Το μελλον της Ανατολικης Μακεδονιας και Θρακης «απο τα κατω»

Με κεντρικό θέμα τις προκλήσεις και τις προοπτικές της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 20 Μαΐου, στο Μέγαρο Μουσικής Κομοτηνής, η ημερίδα που διοργάνωσε το Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ.

Η ημερίδα είχε τίτλο «Ανατολική Μακεδονία-Θράκη σε μετάβαση: Παραγωγική ανασυγκρότηση, κοινωνική συνοχή και δημογραφική βιωσιμότητα» και αποτέλεσε έναν ανοιχτό χώρο δημόσιου διαλόγου εκπροσώπων φορέων, ακαδημαϊκών και πολιτών, για τα κρίσιμα ζητήματα που απασχολούν την Περιφέρεια. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η δημογραφική συρρίκνωση, ο μετασχηματισμός του παραγωγικού μοντέλου, η κοινωνική συνοχή, η θεσμική εμπιστοσύνη και η ανάγκη διαμόρφωσης εφαρμόσιμων πολιτικών για μια δίκαιη και βιώσιμη περιφερειακή προοπτική.

Την ημερίδα άνοιξε ο «οικοδεσπότης» της κ.Στάθης Γιαννακίδης, πρώην υπουργός και υπεύθυνος του Παραρτήματος Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης του Ινστιτούτου ΕΝΑ, για να ακολουθήσει ο χαιρετισμός του ανεξάρτητου βουλευτή Ροδόπης κ. Οζγκιούρ Φερχάτ και του Αντιπεριφερειάρχη Ανάπτυξης, Επιχειρηματικότητας, Καινοτομίας και Κοινωνικής Οικονομίας ΑΜΘ κ. Αλέξανδρου Ιωσηφίδη.

Αλέξανδρος Ιωσηφίδης: «Η ανάπτυξη να είναι δίκαιη, βιώσιμη και να διαχέεται σε όλους τους τομείς της κοινωνίας»

Λαμβάνοντας τον λόγο πρώτος ο κ. Ιωσηφίδης αναφέρθηκε στην ανάγκη η ανάπτυξη να είναι δίκαιη, βιώσιμη και να διαχέεται σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, με βασικό στόχο την οικονομική ενίσχυση των χαμηλότερων εισοδημάτων, κάνοντας στην συνέχεια μια αναλυτική αναφορά στις πρωτοβουλίες της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στον τομέα της Κοινωνικής Οικονομίας, επισημαίνοντας ότι μέσω της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης εντάχθηκε σχετικό πρόγραμμα, από το οποίο χρηματοδοτήθηκαν περίπου 30 επιχειρήσεις.

Όπως ανέφερε, πρόκειται για επιχειρήσεις με διαφορετικά χαρακτηριστικά από τη συμβατική επιχειρηματικότητα, καθώς δεν έχουν ως αποκλειστικό στόχο το κέρδος, αλλά την επανεπένδυσή του στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Ο ίδιος υπογράμμισε τη σημασία αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, σημειώνοντας ότι «μπορεί να βρισκόμαστε μακριά από τα κέντρα αποφάσεων στην Ελλάδα και την Ευρώπη, όμως από εδώ, από τον Έβρο, τη Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία, ξεκινά η Ευρωπαϊκή Ένωση και η πατρίδα μας», για να ευχηθεί κάθε επιτυχία στις εργασίες της εκδήλωσης και συγχαίροντας τους διοργανωτές.

Οζγκιούρ Φερχάτ: «Η Θράκη έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο, όπου απαιτείται σαφής στρατηγική κατεύθυνση και “πολιτική τόλμη”»

Ακολούθως τον λόγο έλαβε ο βουλευτής Ροδόπης κ. Οζγκιούρ Φερχάτ, ο οποίος στην τοποθέτησή του υπογράμμισε την ανάγκη για μια βιώσιμη παραγωγική ανασυγκρότηση της Θράκης, με έμφαση στην κοινωνική συνοχή, το δημογραφικό και τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της ανάπτυξης. Όπως σημείωσε, η περιοχή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα «ειδυλλιακό τοπίο» αρμονικής συνύπαρξης, καθώς οι οικονομικές δυνατότητες περιορίζονται, ενώ η οικονομική μετανάστευση οδηγεί σε περιχαράκωση και ερήμωση.

Ο κ. Φερχάτ τόνισε ότι η Θράκη έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο, όπου απαιτείται σαφής στρατηγική κατεύθυνση και «πολιτική τόλμη», πέρα από κομματικές διαφορές. Όπως ανέφερε, κοινός στόχος πρέπει να είναι η παραμονή των ανθρώπων στον τόπο τους, η παραγωγή στην περιοχή και η διατήρηση της κοινωνικής και οικονομικής της αντοχής.

Αναφερόμενος στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, στάθηκε ιδιαίτερα στη γεωγραφική της θέση και στις δυνατότητες ενεργειακής αναβάθμισης. Επισήμανε ότι η προοπτική ανάδειξης της περιοχής σε ενεργειακό κόμβο πρέπει να συνδυαστεί με την καθαρή ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές, ώστε να δημιουργηθούν ουσιαστικές αναπτυξιακές προοπτικές για το μέλλον.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη Βιομηχανική Περιοχή Κομοτηνής, την οποία χαρακτήρισε σημαντικό παραγωγικό εργαλείο για την ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο, όπως είπε, ο ανταγωνισμός τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και από γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, η Τουρκία και τα υπόλοιπα Βαλκάνια, καθιστά αναγκαία τη λήψη κινήτρων, ώστε να παραμείνουν οικογένειες και εργαζόμενοι στον τόπο και να περιοριστεί η εσωτερική και εξωτερική οικονομική μετανάστευση.

Στο πεδίο της τοπικής οικονομίας, ο κ. Φερχάτ στάθηκε στον αγροτικό τομέα, τονίζοντας ότι χρειάζεται ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια ο αγροτικός κόσμος έχει δεχθεί σημαντικό πλήγμα, γεγονός που οδηγεί πολλούς επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα στην έξοδο από το επάγγελμα.

Παράλληλα, υπογράμμισε τις δυνατότητες της Θράκης στον τουρισμό, τόσο σε επίπεδο εσωτερικού όσο και εξωτερικού τουρισμού. Επισήμανε ότι η περιοχή διαθέτει χαρακτηριστικά που μπορούν να την καταστήσουν ελκυστικό και ασφαλή προορισμό, ωστόσο η οικονομική ασφυξία περιορίζει τις δυνατότητες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας να επενδύσει αποφασιστικά σε αυτόν τον τομέα.

Κλείνοντας, ο ίδιος επανέλαβε ότι η ανάπτυξη πρέπει να έχει στο επίκεντρο τον άνθρωπο της περιοχής, για να κάνει ειδική αναφορά στις προσπάθειες για την εξόρυξη χρυσού στην περιοχή, ξεκαθαρίζοντας πως μια τέτοια μορφή ανάπτυξης δεν θα προσφέρει περισσότερη ζωή στον τόπο, αλλά μακροπρόθεσμα θα οδηγήσει σε περαιτέρω απομάκρυνση του πληθυσμού.

Στάθης Γιαννακίδης: «Η περιορισμένη ανάπτυξη της περιοχής, αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών και διαχρονικών στρεβλώσεων»

Με το τέλος των χαιρετισμών τον λόγο έλαβε ο κ.Γιαννακίδης, ο οποίος παρουσίασε το πλαίσιο και τους στόχους της ημερίδας στην Κομοτηνή, εξηγώντας πως η πρωτοβουλία αυτή φιλοδοξεί να αποτελέσει κάτι περισσότερο από μία ακόμη δημόσια συζήτηση για τα προβλήματα της Περιφέρειας, ανοίγοντας έναν ουσιαστικό πολιτικό, τεχνοκρατικό και επιστημονικό διάλογο για το μέλλον της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Ο ίδιος έθεσε στο επίκεντρο τα μεγάλα ερωτήματα που, όπως ανέφερε, πρέπει να απαντηθούν όπως το πώς μπορεί η Θράκη και συνολικά η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη να βγουν από τον φαύλο κύκλο της υστέρησης, πώς μπορεί να συγκρατηθεί η νέα γενιά, πώς μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή, δημοκρατία και δικαιοσύνη και πώς η Περιφέρεια μπορεί να πάψει να αντιμετωπίζεται ως «άκρο», ώστε να μετατραπεί σε πρωταγωνιστή ενός νέου παραγωγικού και κοινωνικού μοντέλου για τη χώρα.

Παρουσιάζοντας τον ρόλο του Ινστιτούτου ΕΝΑ, υπογράμμισε ότι πρόκειται για έναν ανοιχτό, συμμετοχικό και πλουραλιστικό χώρο παραγωγής ιδεών, έρευνας και δημόσιου διαλόγου, τονίζοντας πως δεν λειτουργεί ως κλειστός κομματικός μηχανισμός ούτε ως αποστασιοποιημένος τεχνοκρατικός φορέας, αλλά ως σημείο συνάντησης ανθρώπων της επιστήμης, της εργασίας, της αυτοδιοίκησης, του πολιτισμού και της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο τη διαμόρφωση ενός νέου προοδευτικού σχεδίου με κοινωνικό βάθος και δημοκρατικό ορίζοντα.

Σε ό,τι αφορά την παρουσία του Ινστιτούτου στη Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, επεσήμανε ότι αυτή δεν είναι συγκυριακή, απαριθμώντας σημαντικές εκδηλώσεις και έρευνες για τον κίνδυνο φτώχειας στην περιοχή, τις προκλήσεις της εργασίας, το δημογραφικό, τις κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες, καθώς και τη θέση της Θράκης στο νέο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον που έχουν λάβει χώρα τα τελευταία χρόνια, για να εξηγήσει επίσης πως ο στόχος της δημιουργίας του Παραρτήματος ΑΜ-Θ είναι η συζήτηση για την περιοχή να αποκτήσει συνέχεια, σταθερότητα και τοπική γείωση.

Άλλωστε ο ίδιος χαρακτήρισε την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη ως μία από τις πιο κρίσιμες αλλά και πιο αντιφατικές Περιφέρειες της χώρας, καθώς όπως ανέφερε, διαθέτει γεωστρατηγική σημασία, ενεργειακές και διαμετακομιστικές υποδομές, αγροδιατροφικό δυναμικό, πανεπιστημιακή παρουσία, φυσικό πλούτο και πολυπολιτισμική ταυτότητα. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει μεταξύ των φτωχότερων Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με υψηλά ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, δημογραφική συρρίκνωση, φυγή νέου και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, χαμηλή παραγωγικότητα και περιορισμένη προσέλκυση επενδύσεων.

«Η περιορισμένη ανάπτυξη της περιοχής δεν αποτελεί φυσικό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών και διαχρονικών στρεβλώσεων» ανέφερε για να τονίσει ότι δεν αρκούν οι αποσπασματικές πολιτικές, η λογική της επιδοτούμενης ανάπτυξης, οι γενικές εξαγγελίες χωρίς στρατηγικό σχέδιο ή η ανακύκλωση πόρων χωρίς παραγωγικό μετασχηματισμό.

Το ανθρώπινο δυναμικό πυρήνας κάθε αναπτυξιακής διαδικασίας

Στον αντίποδα, όπως είπε, απαιτείται στρατηγική μακράς πνοής, αναπτυξιακό άλμα, επενδύσεις στη γνώση και ενίσχυση της ελκυστικότητας της περιοχής τόσο ως τόπου ζωής όσο και ως πεδίου επιχειρηματικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε το ανθρώπινο δυναμικό ως πυρήνα κάθε αναπτυξιακής διαδικασίας, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς ισχυρή δημόσια παιδεία, σύνδεση των πανεπιστημίων με την τοπική οικονομία, ποιοτικές θέσεις εργασίας, πολιτισμό, δημόσιες υπηρεσίες και ποιότητα ζωής.

Συνέδεσε άμεσα τη συζήτηση για την ανάπτυξη με τη μάχη για τη νέα γενιά, προειδοποιώντας ότι, αν συνεχιστεί η σημερινή πορεία, η δημογραφική κρίση θα βαθύνει, η φυγή των νέων θα συνεχιστεί, η ύπαιθρος θα ερημώνει και η οικονομία θα παραμένει χαμηλής προστιθέμενης αξίας, επαναλαμβάνοντας πως η αλλαγή αυτής της κατάστασης δεν μπορεί να προκύψει αυτόματα, αλλά απαιτεί πολιτική βούληση, σχέδιο και κοινωνική συμμαχία.

Κλείνοντας ο ίδιος σημείωσε ότι η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν χρειάζεται πλέον «διαχειριστές στασιμότητας», αλλά ένα νέο συλλογικό όραμα, δημοκρατικό, κοινωνικά δίκαιο και οικολογικά ισορροπημένο, με ισχυρό κοινωνικό κράτος, αξιοπρεπή εργασία και ίσες ευκαιρίες για όλους. Όπως ανέφερε, η Θράκη μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα ενός διαφορετικού μοντέλου ανάπτυξης για ολόκληρη τη χώρα, στόχο τον οποίο φιλοδοξεί να υπηρετήσει το Ινστιτούτο ΕΝΑ και το Παράρτημά του.

Οι θεματικές

Η πρώτη θεματική ενότητα ήταν αφιερωμένη στο δημογραφικό και την κοινωνία, με το ερώτημα «Ποιος θα ζει στην ΑΜΘ σε 10 χρόνια – και με ποιους όρους;». Τη συζήτηση συντόνισε ο κ.Στέργιος Ηλιόπουλος, επικεφαλής της Ανεξάρτητης Ενωτικής Πρωτοβουλίας. Στην ενότητα συμμετείχαν ο κ.Ηλίας Αγγελακούδης, ο κ.Χάρης Δαλτζόγλου, η κ.Γιαννούλα Καραγαϊτάνη, ο κ.Δημήτρης Σφούνης, η κ.Αννέτα Τσελεπή και η κ.Μπιλκέ Φερχάτ, οι οποίοι προσέγγισαν το ζήτημα από διαφορετικές κοινωνικές, επιστημονικές και επαγγελματικές οπτικές.

Ακολούθησε ενότητα δικτύωσης και ανταλλαγής πολιτικών προτάσεων με τίτλο «Γνωρίζοντας το ΕΝΑ», κατά την οποία παρουσιάστηκε το ερευνητικό και αναπτυξιακό έργο του Ινστιτούτου, καθώς και οι δυνατότητες συνεργασιών και κοινών πρωτοβουλιών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στη δεύτερη θεματική ενότητα, με τίτλο «Ανάπτυξη για ποιους; Το παραγωγικό μέλλον της ΑΜΘ», η συζήτηση επικεντρώθηκε στο παραγωγικό μοντέλο της Περιφέρειας, με συντονιστή τον κ.Τάσο Καρασαββόγλου, καθηγητή στο Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής του ΔΠΘ. Στο πάνελ συμμετείχαν η κ.Ζαφείρω Βαξεβανίδου, ο κ.Παντελής Κάλλιας, ο κ.Νίκος Κυράδης, ο κ.Σωκράτης Ξυνίδης και ο κ.Γιάννης Τσουκαλίδης, ενώ προβλήθηκε και μαγνητοσκοπημένη τοποθέτηση του κ. Γρηγόρη Ζαρωτιάδη. Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν ζητήματα που συνδέονται με την τοπική παραγωγή, την επιχειρηματικότητα, το περιβάλλον, την καινοτομία και τον ρόλο των αναπτυξιακών πολιτικών στην Περιφέρεια.

Η τρίτη θεματική ενότητα που συγκέντρωσε και την πλειοψηφία των θεατών είχε τίτλο «Σχέδιο και Πολιτική στην ΑΜΘ: Από τα Δεδομένα στην Πράξη» και αφορούσε την πολιτική στρατηγική για την περιοχή. Τη συζήτηση συντόνισε ο κ.Κώστας Ελευθερίου, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του ΔΠΘ και συντονιστής του Κύκλου Πολιτικής Ανάλυσης του Ινστιτούτου ΕΝΑ. Στην ενότητα συμμετείχαν οι κ.κ. Χρήστος Γκαρμπούνης, Ελένη Διαφωνίδου, Λεωνίδας Μακρής, Μενέλαος Μαλτέζος, Γιώργος Σιάκας και ο βουλευτής της «Νέας Αριστεράς» κ.Αλέξης Χαρίτσης.

Των τοποθετήσεων ακολούθησε εκτενής διάλογος, ενώ η ημερίδα ολοκληρώθηκε με την ανάδειξη της ανάγκης για ουσιαστικό, τεκμηριωμένο και διαρκή διάλογο γύρω από το μέλλον της Περιφέρειας.

Κοινός τόπος των παρεμβάσεων υπήρξε η ανάγκη σύνδεσης των κοινωνικών και δημογραφικών εξελίξεων με τις αναπτυξιακές επιλογές και τις πολιτικές στρατηγικές, ώστε η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη να μπορέσει να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προκλήσεις με σχέδιο, συνεργασίες και βιώσιμες λύσεις.

“Policy Snapshots”

Παράλληλα με τις θεματικές συζητήσεις πραγματοποιήθηκε και η ενότητα «Policy Snapshots: Ανατολική Μακεδονία – Θράκη σε Μετάβαση – Η Επόμενη Μέρα», με τη δημοσιογράφο και εκδότρια της εφημερίδας «Παρατηρητής της Θράκης», Νατάσσα Βαφειάδου, στο πλαίσιο αυτό αναπτύχθηκε ένας παράλληλος διάλογος με σύντομες συνεντεύξεις και δημόσιες παρεμβάσεις πολιτών, εκπροσώπων φορέων, αυτοδιοικητικών στελεχών και ανθρώπων της κοινωνίας των πολιτών από όλη την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη που ανταποκρίθηκαν στο ανοιχτό κάλεσμα του Ινστιτούτου ΕΝΑ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.