Γιωργος Τζογοπουλος: Ο πολεμος στην Μεση Ανατολη δυσκολα θα οδηγησει σε σταθεροτητα

Έντονο προβληματισμό προκαλούν οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν. Η νέα φάση των στρατιωτικών επιχειρήσεων δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ασταθές περιβάλλον στην περιοχή, ενώ αναλυτές εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο γενικευμένης κλιμάκωσης αλλά και για τις ευρύτερες επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν σε διεθνές επίπεδο.

Για τη νέα αυτή κατάσταση μίλησε στο Ράδιο Παρατηρητής ο ερευνητής του ελληνικού ιδρύματος Ευρωπαϊκής και εξωτερικής πολιτικής και διδάσκων διεθνών σχέσεων στο δημοκρίτειο πανεπιστήμιο Θράκης, κ. Γιώργος Τζογόπουλος, επισημαίνοντας ότι η περιοχή βρίσκεται για ακόμη μια φορά μπροστά σε νέο κύκλο έντασης. Όπως ανέφερε, «δυστυχώς έχουμε μια νέα φρίκη πολέμου η οποία ξεκινάει στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής», τονίζοντας ότι πρόκειται για μια περιοχή όπου ιστορικά επαναλαμβάνονται συγκρούσεις και κύκλοι βίας.

Όπως σημείωσε, η περιοχή χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενους κύκλους αστάθειας, καθώς «είναι μια περιοχή όπου διαρκώς υπάρχουν κύκλοι αίματος οι οποίοι ανακυκλώνονται». Αυτός ακριβώς ο φαύλος κύκλος βίας, όπως εξήγησε, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη μιας σταθερής και μακροπρόθεσμης ειρήνης.

Η Μέση Ανατολή σε νέο κύκλο έντασης

Η παρούσα σύγκρουση, σύμφωνα με την ανάλυσή του, δεν ξεκίνησε ξαφνικά. Αντίθετα, αποτελεί συνέχεια των εξελίξεων που είχαν ήδη εμφανιστεί τους προηγούμενους μήνες. Ο κ. Τζογόπουλος υπενθύμισε ότι τον περασμένο Ιούνιο είχε σημειωθεί μια περίοδος έντασης που έμεινε ως «πόλεμος των δώδεκα ημερών», κατά την οποία πραγματοποιήθηκαν περιορισμένα στρατιωτικά πλήγματα. Στην σημερινή φάση όμως η κατάσταση φαίνεται να έχει κλιμακωθεί σημαντικά.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «οι δύο χώρες χτυπούν αδιάκοπα διάφορες περιοχές του Ιράν», γεγονός που δημιουργεί ένα νέο επίπεδο έντασης και αβεβαιότητας για την εξέλιξη της σύγκρουσης. Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι πόσο μπορεί να διαρκέσει αυτή η στρατιωτική αντιπαράθεση και ποιες θα είναι οι πραγματικές συνέπειες για την περιοχή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στην παρούσα φάση υπάρχει πολύ πιο άμεση συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με τον κ. Τζογόπουλο, πρόκειται για μια εξέλιξη που διαφοροποιεί τη σημερινή κατάσταση από προηγούμενες συγκρούσεις στην περιοχή.

Όπως εξήγησε, ήδη από την πρώτη θητεία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ υπήρχε στενή συνεργασία με την ισραηλινή κυβέρνηση στο ζήτημα του Ιράν. «Από την πρώτη τετραετία του προέδρου Τραμπ υπήρχε πλήρης σύμπλευση μεταξύ του προέδρου Τραμπ και του πρωθυπουργού Νετανιάχου σε ό,τι αφορά το ζήτημα του Ιράν», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η σημερινή στρατιωτική επιχείρηση αποτελεί συνέχεια αυτής της πολιτικής γραμμής. 

«Πολύ δύσκολο να υπάρξει αλλαγή καθεστώτος»

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη έχουν δύο βασικούς στόχους. Από τη μία πλευρά επιδιώκεται η εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η επιθυμία να υπάρξει αλλαγή καθεστώτος στη χώρα. «Οι δύο χώρες εκτελούν ένα σχέδιο με στόχο από τη μια πλευρά την εξουδετέρωση του του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και από την άλλη την αλλαγή καθεστώτος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, ο ίδιος εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί μια τέτοια αλλαγή μέσα από μια στρατιωτική σύγκρουση. Όπως εξήγησε, η πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα στο Ιράν είναι ιδιαίτερα σύνθετη και δεν μπορεί να μεταβληθεί εύκολα μέσω εξωτερικών πιέσεων.

«Είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει αλλαγή καθεστώτος», σημείωσε, εξηγώντας ότι η κοινωνία του Ιράν διαθέτει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που δυσκολεύουν μια τέτοια εξέλιξη. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι υπάρχει και ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας: το γεγονός ότι οι δυνάμεις που μιλούν για αλλαγή καθεστώτος είναι οι ίδιες που πραγματοποιούν βομβαρδισμούς στη χώρα.

«Ο μέσος Ιρανός πολίτης μπορεί να υποφέρει από το καθεστώς και τις κυρώσεις», ανέφερε, «αλλά άλλο αυτό και άλλο να βλέπει τη χώρα του να βομβαρδίζεται από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες». 

Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης. Όπως σημείωσε ο κ. Τζογόπουλος, το Ιράν επιχειρεί να απαντήσει στις επιθέσεις με ασύμμετρο τρόπο, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο επέκτασης της κρίσης και σε άλλες περιοχές.

Παρότι η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ και του Ισραήλ θεωρείται δεδομένη, ο ίδιος εκτίμησε ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα επιτευχθούν και οι πολιτικοί στόχοι που έχουν τεθεί. «Δεν τίθεται θέμα ποιος είναι πιο ισχυρός στρατιωτικά», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι το βασικό ερώτημα είναι αν η στρατιωτική δύναμη μπορεί να οδηγήσει σε μία πραγματική πολιτική λύση.

«Το πρόβλημα το έχει η Ευρώπη και όχι η Αμερική»

Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις εξελίξεις. Σύμφωνα με τον κ. Τζογόπουλο, τα κράτη-μέλη εμφανίζονται επιφυλακτικά και σε αρκετές περιπτώσεις διχασμένα ως προς τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. «Κανένας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να είναι χαρούμενος με τον πόλεμο», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει παραδοσιακά την ειρήνη και τη διπλωματία. 

Ωστόσο, την ίδια στιγμή πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φαίνεται να διστάζουν να ασκήσουν έντονη κριτική στην αμερικανική πολιτική. Όπως εξήγησε, σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει ανησυχία ότι μια τέτοια στάση θα μπορούσε να επηρεάσει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται παγιδευμένη ανάμεσα στην επιθυμία της για ειρήνη και στην ανάγκη να μην απογοητεύσει τον πρόεδρο Τραμπ», ανέφερε χαρακτηριστικά.  

Οι εξελίξεις αυτές δεν περιορίζονται μόνο στο γεωπολιτικό επίπεδο, αλλά ενδέχεται να έχουν και σημαντικές οικονομικές συνέπειες. Ένα από τα βασικά ζητήματα που τίθενται είναι οι επιπτώσεις στον τομέα της ενέργειας. Ο κ. Τζογόπουλος επισήμανε ότι η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε μια τέτοια κρίση. «Το πρόβλημα το έχει η Ευρώπη και όχι η Αμερική», σημείωσε, εξηγώντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ενεργειακή αυτάρκεια, ενώ η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας. 

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω των εξελίξεων των τελευταίων ετών, καθώς μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιορίσει σημαντικά τη συνεργασία της με τη Ρωσία στον ενεργειακό τομέα.

Όπως ανέφερε, σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης υπάρχει ο κίνδυνος η Ευρώπη να αντιμετωπίσει προβλήματα στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο και πετρέλαιο από την περιοχή του Περσικού Κόλπου. 

«Οι πρόσφυγες δεν θα πάνε ούτε στην Αμερική ούτε στο Ισραήλ»

Την ίδια στιγμή, ένα ακόμη ζήτημα που ενδέχεται να προκύψει αφορά τις μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές. Σύμφωνα με τον ίδιο, το θέμα αυτό δεν συζητείται αρκετά, παρότι είναι πιθανό να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της σύγκρουσης. «Οι πρόσφυγες δεν θα πάνε ούτε στην Αμερική ούτε στο Ισραήλ. Θα έρθουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα μεταναστευτική κρίση. 

Κλείνοντας, ο κ. Τζογόπουλος υπογράμμισε ότι η ιστορική εμπειρία δείχνει πως οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή σπάνια οδηγούν σε πραγματική σταθερότητα. Αντίθετα, συχνά δημιουργούν νέους κύκλους έντασης και αβεβαιότητας. «Ο πόλεμος ξεκινά εύκολα αλλά τελειώνει δύσκολα», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να αναζητήσει λύσεις μέσα από την διπλωματία και τον διάλογο.

Όπως σημείωσε, η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο η διαχείριση των συνεπειών της σύγκρουσης, αλλά η αντιμετώπιση των αιτιών που οδηγούν επανειλημμένα την περιοχή σε πολεμικές σύγκρουσης. Ο ίδιος επεσήμανε κλείνοντας πως μόνο μέσα από πολιτικές λύσεις και διεθνή συνεργασία μπορεί να υπάρξει πραγματική προοπτική σταθερότητας.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.