Κτηματολογιο: 3,45 εκατ. ακινητα «αγνωστου ιδιοκτητη» και καθυστερησεις δεκαετιων
Συνολικά 3,45 εκατομμύρια ακίνητα στην Ελλάδα, ποσοστό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 9% του συνόλου, παραμένουν καταγεγραμμένα ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», αποτυπώνοντας με τον πλέον σαφή τρόπο το βάθος των προβλημάτων που εξακολουθούν να συνοδεύουν το έργο του Κτηματολογίου. Και αυτό χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα αγνώστου ιδιοκτήτη ακίνητα σε 6 συμβάσεις στις οποίες δεν έχει ολοκληρωθεί η ανάρτηση. Την ίδια ώρα, περισσότερα από 4.000 νομοθετήματα έχουν εκδοθεί διαχρονικά για τη ρύθμιση του θεσμού, ενώ το συνολικό κόστος του έργου – που ξεκίνησε θεσμικά το 1995 – προσεγγίζει πλέον το 1 δισ. ευρώ χωρίς να έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Τα παραπάνω στοιχεία περιλαμβάνονται στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την πορεία της κτηματογράφησης στη χώρα, η οποία καταγράφει ένα σύνθετο πλέγμα θεσμικών, διοικητικών και λειτουργικών αδυναμιών πίσω από τις πολυετείς καθυστερήσεις. Όπως υπογραμμίζεται, το χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για την πρόοδο του έργου είναι «αντικειμενικά υπέρμετρα εκτεταμένο», ακόμη και για ένα τόσο σύνθετο εγχείρημα.
Η έκθεση αποδίδει τις καθυστερήσεις αφενός στις εγγενείς δυσκολίες ενός έργου που επιχειρεί την πλήρη χαρτογράφηση και επαλήθευση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος σε όλη τη χώρα και αφετέρου σε χρόνιες δυσλειτουργίες της διοίκησης. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η ελλιπής καταγραφή της δημόσιας περιουσίας, η μη ολοκλήρωση των δασικών χαρτών, οι συνεχείς αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο, οι καθυστερήσεις στη συλλογή δηλώσεων και η υποστελέχωση των υπηρεσιών ποιοτικού ελέγχου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο γεγονός ότι σε πολλές περιοχές η κτηματογράφηση περατώθηκε πριν ολοκληρωθεί η εξέταση αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων, πρακτική που – σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο – επιταχύνει μεν την έναρξη λειτουργίας του Κτηματολογίου, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί παρατεταμένη αβεβαιότητα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς χιλιάδων ακινήτων και αυξάνει την πίεση στο δικαστικό σύστημα.
Παράλληλα, σημαντικός αριθμός εκκρεμών εγγραπτέων πράξεων και αντιρρήσεων εξακολουθεί να επιβαρύνει αρκετά κτηματολογικά γραφεία, κυρίως λόγω υποστελέχωσης, αν και η έκθεση αναγνωρίζει πρόοδο στην ψηφιοποίηση των αρχείων των υποθηκοφυλακείων και στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την επιτάχυνση του νομικού ελέγχου.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο καταλήγει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας και ενώ η κτηματογράφηση πλησιάζει πλέον προς την ολοκλήρωσή της, το έργο εξακολουθεί να φέρει τις συνέπειες δεκαετιών αποσπασματικού σχεδιασμού και θεσμικής πολυπλοκότητας, με ανοιχτά ακόμη κρίσιμα ζητήματα που επηρεάζουν τόσο την ασφάλεια των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων όσο και τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων.
Η ανακοίνωση του Ελεγκτικού Συνεδρίου έχεις ως εξής:
«Το Ελεγκτικό Συνέδριο δημοσιεύει σήμερα την Έκθεση Ελέγχου 5/2025: Εθνικό Κτηματολόγιο: “Γιατί καθυστερεί η κτηματογράφηση ολόκληρης της Χώρας; Έχει αποδώσει η λειτουργία του Κτηματολογίου, όπου η κτηματογράφηση έχει ολοκληρωθεί;”.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο στην έκθεση αυτή διερεύνησε τους παράγοντες πρόκλησης καθυστερήσεων και δυσλειτουργιών στην κτηματογράφηση, αξιολόγησε το σύστημα των πρώτων εγγραφών και εξέτασε την επάρκεια των μηχανισμών ενημέρωσης των κτηματολογικών εγγραφών.
Τα πορίσματα του ελέγχου είναι τα ακόλουθα:
1. Τρεις δεκαετίες μετά τη νομοθετική πρόβλεψή της, η κτηματογράφηση πλησιάζει στο τέλος της. Το χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε είναι αντικειμενικά υπέρμετρα εκτεταμένο, ακόμη και για ένα τόσο σύνθετο εγχείρημα. Αξιοσημείωτη πρόοδος σημειώθηκε κατά την τελευταία δεκαετία.
2. Σημαντικός αριθμός ακινήτων έχουν καταχωρισθεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη.
Η καθυστέρηση ολοκλήρωσης της κτηματογράφησης οφείλεται σε:
- Εγγενείς παράγοντες και χρόνιες δυσλειτουργίες, όπως η ελλιπής καταγραφή της δημόσιας περιουσίας και η μη σύνταξη δασικών χαρτών
- Συχνές μεταβολές του νομοθετικού πλαισίου
- Λειτουργικά προβλήματα, όπως καθυστερήσεις στη συλλογή δηλώσεων, δυσχέρειες στη συγκρότηση των επιτροπών ενστάσεων και υποστελέχωση των υπηρεσιών ποιοτικού ελέγχου.
3. Σε πολλές περιοχές περατώθηκε πρόωρα η κτηματογράφηση χωρίς προηγούμενη ολοκλήρωση της εξέτασης αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις αρμόδιες Επιτροπές ή τον ανάδοχο. Δεν έχει γίνει μέχρι τώρα χρήση της νομοθετικά προβλεπόμενης δυνατότητας περάτωσης της κτηματογράφησης χωρίς προηγούμενη ανάρτηση.
Προβλέφθηκαν ιδιαίτερα αυστηρές διαδικαστικές προϋποθέσεις εξέτασης των αιτήσεων διόρθωσης των κτηματολογικών εγγραφών για υποθέσεις εκτοπισμού και γεωμετρικών μεταβολών.
Τα μέτρα αυτά, ενώ επιταχύνουν την έναρξη της λειτουργίας του Κτηματολογίου, μπορούν να προκαλέσουν παρατεταμένη αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων και επιβάρυνση του δικαστικού συστήματος, αν δεν επιταχυνθεί η διεκπεραίωση των εκκρεμών αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων.
4. Ύπαρξη μεγάλου αριθμού εκκρεμών εγγραπτέων πράξεων και αντιρρήσεων σε ορισμένα κτηματολογικά γραφεία και υποκαταστήματα λόγω υποστελέχωσης.
Η υλοποίηση του φυσικού αντικειμένου της ψηφιοποίησης του αρχείου των υποθηκοφυλακείων προχωρά με ικανοποιητικό ρυθμό.
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επιτάχυνε σημαντικά τον νομικό έλεγχο των εγγραπτέων πράξεων, συνεπάγεται δε την ανάγκη πρόβλεψης κατάλληλων δικλίδων ασφαλείας. Οι διαδικασίες έχουν ψηφιοποιηθεί σε σημαντικό βαθμό, διαπιστώνονται όμως ορισμένες δυσλειτουργίες.
5. Το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία του Κτηματολογίου είναι επεξεργασμένο. Υφίσταται νομοθετική ασάφεια ως προς το αν η οριστικοποίηση ανακριβών πρώτων εγγραφών συνεπάγεται πρωτότυπη κτήση της κυριότητας από τον ανακριβώς εγγεγραμμένο. Χρήζει επανεξέτασης το καθεστώς αποζημιωτικής ευθύνης του Ελληνικού Κτηματολογίου για εσφαλμένες εγγραφές».
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
