλές οι χάρες του μα ποια να πρωτοπιάσω

Πολλά πουλάκια κελαηδούν, λελέκια κροταλίζουν και τα τζιτζίκια αν ακούς να δεις

το πώς τσιρίζουν.

Έχει πηγάδια μπόλικα με τα νερά τα κρύα

Βγάζει κορίτσια όμορφα, λεβέντες παλικάρια

Έχει και μπόλικη ελιά και ήμερα πουρνάρια.

—Δίνει στα βόδια μια φκιεντριά, για το νοτιά κινάει έχοντας πάντα κατά νου τον

τόπο που ζητάει.

Περνάει της Θράκης τα βουνά, της Ροδόπης τα μπαλκάνια, τη θάλασσα αντίκρισε,

τη λίμνη την Ισμάρα

Και τότε βροντοφώναξε: «Γεια σου Ελλάδα αιώνια».

Έφτασαν στην Ξυλαγανή, κατάντα  τ’ Άι Δημήτρη γιόρτασε και τ’ γιορτή τ’ γιατί τον

λέγαν Μήτρη.

Θερμά τους υποδέχτηκαν οι Ανατολικοθρακιώτες, και όλοι τους βροντοφώναξαν

«Καλώς τους Ρωμυλιώτες».

*Ο Ξυλαγανιώτης Απόστολος Μουζαλιώτης είναι  λάτρης της ιστορίας της Ανατολικής Ρωμυλίας και του πολιτισμού της· απότοκό τους  είναι το βιβλίο του «Όσα είδα και όσα άκουσα στο χωριό μου, την Ξυλαγανή Ροδόπης – Με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από την εγκατάσταση των προσφύγων», Κομοτηνή 2021.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.