Το Συνδικατο Μεταλλου (IG METALL)

Πριν λίγες μέρες έφτασε στα χέρια μου τεύχος της εφημερίδας του Συνδικάτου Μετάλλου, η IG METALL –Zeitung, καθώς το συγγενικό μου πρόσωπο ήθελε να ενημερωθώ για τις δραστηριότητες και τις πρωτοβουλίες του μεγαλύτερου συνδικάτου της Γερμανίας και της Ευρώπης, μέλη του οποίου ήταν δεκάδες χιλιάδες Έλληνες μετανάστες και μετανάστριες, εργαζόμενοι στη μεταλλοβιομηχανία. Ένα πανίσχυρο συνδικάτο που έδινε τον τόνο στα συνδικαλιστικά πράγματα, με τη μεγάλη επιρροή στην τριτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση, τη Γερμανική Συνδικαλιστική Ομοσπονδία (DEB), στην πιο ισχυρή οικονομία της Ευρώπης. Ο ρόλος του Συνδικάτου Μετάλλου ήταν καθοριστικός στη διαμόρφωση της μεταναστευτικής πολιτικής από τα πρώτα χρόνια της άφιξης των μεταναστών, όταν οι ξένοι εργαζόμενοι τελούσαν υπό το καθεστώς του «φιλοξενούμενου εργαζόμενου» (Gastarbeiter) με τα περιορισμένα δικαιώματα και τη διαρκή ανασφάλεια, με το γερμανικό κράτος να αρνείται να αποδεχθεί την παρουσία των ξένων εργαζόμενων ως μόνιμη ανάγκη και προϋπόθεση του γερμανικού οικονομικού θαύματος. Αρχές της δεκαετίας του 1980 τα γερμανικά συνδικάτα γίνονται ο κυματοθραύστης του διογκούμενου ξενοφοβικού κινήματος με κυρίαρχο σύνθημα το «AUSLNDER RAUS» (ΕΞΩ ΟΙ ΞΕΝΟΙ).

Σήμερα, τριάντα χρόνια μετά οι μεταναστευτικές ροές έχουν διαμορφώσει μια νέα πραγματικότητα, την οποία θα πρέπει να τη διαχειριστούν γερμανική κοινωνία και πολιτεία. Από τα χρόνια της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας (BRD) υλοποιούνται στο γερμανικό χώρο με μεγάλη επιτυχία μεταναστευτικές πολιτικές. Στη Γερμανία, άλλωστε, στα μείζονα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και εθνικά προβλήματα υπάρχει ένα μίνιμουμ εθνικής συνεννόησης και μια υπεραναπτυγμένη αίσθηση εθνικής αποστολής στους δημόσιους και πολιτικούς λειτουργούς. Το 2007 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε θέσει ως στόχο της τη βελτίωση της πολιτικής ενσωμάτωσης. Το Εθνικό «Σχέδιο Ενσωμάτωσης» ήταν το πρώτο βήμα. Τρία χρόνια μετά, το 2010 η γερμανική κυβέρνηση θα διαπίστωνε ότι δεν έχουν γίνει μεγάλα βήματα στους τομείς της μόρφωσης, της εκπαίδευσης και της εργασίας. Στη Γερμανία σήμερα υπάρχουν εργαζόμενοι από 142 χώρες. Χαρακτηριστικό είναι το σύνθημα που κυριαρχεί στο βιβλίο «Σεβασμός: 100 άνθρωποι -100 ιστορίες» που κυκλοφόρησε η πρωτοβουλία «Σεβασμός! – Καμία θέση για τον ρατσισμό» και στοχεύει στην καταπολέμηση των διακρίσεων, του σεξισμού, της ομοφοβίας. Ο κόσμος της εργασίας τελεί υπό συνεχή πίεση και διαρκώς αναφύονται καινούργια ζητήματα και προβλήματα. Αυτή την κινητικότητα στον κόσμο της εργασίας και του κεφαλαίου πολύ νωρίς ήρθε να αναδείξει ο Γερμανός ακτιβιστής δημοσιογράφος Γκίντερ Βάλραφ ενώ ο Πατρίκ Μπαρ μας ξεναγεί στις «maquiladoras» στα αμερικανο-μεξικανικά σύνορα.

Τα γερμανικά συνδικάτα στις νέες συνθήκες έρχονται να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εποχής όπου κυριαρχούν ελαστικές συνθήκες και η δανειζόμενη εργασία. Εντύπωση προκαλεί ο πρωτοποριακός θεσμός του «πολιτιστικού διαμεσολαβητή», αφού οι μεγάλες επιχειρήσεις της Γερμανίας με τις χιλιάδες εργαζόμενων έχουν μετατραπεί σε πολυεθνικούς, πολυφυλετικούς, πολυθρησκευτικούς και πολυπολιτισμούς οργανισμούς.

Το παράδειγμα της Γερμανίας αν δεν χρειάζεται να το υιοθετήσουμε, οφείλουμε για πάρα πολλούς λόγους να το μελετήσουμε. Κι από τη στάση και τη δράση των γερμανικών συνδικάτων έχουμε να βγάλουμε χρήσιμα και ωφέλιμα συμπεράσματα και διδάγματα.

GNTER WALLRAFF “GANZ UNTEN” 1985 – ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Kiepengeuer u. Witsch

Ο Βάλραφ είναι και πάλι εδώ.

Αυτή τη φορά «κάτω από το μηδέν» (πολύ χαμηλά). Εκεί, όπου από την αγορά εργασίας ως το δουλεμπόριο μόνο ένα βήμα μας χωρίζει, εκεί όπου η εργασία μπορεί να γίνει θανατηφόρα και ο άνθρωπος σταματάει να είναι συνάνθρωπος.
Για δυο χρόνια ο Wallraff ήταν ο Αλί Λεβέντ: μεταξύ άλλων ως βοηθητική δύναμη στα Mc Donald’s, θρησκευόμενος και με διάθεση ένταξης μουσουλμάνος, πειραματόζωο σε φαρμακευτικά πειράματα, παράνομος σε μεγάλα οικοδομικά εργοτάξια, εργαζόμενος σε ένα συνεργείο δανειζόμενων εργατών στη μεταλλοβιομηχανία Τίσεν (Thyssen). Με το τέχνασμα του ρόλου του προκάλεσε την πολύ συχνά μακάβρια και στα όρια του παράλογου τραβηγμένη αποκτήνωση εκείνου, που δεν ανήκει σε μας, βίωσε τον εφιάλτη μιας εργασίας (του κόσμου της εργασίας), που στην κυριολεξία «καίει» τον άνθρωπο στην υπηρεσία του κέρδους.

Γεγονός είναι ότι στις γκρίζες ζώνες της αγοράς εργασίας λαμβάνει χώρα μια διαδικασία υποχώρησης σε προκαπιταλιστικές συνθήκες –μετά τη «στροφή» πιο επιθετικά από ποτέ- ο Βάλραφ το αποδεικνύει, μέσω του ριζοσπαστισμού της προσωπικότητάς του με σοκαριστική σαφήνεια.
«Στο μεταξύ δεν γνωρίζω ακόμη, πώς ένας ξένος αφομοιώνει (εισπράττει) τις καθημερινές ταπεινώσεις, την ξενοφοβία και το μίσος. Γνωρίζω όμως τώρα, τι θα πρέπει να υποφέρει και μέχρι που μπορεί να φτάσει σ’ αυτή τη χώρα η απαξίωση του ανθρώπου.

Ένα κομμάτι απαρτχάιντ βρίσκεται ανάμεσά μας –μέσα στη δημοκρατία μας. Οι εμπειρίες μου ξεπέρασαν κατά πολύ τις προσδοκίες μου. Από αρνητική άποψη. Στην καρδιά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας μας έζησα καταστάσεις, που διαφορετικά τις διαβάζουμε μόνο στα βιβλία της ιστορίας για τον 19ο αιώνα.
Όσο βρώμικη, εξαντλητική και μέχρι τα τελευταία αποθέματα ήταν η δουλειά, τόσο πολύ ένιωθα την απαξίωση της ανθρώπινης υπόστασης και την ταπείνωση: δεν με έβλαψε μόνο σωματικά, αλλά και μ’ έναν άλλον τρόπο με βοήθησε ψυχικά. Στα εργοστάσια και στα εργοτάξια –πολύ διαφορετικά από την εργασία μου στη σύνταξη της εφημερίδας BILD– κέρδισα φίλους και εισέπραξα αλληλεγγύη…»

ΠΑΤΡΙΚ ΜΠΑΡ, «ΣΥΝΟΡΑ», εκδ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ «Για το χρήμα, gero, για το χρήμα» σελ. 200-201

Η πόλη όπου ως κι ο διάβολος φοβάται να ζήσει

• Αμερικανο-μεξικανικά σύνορα 7 Σεπτεμβρίου 1996. Σιουδάδ Χουάρες, • Πολιτεία της Τσιουάουα, Μεξικό Τόνι Ζαμπούδιο -δημοσιογράφος

«Τα εργοστάσια είναι εγκατεστημένα…»

– Τα εργοστάσια είναι εγκατεστημένα κατά μήκος των συνόρων και συναρμολογούν φούρνους μικροκυμάτων, τηλεοράσεις, αυτοκίνητα που, εν συνεχεία, διοχετεύονται στην αμερικανική αγορά, πράγμα που είναι εύκολο, μετά την υπογραφή της NAFTA, το Βορειοαμερικανικό Σύμφωνο για την ελευθερία του εμπορίου. Εργοστάσια –κατσαβίδια, κατά κάποιον τρόπο- η οργή μόλις που διακρινόταν στη φωνή του και η κατάσταση χειροτέρεψε πολύ μετά την υποτίμηση του πέσο.
– Μα νόμιζα ότι τα σύνορα φρουρούνται περισσότερο από ποτέ, παρατήρησε ο δημοσιογράφος.
– Πράγματι, seρor. Αυτή η συμφωνία, δεν προβλέπει την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων. Διευκολύνει μονάχα την ελεύθερη διακίνηση των εμπορευμάτων. Έτσι, οι maquiladoras έχουν πολλαπλασιαστεί μέσα σε λίγα χρόνια. Προσφέρουν πολλές θέσεις εργασίας, εδώ, και επιτρέπουν σε πολλούς ανθρώπους να επιβιώσουν. Και όχι μόνο αυτό: όπως θα το έχετε, σίγουρα, διαπιστώσει, η πόλη επεκτείνεται κάτω από την πίεση των μεταναστών που έρχονται από το Νότο για να προσληφθούν. Τα αποκαλούν maquiladoras, ή πιο απλά maquilas, με βάση τη λέξη της αργκό maquilar,παραφθορά της maquinar.Που σημαίνει, περίπου, κατεργάζομαι με τη μηχανή.
– Για το χρήμα, gero,για το χρήμα. Υπάρχει σ’ αυτήν την χώρα ένα ποσοστό ανεργίας καταστροφικό. Πριν από μερικά χρόνια, για να βρει κανείς δουλειά, δεν είχε άλλη λύση από το να γίνει… βρεγμένη σανίδα, να μεταναστεύσει στους gringos.Ύστερα, τέθηκαν σε ισχύ συμφωνίες της NAFTA. Πριν, υπήρχαν βέβαια μερικές maquilas. Αυτό το σύμφωνο για την ελευθερία του εμπορίου ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Μεξικό και τον Καναδά, επιτάχυνε τη διαδικασία. Έχεις δει το τείχος; Το έστησαν τότε. Μιλούν για την ελεύθερη κυκλοφορία του χρήματος, gero, των εμπορευμάτων. Αν πιστεύαμε αυτό το κάθαρμα τον Σαλίνας, θα έβρεχε μάνα πάνω στη χώρα μας. Αποτέλεσμα: το πέσο υποτιμήθηκε κατά πενήντα τοις εκατό. Οπότε έγινε το σώσαι, η κάθοδος των Μυρίων. Σε μια πετροβολιά απόσταση από τους gringos, που απορροφούν το σαράντα τοις εκατό των καταναλωτικών αγαθών του πλανήτη, μπορούν πλέον να παράγουν όλα όσα οι τελευταίοι αγοράζουν, τηλεοράσεις, μαγνητόφωνα, υπολογιστές, αυτοκίνητα-με μηδαμινό κόστος. Το διανοείσαι; Ο μέσος εργάτης μιας maquilas αμείβεται δύο δολάρια την ημέρα. Πρέπει να δουλέψει σαράντα πέντε λεπτά της ώρας για να αγοράσει μισό κιλό ψωμί, ενώ ο συνάδελφός του, που δουλεύει στο ίδιο πόστο και στην ίδια επιχείρηση, πρέπει να δουλέψει μόνο τέσσερα λεπτά της ώρας για να πάρει το ίδιο μισό κιλό ψωμί. Σε δέκα πέντε λεπτά απόσταση, οι μισθοί διαιρούνται διά του δέκα. Η πιο μεγάλη αγορά του κόσμου, με τιμές πώλησης του πρώτου κόσμου, δίπλα σου, αρκεί ν’ απλώσεις το χέρι. Μέσα σε μερικά χρόνια, μαζεύτηκαν όλοι εδώ. Ευρωπαίοι, gringos, Γιαπωνέζοι. Ακόμη και για τους Κορεάτες, το κόστος εργασίας είναι μικρότερο εδώ. Εκατοντάδες χιλιάδες φτωχοί αγρότες μετανάστευσαν από τις αγροτικές περιοχές του νότου στις πόλεις του βορρά, για μισθούς πείνας. Οι παραμεθόριες πόλεις, πάνε να εκραγούν. Υπάρχουν σήμερα, από τον ένα Ωκεανό στον άλλο, κάπου τρεις χιλιάδες maquiladoras. Κι είμαστε ακόμη στην αρχή. Τριάντα με σαράντα νέες έρχονται να εγκατασταθούν κάθε μήνα, από όλες τις ηπείρους. Απασχολούν ήδη πάνω από ένα εκατομμύριο άτομα, στην πλειονότητά τους γυναίκες. Γιατί γυναίκες; Σου το έχω ήδη εξηγήσει: τις κάνουν ό,τι θέλουν, gero, είναι υποταγμένες. Έτσι είναι η mujer Mexicana: η ευτυχία του κάθε άντρα, μια υπάκουη Ινδιάνα, το πιάνεις; Και το νόμο τον γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια διότι, απλούστατα, σήμερα το μεξικάνικο κράτος το κυβερνούν οι maquiladoras. Μπορείς να φανταστείς λιγάκι τα κολοσσιαία ποσά που παίζονται; Τα ποσά που εξοικονομούν κάθε χρόνο οι πολυεθνικές λόγω των χαμηλών μισθών είναι ίσα με το εξωτερικό χρέος του Μεξικού, είτε το πιστεύεις είτε όχι! Τίποτε, άκουσέ με καλά, gero, τίποτε δεν γίνεται εδώ χωρίς τις maquilas. Ούτε καν το έγκλημα.

Αλί Γκιουζέλ: Ο θεσμός του Πολιτιστικού διαμεσολαβητή

Πριν μιλήσουμε για τους πολιτιστικούς διαμεσολαβητές, τι σημαίνει για σένα η πρωτοβουλία «Σεβασμός! –Καμία θέση για τον ρατσισμό»;
Αλί Γκιουζέλ: Στον τόπο μας εργάζονται άνθρωποι από 142 χώρες. Περνάμε όλοι μαζί πολύ χρόνο. Ο μεταξύ μας σεβασμός είναι το Α και το Ω για τη συνοχή μας. Αφιερώνω γι’ αυτό πολλή δύναμη και υπομονή, ώστε να γνωρίσουμε τα κοινά μας στοιχεία και να εξαλείψουμε τις προκαταλήψεις και τις φοβίες μας.

Από το 2001 υπάρχει σε σας ο επονομαζόμενος διαμεσολαβητής. Πώς προέκυψε η ιδέα αυτή και ποια είναι η αποστολή τους;
Γκιουζέλ: Καταλύτης γι’ αυτή την ιδέα ήταν οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2011. Με μιας και στη Γερμανία αρκετοί μετανάστες αντιμετωπίστηκαν ως πιθανοί τρομοκράτες. Αυτό φυσικά είναι κάπως υπερβολικά διατυπωμένο, αλλά υπήρξε ένα κλίμα κατά των ξένων. Στη συνέχεια στα σεμινάρια που διοργανώσαμε εκπαιδεύσαμε 30 πολιτιστικούς διαμεσολαβητές και στο μεταξύ στον τόπο μας είναι 140. Μεταξύ αρκετοί υψηλής εξειδίκευσης. Οι πολιτιστικοί διαμεσολαβητές οργανώνουν δυναμικά μια ανταλλαγή ανάμεσα στους πολιτισμούς και τις θρησκείες, παραδείγματος χάριν συνάδελφοί μας επισκέπτονται ένα τζαμί ή μια συναγωγή. Μετά από μια επίσκεψη κάποιος μας είχε πει: «Τώρα έχω μια καλύτερη εικόνα για τη θρησκεία σας». Τέτοιες δράσεις είναι μικρά βήματα για μια συναναστροφή με σεβασμό.

Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες αντιπαραθέσεις μεταξύ των διαφορετικών εθνικοτήτων στους χώρους εργασίας
Γκιουζέλ: Σωστά. Και αυτό είναι η δεύτερη αποστολή των πολιτιστικών διαμεσολαβητών. Μπορούν να μας καλούν ως εξομαλυντές. Ένα πρόβλημα είναι οι απαιτήσεις για διακοπές το καλοκαίρι. Συνάδελφοι με ρίζες στην αλλοδαπή έχουν πολύ συχνά εκεί οικογένεια και φίλους. Και θέλουν να περάσουν μαζί τους διακοπές μακράς διάρκειας. Οι εξομαλυντές βρίσκουν σχεδόν πάντα μια λύση, με την οποία είναι όλοι ικανοποιημένοι. Διαφορετικά έχουμε υβριστικά συνθήματα στις τουαλέτες. «Οι Τούρκοι ανήκουν στην υψικάμινο», παραδείγματος χάριν. Αν πιαστεί κάποιος, θα ακολουθήσει απόλυση. Και με τους συναδέλφους από τον συγκεκριμένο εργασιακό χώρο μιλάμε ανοιχτά. Καθένας μας έχει το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και στόχος μας είναι να τους ευαισθητοποιήσουμε.

Πώς είναι με τη δίκαιη ομαδοποίηση στις ομάδες αποζημίωσης;
Γκιουζέλ: Είναι κι αυτό επίσης ένας σημαντικός τομέας για τους πολιτιστικούς διαμεσολαβητές. Κοιτάνε τον προϊστάμενό τους στα χέρια, για να μην υποστεί κανένας διακρίσεις λόγω της καταγωγής του. Ο μετανάστης δεν έρχεται σ’ αυτό τον κόσμο πιο χαζός από έναν Γερμανό. Κι ο καθένας κερδίζει δίκαια, και αναγνωρίζεται μέσω της δουλειά του στην εταιρεία. Αυτό το γνωρίζει ο υπεύθυνος εργασίας. Και στηρίζει μάλιστα την καθιέρωσή του στους πολιτιστικούς διαμεσολαβητές.

Και τι θα πρέπει να κάνουν οι Γερμανοί κατά του ρατσισμού;
Γκιουζέλ: Οι Γερμανοί δεν θα πρέπει να κουραστούν να είναι περίεργοι για τους μετανάστες. Αυτό δεν είναι μονόδρομος: και οι μετανάστες θα πρέπει να είναι έτοιμοι να ενσωματωθούν και δεν θα πρέπει να χαρακτηρίσουν τους Γερμανούς ως «άπιστους χριστιανούς». Ο καθένας πρέπει να πιστεύει, αυτό που θεωρεί ως καλό. Αν ο σεβασμός υπό αυτή την έννοια κερδίσει έδαφος, τότε θα μπορέσουμε να γκρεμίσουμε τα τείχη της α-κοινωνίας.

Ρεπορτάζ: Σταύρος Παπαθανάκης
[email protected]

Το αφιέρωμα σε pdf υπάρχει και στη στήλη Ένθετα – Αφιερώματα

http://www.paratiritis-news.gr/admin/entheta/1314774309.pdf

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.