«Δειγμα ευαισθησιας, πατριωτισμου, νοσταλγιας του συγγραφεα για τοπους και ανθρωπους που αγαπησε»

Μετά τη λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (1914-18), οι μεταξύ των κρατών διαφορές σε όποια πλευρά και αν βρέθηκαν, νικητών ή ηττημένων, επιλύθηκαν με το Συνέδριο Ειρήνης που πραγματοποιήθηκε στο ανάκτορο των Βερσαλλιών, έξω από το Παρίσι, από τις 5/18 Ιανουαρίου 1919 ως και τις 8/21 Ιανουαρίου του 1920. Εκεί, υπογράφηκε η ομώνυμη Συνθήκη (15/28 Ιουνίου 1919). Οι διαφορές διευθετήθηκαν και με άλλες συμφωνίες, όπως του Νεϊγύ. Αυτή προέβλεπε εθελούσια αμοιβαία μετανάστευση κατοίκων μεταξύ Ελλάδας – Βουλγαρίας.

Στο πλαίσιο αυτής συμπεριλαμβάνονται οι καταγόμενοι από την Ανατολική Ρωμυλία  που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα. Το 2024 συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από την εφαρμογή της Συνθήκης εκείνης. Με αφορμή το γεγονός αυτό, ο μόνιμος και γνωστός κάτοικος του Κιλκίς Τάσος Γιοβανούδης, που υπηρέτησε στον Νομό υπενωμοτάρχης και οικονομικός υπάλληλος της ΔΕΗ, συνέγραψε ενδιαφέρουσα μελέτη. Αναφέρεται στο Σιναπλή(ί) της Ανατολικής Ρωμυλίας και τους κατοίκους του που εγκαταστάθηκαν στη Μεσσούνη Κομοτηνής, στην οποία επίσης αναφέρεται εκτενώς. Σιναπλιώτες εγκαταστάθηκαν το 1906 στη Λάρισα κατά τον πρώτο διωγμό των Ελλήνων της Ανατολικής Ρωμυλίας και το 1924-25 στο Πολύκαστρο, τη Σίνδο Θεσσαλονίκης και αλλού.

Το βιβλίο είναι έκδοση του «Παρατηρητή της Θράκης».   Καλαίσθητη και ενδιαφέρουσα  περιλαμβάνει πολλά στοιχεία και πληροφορίες για τους δύο τόπους που προαναφέρθηκαν. Στοιχεία ιστορικά, λαογραφικά, οργάνωσης των οικισμών, πληροφορίες της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής τους, μαρτυρίες και αφηγήσεις του απώτερου και πρόσφατου παρελθόντος. Όλα κατανέμονται σε επτά κεφάλαια με πολλές επιμέρους ενότητες. Αποτελεί καταγραφή τοπικής ιστορίας και δείγμα ευαισθησίας, πατριωτισμού, νοσταλγίας του συγγραφέα για τόπους και ανθρώπους που αγάπησε. Πολλά από τα κείμενα φιλοξενήθηκαν στο παρελθόν στην  εφημερίδα του ομίλου που εξέδωσε το έργο.

Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου καταγράφεται το χρονικό της εγκατάστασης και της διαβίωσης των Σιναπλιωτών στη Μεσούνη, με κατάθεση μαρτυριών από πρόσωπα που βίωσαν τον εκπατρισμό. Στο δεύτερο γίνεται λόγος για τις υποδομές, την οικονομία, την καθημερινότητα στη νέα πατρίδα, ενώ στο τρίτο περιγράφεται η θρησκευτική ζωή με τα πανηγύρια, τις γιορτές, τα ήθη, τα έθιμα και τους χορούς. Στα τρία επόμενα, ο συγγραφέας παραθέτει ονόματα προσώπων και τις ιστορίες τους. Ιστορίες απλές, καθημερινές στο  σιναπλιώτικο ιδίωμα. Περιλαμβάνονται πίνακες των επιθέτων των κατοίκων, τα υποκοριστικά τους, ρητά, παροιμίες και τοπωνύμια. Στο έβδομο γίνεται αναφορά στη Μεσούνη μετά το 1924 και το όγδοο έχει θέση επιλόγου, τη νοσταλγία για την ιδιαίτερη πατρίδα.

Ο Τάσος Γιοβανούδης γράφει απλά και κατανοητά. Σημειώνει προλογικά πως ό,τι μας παρέδωσε είναι κατάθεση «μνήμης και ψυχής». Το βιβλίο του αποτελεί μέρος  της ιστορίας των Ανατολικορωμυλιωτών. Αν και άλλοι ακολουθήσουν το παράδειγμά του και με την υπάρχουσα ήδη βιβλιογραφία, θα φωτιστεί ακόμη περισσότερο η ιστορία και η παράδοση κάθε χωριού και πόλης της Ανατολικής Ρωμυλίας, αλλά και των τόπων όπου εγκαταστάθηκαν οι Έλληνες κάτοικοί της το 1924-25.

Η επιμελήτρια του έργου Ξανθή Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, φιλόλογος, έγραψε σε σημείωμά της που φιλοξενείται στο βιβλίο: «[…] ο Τάσος Γιοβανούδης, από τους πρώτους σπουδαγμένους γόνους της Μεσούνης, επιτέλεσε με αξιοζήλευτο τρόπο το καθήκον του προς την ιστορία του τόπου των προγόνων του, του Σιναπλή, αλλά και του δικού του τόπου, της Μεσούνης […]». Ο μελετητής του έργου θα συμφωνήσει απόλυτα με την παραπάνω διαπίστωση.

Ο συγγραφέας με μεγαλοψυχία επιτρέπει τη χρήση του περιεχομένου του έργου του  από εκείνους που ενδιαφέρονται να συγκροτήσουν δικές τους παρόμοιες εργασίες.  Εκφράζει ευχαριστίες σε όσους τον βοήθησαν προφορικά και γραπτά με στοιχεία και πληροφορίες, με φωτογραφίες, σχεδιαγράμματα, χάρτες και αρχειακό υλικό, για να συγκροτηθεί έργο περίπου τριακοσίων σελίδων, εμπλουτισμένο με τεκμήρια και σχετική βιβλιογραφία.

Είναι επαινετή η προσπάθειά του, άξια προσοχής και προβολής. Τον ευχαριστούμε και του ευχόμαστε υγεία και μακροημέρευση.

Να αξιωθεί να μας δώσει και άλλα γραπτά  για τον τόπο του και όχι μόνο.

ΥΓ. Το όνομα Σιναπλί απαντάται και με την ορθογραφία Σιναπλή (Wikipedia), την οποία χρησιμοποιεί ο συγγραφέας του βιβλίο στο οποίο αναφερθήκαμε.

―Μπορεί να βρείτε το πόνημα του Τάσου Χ. Γιοβανούδη, «Σελίδες Ιστορίας – 100 χρόνια πορείας στις μνήμες από το Σιναπλή και τη ζωή στη Μεσούνη – Με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από την εθελούσια ελληνοβουλγαρική ανταλλαγή πληθυσμών», είτε τηλεφωνικά στο 25310 72486, είτε στην ιστοσελίδα των εκδόσεων paratiritisbooks.gr, είτε στα βιβλιοπωλεία.

*Ο Χρήστος Π. Ίντος είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το παρόν κείμενό του δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις εφημερίδες «Μαχητής» του Κιλκίς και «Ειδήσεις» του Κιλκίς, στις 10/12/2024.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.