Αθανασιος Τσοχατζης : «Η αλλαγη ξεκινα απο μεσα μας  αν ο καθενας βαλει τη δικη του προσωπικη πινελια, το δημοσιο μπορει να μετασχηματιστει»

Σήμερα, Τετάρτη 28 Μαΐου, στις 19:00, θα πραγματοποιηθεί στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής η παρουσίαση του βιβλίου «Ενήλικη Μάθηση – Ηγεσία και Αλλαγή» του Αθανάσιου Τσοχατζή, ενός έργου που προσεγγίζει τη θεωρία της μετασχηματίζουσας μάθησης υπό το πρίσμα της ηγεσίας και της αλλαγής στον δημόσιο τομέα.

Η εκδήλωση διοργανώνεται από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, την ΚΟΙΝΣΕΠ «Κομοτηνή εν Δράσει», το Εργαστήριο Γλωσσολογίας ΣυνΜόρφωση του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ, το Δημοκρίτειο Βιβλιοχαρτοπωλείο, τον «Παρατηρητή της Θράκης» και τις Εκδόσεις Γρηγόρη.

Μιλώντας στο Ράδιο Παρατηρητής ο συγγραφέας, Αθανάσιος Τσοχατζής, εκπαιδευτής ενηλίκων και μέλος του κύριου διδακτικού προσωπικού του ΕΚΔΔΑ, υπογράμμισε τη σημασία της μετασχηματίζουσας μάθησης του Mezirow, θεωρώντας την ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για την ατομική και οργανωσιακή αλλαγή. Όπως τόνισε, η θεωρία αυτή «αποσκοπεί στην αλλαγή του συστήματος αντιλήψεών μας, που έχει διαμορφωθεί ασυνείδητα μέσω κοινωνικοποίησης και συχνά εμπεριέχει προβληματικές αξίες, στάσεις και πεποιθήσεις που δυσχεραίνουν την προσαρμογή μας στη σύγχρονη πραγματικότητα».

Ο κ. Τσοχατζής σημείωσε ότι η ουσιαστική γνωριμία του με τη θεωρία ήρθε όταν του ανατέθηκε η διδασκαλία της ενότητας «Αλλαγή και Οργανισμοί Μάθησης» στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΕΚΔΔΑ «Βελτίωση Κοινωνικών Ικανοτήτων, Δυναμική Ομάδων και Αλλαγή στους Οργανισμούς». Εκεί, είχε την ευκαιρία να τη μελετήσει εις βάθος και να διαπιστώσει την πρακτική της αξία.

Οι δυσλειτουργίες που εμποδίζουν την αλλαγή

Η εμπειρία του ως εκπαιδευτή ενηλίκων και η συνεχής επαφή του με τον δημόσιο τομέα αποτέλεσαν την αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου. Όπως υπογράμμισε, «διαπίστωσα ότι πέρα από τις παθογένειες του ελληνικού δημόσιου τομέα, υπάρχουν και πολλές δυσλειτουργικές συμπεριφορές που καθυστερούν την αλλαγή και τον εκσυγχρονισμό».

Αναγνωρίζει βεβαίως πως κάθε διαδικασία αλλαγής είναι δύσκολη και επίπονη, καθώς, όπως είπε χαρακτηριστικά, «ξεβολεύει χρόνιες και παγιωμένες πρακτικές». Ωστόσο, θεωρεί ότι η μετασχηματίζουσα μάθηση είναι περισσότερο από μια θεωρία είναι αναγκαιότητα και πρόκληση. «Οι πολίτες σήμερα είναι πιο απαιτητικοί», τόνισε, προσθέτοντας ότι «το στελεχιακό δυναμικό πρέπει να αναπτύξει νέες ικανότητες και να ξεκινήσει την αλλαγή από τον ίδιο τον εαυτό του».

Η αλλαγή ξεκινά από μέσα μας

Μέσα από τις αφηγήσεις οκτώ ανώτερων στελεχών του δημόσιου τομέα, ο συγγραφέας προσπάθησε να διερευνήσει αν υπήρξε κάποιας μορφής μετασχηματισμός στην επαγγελματική και προσωπική τους πορεία. Το πιο ανησυχητικό εύρημα, όπως ο ίδιος ανέφερε, ήταν πως «δεν υπήρξε μετασχηματιστική μάθηση, ούτε ηγεσία, ούτε ουσιαστική αλλαγή».

Τα στελέχη, σύμφωνα με τον κ. Τσοχατζή, «υιοθετούν έναν παθητικό ρόλο και επικεντρώνονται σε συμπεριφορές άλλων, χωρίς να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες», παραμελώντας τον ουσιαστικό ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν ως ηγετικά πρότυπα. Παρά ταύτα, ένα θετικό στοιχείο που αναδύθηκε μέσα από την έρευνα ήταν η αποδοχή και η θετική ανταπόκριση των συμμετεχόντων στη διαδικασία της αφήγησης, γεγονός που υποδηλώνει δυνατότητες για μελλοντική ενεργοποίηση.

Η μοναδικότητα των αφηγήσεων και η σημασία της ποιοτικής έρευνας

Μιλώντας για το ερευνητικό πλαίσιο του βιβλίου, ο Αθανάσιος Τσοχατζής διευκρίνισε ότι οι συνεντεύξεις των στελεχών διεξήχθησαν σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2021, έπειτα από πιλοτική φάση που ξεκίνησε στα μέσα του ίδιου έτους. «Η παρούσα μελέτη είναι ποιοτική. Ερευνά την οπτική των συγκεκριμένων πληροφορητών και τη συγκεκριμένη περίοδο», ανέφερε, τονίζοντας ότι «οι ιστορίες είναι μοναδικές. Δεν μπορούν να γενικευτούν, ούτε να επαναληφθούν». Παρόλα αυτά, η αξία της έρευνας έγκειται στο γεγονός ότι αναδεικνύει ουσιαστικές πτυχές της ανθρώπινης συμπεριφοράς και της δικής μας.

Οι νέοι και οι παλιοί: διαφορετικές αφετηρίες στην εκπαίδευση και την αλλαγή

Σε ερώτηση για τις διαφορές μεταξύ νεότερων και παλαιότερων στελεχών στη δημόσια διοίκηση, ο συγγραφέας υπογράμμισε ότι όλα εξαρτώνται τελικά από την προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «Κάθε άνθρωπος είναι ένα ολόκληρο σύμπαν. Έχει το δικό του αντιληπτικό σύστημα». Ωστόσο, η εμπειρία του δείχνει ότι τα νεότερα στελέχη είναι συχνά πιο δεκτικά στην εκπαίδευση και την αλλαγή. «Οι παλαιότεροι υπάλληλοι έχουν μεγαλύτερη αντίσταση στις αλλαγές λόγω παγιωμένων συνηθειών. Είναι πιο δύσκολο να αλλάξει ένας υπάλληλος 60-62 ετών που αναμένει τη συνταξιοδότησή του», επισήμανε. Για τον λόγο αυτό, τονίζει τη σημασία του να σχεδιάζονται στοχευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα για νέα στελέχη στην αρχή της υπαλληλικής τους διαδρομής, πριν υιοθετήσουν ασυνείδητα δυσλειτουργικές νοοτροπίες.

Προσωπική εμπειρία ως αφετηρία της έρευνας και συγγραφής

Ο ίδιος ο κ. Τσοχατζής τόνισε ότι η μακρόχρονη εμπειρία του στη δημόσια διοίκηση αποτέλεσε το έναυσμα για το βιβλίο. «Οι περισσότερες έρευνες ξεκινούν από προσωπικούς προβληματισμούς. Μέσα από τη διδακτική μου διαδρομή, μεταξύ των παθογενειών της ελληνικής δημόσιας διοίκησης όπως η γραφειοκρατία, η έλλειψη κινήτρων και στόχων, η χαμηλή παραγωγικότητα  διαπίστωσα την ύπαρξη πολλών δυσλειτουργικών παραδοχών, που αποτελούν τροχοπέδη στην καθημερινότητα των δημοσίων υπαλλήλων»  επεσήμανε.

Αναστοχασμός, εκπαιδευτική βιογραφία και αποδοχή της διαφορετικότητας

Για τον συγγραφέα, ο βασικός στόχος του βιβλίου είναι να προκαλέσει αναστοχασμό. Όπως ανέφερε: «Μέσα από τις αφηγήσεις των οκτώ ανώτερων στελεχών, ενεργοποιείται και ένας προσωπικός αναστοχασμός στον αναγνώστη. Το βιβλίο αναδεικνύει την αξία της μετασχηματίζουσας μάθησης, της εκπαιδευτικής βιογραφίας, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κατανόησης της πραγματικότητας, των βιωμάτων και του τρόπου σκέψης των συναδέλφων μας». Και προσθέτει «Μας βοηθά να αποδεχτούμε τη μοναδικότητα και τη διαφορετικότητα των άλλων, να ξεφύγουμε από παγιωμένα στερεότυπα και δυσλειτουργικές πεποιθήσεις που παρακωλύουν την αλλαγή, την καινοτομία και, τελικά, τον δημόσιο εκσυγχρονισμό».

Μια αισιόδοξη ματιά στο μέλλον: η αλλαγή ξεκινά από το άτομο

Ο κ. Τσοχατζής βλέπει θετικά τις προσπάθειες που γίνονται τα τελευταία χρόνια για την αναβάθμιση του δημόσιου τομέα, ιδίως μέσω της συνεχούς εκπαίδευσης. Ωστόσο, σημειώνει ότι η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από τον καθένα μας ξεχωριστά. «Αν ο καθένας μας βάλει τη δική του μοναδική, προσωπική πινελιά στον καμβά αναδιαμόρφωσης του δημοσίου, τότε μπορούμε να προχωρήσουμε. Αν αρχίσουμε ατομικά, σιγά σιγά θα ενισχυθεί η συλλογικότητα, θα αναπτυχθούν αυθεντικές συναδελφικές σχέσεις, θα περιοριστεί το εργασιακό άγχος και θα ενισχυθεί ένα εργασιακό περιβάλλον που θα επιτρέπει την εξέλιξη και τη συνεργασία» τόνισε.

Συγγραφικά σχέδια και επιστημονική συνέχεια

Αν και ο χρόνος του είναι περιορισμένος, ο Αθανάσιος Τσοχατζής δεν σταματά να γράφει και να συμμετέχει ενεργά σε επιστημονικά συνέδρια που σχετίζονται με την εκπαίδευση ενηλίκων, την ηγεσία και την αλλαγή. Όπως αναφέρει, «συνεχίζω να γράφω, όσο μπορώ. Είναι μια ευχή και μια προσωπική ανάγκη. Αν ξεκινήσουμε ατομικά, μπορεί όντως να επέλθει η πολυπόθητη αλλαγή στο δημόσιο. Να δούμε το δημόσιο αλλιώς με μια άλλη οπτική».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.