Δυο μυθιστορηματα για τους λατρεις της μυθικης Ανατολης και του μυστηριου

—Το αστυνομικό συγγραφικό ντεμπούτο του Κωνσταντίνου Παπαθανασίου

1. Αχμέτ Ουμίτ, «Για χάρη της αγάπης – Παραμύθι σαν μυθιστόρημα», Στέλλα Βρετού μτφρ., εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2025, σ. 360.

Ο Αχμέτ Ουμίτ είναι, αναντίρρητα, ένας από τους αγαπημένους μας Τούρκους λογοτέχνες, μαζί με τους Ορχάν Παμούκ και Ομέρ Ζουλφού Λιβανελί. Ο Αχμέτ Ουμίτ γεννήθηκε στο Γκαζιαντέπ το 1960 και ζει σήμερα στην Κωνσταντινούπολη. Έχουν ήδη μεταφραστεί και κυκλοφορούν στα ελληνικά δώδεκα μυθιστορήματά του, από τις εκδόσεις Πατάκη, μαζί με το τελευταίο του πόνημα, «Για χάρη της αγάπης», για το οποίο θα μιλήσουμε εδώ.

Το δίχως άλλο, το παρόν μυθιστόρημα είναι ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο, που θα μας θυμίσει φιλοσοφικού τύπου έργα, που αποκαλύπτουν αλήθειες για μυημένους, όπως η όπερα «Μαγεμένος αυλός» του Μότσαρτ, η «Ασκητική» του Καζαντζάκη και το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» του Φρίντριχ Νίτσε, πονήματα στα οποία το Φως παλεύει διαρκώς με το Σκότος ως έννοιες.Παρομοίου περιεχομένου αλληγορικό παραμύθι είναι, επομένως, και το πανέμορφο παραμύθι που παραπέμπει κάπως στα «Παραμύθια της Χαλιμάς» και στις «Χίλιες και μία νύχτες», αυτό που γράφτηκε «Για χάρη της αγάπης». Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το «Για χάρη της αγάπης» είναι ένα ταξίδι αυτογνωσίας, ένας οδηγός για μυημένους αναγνώστες, που δίνεται υπό μορφή παραμυθιού.

Ο τόπος και ο χρόνος της υπόθεσης είναι απροσδιόριστος, όπως συμβαίνει εξάλλου πάντα στα παραμύθια. Πέντε πρίγκιπες σε πέντε διαφορετικά βασίλεια βλέπουν ταυτόχρονα το ίδιο όνειρο: περπατούν στα σοκάκια μιας άγνωστης και απροσδιόριστης πόλης και αντικρίζουν κάποια στιγμή μία κοπέλα, που όμοιά της σε ομορφιά δεν έχουν ποτέ τους αντικρίσει… Συμβουλεύονται, λοιπόν, πέντε μάντεις, προκειμένου να ανακαλύψουν πού ακριβώς θα μπορέσουν να βρουν την κοπέλα. Οι μάντεις τους λένε ότι, αναμφίβολα, είναι ερωτευμένοι, αλλά οι πατεράδες βασιλείς που κυβερνούν, θυμώνουν με τη συμβουλή αυτή και διατάζουν να φυλακιστούν οι μάντεις. Τελικά, η παρεξήγηση λύνεται, και οι πέντε πρίγκιπες από τις χώρες του Πάγου, της Άμμου, του Νερού, του Ανέμου και του Βουνού, και ξεκινούν για το μεγάλο ταξίδι της αυτογνωσίας τους, κατά τη διάρκεια του οποίου όλα θα αλλάξουν στις ζωές τους…

—Ο πρίγκιπας από τη Χώρα του Πάγου θα έρθει αντιμέτωπος με τον φοβερό Λευκό Γίγαντα και θα προσπαθήσει να απελευθερώσει μια δεσποσύνη, έως ότου καταλάβει ότι τα πράγματα δεν είναι τελικά όπως φαίνονται…

—Ο πρίγκιπας από τη Χώρα της Άμμου θα επισκεφθεί την Όαση του Θάρρους, όπου θα έρθει αντιμέτωπος με αήττητους πολεμιστές και θα πάρει και αυτός ένα καλό μάθημα…

—Ο πρίγκιπας από τη Χώρα του Νερού θα ταξιδέψει στη θάλασσα, θα βοηθήσει φάλαινες και θα καταλάβει ότι η καλοσύνη που δείχνουμε πάντοτε επιστρέφεται…

—Ο πρίγκιπας από τη Χώρα του Ανέμου θα επισκεφθεί τους Πύργους της Ευγένειας και του Βορρά, και θα βιώσει κάθε είδους διχόνοια… και, τέλος,

—O πρίγκιπας από τη Χώρα του Βουνού θα επισκεφθεί το Όρος της Ελπίδας, θα έρθει αντιμέτωπος με τη φωτιά και θα βιώσει τελικά την κάθαρση…

Κατόπιν, όλοι τους θα επισκεφθούν την άγνωστη πόλη –που συμβολίζει την ουτοπία– και εκεί θα γραφτεί και το φινάλε του παραμυθιού.

Ο Αχμέτ Ουμίτ γράφει μία αλληγορική ιστορία για τον έρωτα, για τα όνειρα και την προαιώνια μνήμη των ανθρώπων, μια ιστορία εντελώς διαφορετική από αυτά στα οποία μας έχει συνηθίσει ως τώρα, που θα μας συναρπάσει και θα μας βάλει, συγχρόνως, σε σκέψεις.

2. Κωνσταντίνος Παπαθανασίου, «Δέμφις», εκδ. Πνοή, Αθήνα 2025, σ. 580.

Στην κατηγορία του αστυνομικού μυθιστορήματος, αλλά με πολλές αναφορές σε ιστορικά ιδίως, αλλά και κοινωνικά ζητήματα, μπορεί να ενταχθεί το αξιόλογο πρωτόλειο πόνημα με τίτλο «Δέμφις», του πρωτοεμφανιζόμενου στον χώρο της συγγραφής λογοτέχνη, Κωνσταντίνου Παπαθανασίου, από την Πάτρα.

Ο Παπαθανασίου, αν και επαγγέλλεται τοπογράφος και εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας, έχει διακριθεί και σε πανελλήνιους λογοτεχνικούς διαγωνισμούς. Η πρώτη λογοτεχνική του απόπειρα αφορά τον τόπο καταγωγής του, την περιοχή του ορεινού Βάλτου της Αιτωλοακαρνανίας, όπου βρίσκεται και η χαμένη σήμερα πόλη της Δέμφιδας, η οποία και αποτελεί τον κινητήριο μύθο για την υπόθεση αρχαιοκαπηλίας του ομότιτλου βιβλίου του.

Η υπόθεση του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται σε δύο παράλληλους χρονικούς άξονες: το 1938 και το 1982. Εν έτει 1938, ο Ιταλός αρχαιολόγος εβραϊκής καταγωγής Αλεσάντρο Φιλιέρι επισκέπτεται τον αρχαιολογικό χώρο της Δέμφιδας, προκειμένου να ανακαλύψει τον τάφο του μυθικού βασιλιά της περιοχής Σαλύνθιου, αρχηγού του αρχαίου φύλου των Αγραίων, αλλά και ένα ετρουσκικό χρυσό ελάφι, που οι πηγές μαρτυρούν ότι βρίσκεται ως κτέρισμα στον τάφο αυτόν.

Τον Αύγουστο του 1982, ένα ιδιωτικό αεροπλάνο με Ισπανούς επιβαίνοντες πέφτει ανεξήγητα στα νερά του Αιγαίου, με αποτέλεσμα ο Ισπανός διάσημος γιατρός που επιβαίνει σε αυτό να σκοτωθεί. Τόσο οι ελληνικές όσο και οι ισπανικές αρχές διεξάγουν έρευνες για τα αίτια του ατυχήματος. Από την ελληνική πλευρά,  η υπόθεση ανατίθεται στον Άρη Κωστή, έμπειρο αστυνόμο και στην αστυνομικίνα Αντιγόνη. Σύντομα, οι δυο τους ανακαλύπτουν ότι η υπόθεση κάθε άλλο παρά απλή είναι. Αντιθέτως, όλα στριφογυρίζουν γύρω από μία πρωτοφανή υπόθεση αρχαιοκαπηλίας, με επίκεντρο ένα χρυσό ετρουσκικό ελάφι. Αυτό ακριβώς το ελάφι είναι που συνδέει τις δύο τόσο απομακρυσμένες μεταξύ τους χρονολογικά ιστορίες.

Οι ήρωες στην ιστορία του 1938 θα ταξιδέψουν από τη Δέμφιδα, στην Πάτρα και την Τεργέστη και θα έρθουν αντιμέτωποι με τους ναζί, κατά το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Παράλληλα, η καρδιά του αρχαιολόγου Αλεσάντρο χτυπάει δυνατά για την όμορφη Εναρέτα, με την οποία ποθεί να ενωθεί, οι περιστάσεις όμως δεν τους αφήνουν. Από την άλλη, ο Άρης και η Αντιγόνη θα έρθουν αντιμέτωποι με περίεργα διλήμματα, αλλά και με επικίνδυνους ανθρώπους και θα ταξιδέψουν στα Κύθηρα και τη Σύρο, προκειμένου να διαλευκάνουν την υπόθεση. Τα πράγματα θα αγριέψουν κι άλλο, όταν στον θάνατο του Ισπανού γιατρού θα προστεθούν και άλλες τρεις δολοφονίες, οι οποίες συνοδεύονται μάλιστα και με σημείωμα υπογεγραμμένο από τους δολοφόνους.

Ένα βιβλίο καλογραμμένο, με γρήγορο αφηγηματικό ρυθμό, που απευθύνεται, πρωτίστως, στους λάτρεις του μυστηρίου και του ιστορικού αστυνομικού μυθιστορήματος, που πλέκει αγαστά τον μύθο, το μυστήριο και τις ιστορικές αναφορές.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.