Βηματα και κατακτησεις μιας τριακονταετιας

Με αφορμή την εκδήλωση που πραγματοποιεί το Παράρτημα της ΕΓΕ Κομοτηνής το Σάββατο 20 Γενάρη στις 7 το απόγευμα στο ξενοδοχείο «Αρκάδια» με ομιλήτρια τη γιατρό παθολόγο – υγιεινολόγο Αλεξάνδρα Ευθυμιάδου τα μέλη της ΕΓΕ Κούλα Παπαδριέλλη, Νικολέτα Πετκίδου και Σοφία Εκμεκτσή μιλούν στον ΠτΘ για τις ουσιαστικές κατακτήσεις και τα βήματα που έγιναν από το 1976, που ιδρύθηκε η ΕΓΕ έως και σήμερα όσον αφορά στα προβλήματα των γυναικών αλλά και για τις προτάσεις της οργάνωσης με βάση τα σημερινά κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά δεδομένα.

Κατακτήσεις του γυναικείου κινήματος

ΠτΘ: Ποια είναι τα σημαντικά βήματα που έγιναν στη χώρα μας και για τα οποία πρωτοστάτησε το γυναικείο κίνημα;

Κ.Π.: Την εικοσαετία που μας πέρασε και με πρωταγωνίστρια την Ένωση Γυναικών Ελλάδας έγιναν σημαντικά πράγματα στον τόπο μας. Ενδεικτικά αναφέρω ότι μεταξύ αυτών υπογράφηκε η Διεθνής Σύμβαση του ΟΗΕ για την κατάργηση κάθε μορφής διάκρισης σε βάρος των γυναικών, υπογράφηκε η Διεθνής Σύμβαση 103 για την προστασία της μητρότητας, τροποποιήθηκε και ψηφίσθηκε το 1993 η τροποποίηση του οικογενειακού δικαίου, ιδρύθηκαν Κέντρα Οικογενειακού Προγραμματισμού, που είναι πάρα πολύ σημαντικά και σήμερα τα βλέπουμε από κάποια απόσταση και εμείς ξέρουμε πόσο σημαντικά είναι αλλά οι νεότερες όχι, γιατί ό, τι βρίσκουμε δεν ξέρουμε πώς ήταν παλιότερα. Καθιερώθηκε επίσης ο θεσμός του πολιτικού γάμου, ιδρύθηκε το Συμβούλιο Ισότητας, το οποίο προσέφερε πολλά, δόθηκε επίδομα εγκυμοσύνης και λοχείας στις ανασφάλιστες εργαζόμενες, αυτοτελής σύνταξη στην αγρότισσα, επετράπη η συμμετοχή των γυναικών σε αγροτικούς συλλόγους και συνεταιρισμούς, δόθηκε το δικαίωμα στην ελληνίδα αγρότισσα για δανειοδότηση από την Αγροτική Τράπεζα εφόσον είναι μέλος Συνεταιρισμού, διορίσθηκαν για πρώτη φορά γυναίκες νομάρχες, ψηφίσθηκε ο νόμος για την εφαρμογή της ισότητας των φύλων στις εργασιακές σχέσεις, συγκεκριμένα ο νόμος 1414, 2/2/84, τροποποιήθηκε ο Ποινικός Κώδικας για θέματα που αφορούν στο βιασμό, και συγκεκριμένα θεσπίστηκε η αυτεπάγγελτη δίωξη, – βέβαια επί του θέματος ο δρόμος είναι μακρύς, και γι’ αυτό είπα ότι το γυναικείο κίνημα έχει λόγους ύπαρξης σοβαρούς, – ψηφίσθηκε νόμος για τη γονική άδεια το Σεπτέμβρη του 1984, σύμφωνα με τον οποίο και ο άνδρας και η γυναίκα μπορούν να πάρουν άδεια για οικογενειακούς λόγους, εναρμονίστηκε η συνταξιοδοτική νομοθεσία στο πλαίσιο της ισότητας από το Υπουργείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, καταργήθηκε ο νόμος που διαχωρίζει επαγγέλματα σε ανδρικά και γυναικεία, όπως οι σχολές νηπιαγωγών ή οι στρατιωτικές σχολές, τα προγράμματα επαγγελματικού προσανατολισμού του ΟΑΕΔ που περιλαμβάνουν εκπαίδευση γυναικών σε παραδοσιακά ανδρικά επαγγέλματα και στις νέες τεχνολογίες, δημιουργήθηκε το πρώτο καταφύγιο για τις κακοποιημένες γυναίκες στην Αθήνα, κατοχυρώθηκε η ποσόστωση στα ψηφοδέλτια για την τοπική και νομαρχιακή αυτοδιοίκηση και στις βουλευτικές εκλογές. Πάνω σε αυτό το θέμα θα ήθελα να πω ότι δεν με ικανοποιεί, γιατί η ποσόστωση αυτή τη στιγμή κατοχυρώθηκε σε επίπεδο συμμετοχής και όχι εκλογής. Σε μία ενημέρωση στις Βρυξέλες για θέματα ισότητας στην οποία συμμετείχα οι Σουηδές βουλευτίνες μας ενημέρωσαν ότι όταν καθιερώθηκε η ποσόστωση αφορούσε και την εκλογή και ενώ όταν ξεκίνησαν η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στο Κοινοβούλιο ήταν της τάξης του 15% σήμερα έφθασε στο 60%, δηλαδή τους δόθηκε η ευκαιρία να τις γνωρίσουν. Κατά την άποψή μου αυτό θα έπρεπε να γίνει και εδώ και όχι μόνο στο θέμα της συμμετοχής. Στον πολιτιστικό τομέα καθιερώθηκαν τα ΔΗΠΕΘΕ σχεδόν σε κάθε νομό με στόχο την ανάπτυξη του πολιτισμού και της θεατρικής παιδείας αλλά και την αφομοίωση γυναικών ηθοποιών στους χώρους εργασίας, στον τομέα της παιδείας αναπτύχθηκαν ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα σχεδόν σε κάθε πρωτεύουσα νομού με στόχο την εκπαίδευση των νέων ανδρών και γυναικών, ήταν από τους στόχους που έθετε η γυναίκα γιατί νοιάζεται και για τον άνδρα παιδί εφόσον τον γεννά και θέλει την ισότητα και την συμπόρευση. Στον τομέα της υγείας καθιερώθηκε η νομιμοποίηση των αμβλώσεων, στον τομέα της πολιτικής αυξήθηκε ο αριθμός τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων, ιδιαίτερα μετά την κατοχύρωση της ποσόστωσης.

ΠτΘ: Όλα αυτά βέβαια μέσα σε από κάποια φιλοσοφία και ιδεολογία απέναντι στη γυναίκα και στα προβλήματά της….

Σ.Ε.: Ξεκινώντας η ΕΓΕ το 1976 είχε στόχο τα ατομικά προβλήματα των γυναικών, τα οποία όμως ωστόσο πλησιάζοντας τις γυναίκες ήταν και κοινά. Η ΕΓΕ ήταν μία ομάδα πίεσης ως προς την εκπαίδευση των γυναικών, αλλά και ένας πολιτικός οργανισμός πολιτών που λειτούργησε σαν όχημα αφύπνισης και δράσης για αυτό και το κίνημα που δημιουργήθηκε ήταν μαζικό. Στόχος του ήταν η κατάργηση ιδιαίτερα των ανισοτήτων και των πατριαρχικών αντιλήψεων. Μετά τη δημιουργία του πυρήνα στην Αθήνα δημιουργήθηκαν παραρτήματα σ’ όλες τις πόλεις και με τη σειρά τους αυτά έκαναν τους πυρήνες στα χωριά. Μη ξεχνάμε ότι και τα ΜΜΕ της εποχής ήταν ανδροκρατούμενα και έπρεπε να βγούμε να μιλήσουμε γυναίκες. Γι’ αυτό και στην Πανελλαδική Διάσκεψη το 1982 τέθηκε το θέμα της αποτελεσματικότερης λειτουργίας της Οργάνωσης και το ιδεολογικό στίγμα της οργάνωσης. Όσον αφορά στην ιδεολογία η ΕΓΕ είναι ανεξάρτητη, φεμινιστική, σοσιαλιστική οργάνωση. Όταν λέμε σοσιαλιστική εννοούμε τη φιλοσοφική και όχι την κομματική έννοια του όρου. Σοσιαλισμός και φεμινισμός είναι κοινωνικές θεωρίες που στόχο έχουν την απελευθέρωση του ανθρώπου από την εκμετάλλευση, την αλλοτρίωση, την καταπίεση και επί άλλων θεμάτων. Το κεντρικό συμβούλιο ξεκίνησε με περιοδείες ανά την Ελλάδα κατά την διάρκεια των οποίων έγινε αντιληπτή η έλλειψη παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών ώστε να δοθεί η ευκαιρία στη γυναίκα να βγει έξω, επίσης έγινε αντιληπτό το θέμα της βίας, της άμβλωσης. Όλα αυτά έδωσαν την ευκαιρία στις γυναίκες να εκφράζονται ελεύθερα, να συμμετέχουν στους μαζικούς φορείς. Μία σημαντική πρόταση που προώθησε στην ΕΕ ήταν η δημιουργία αγροτοσυνεταιρισμών και έτσι ιδρύθηκε ο πρώτος αγροτοσυνεταιρισμός στην Πέτρα της Μυτιλήνης που λειτουργεί ακόμη και σήμερα. Στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη στο Ναϊρόμπι συμμετείχε η ΕΓΕ, όπου ασχολήθηκαν με τα προβλήματα της ανθρωπότητας κατέληξαν ότι αυτά είναι και των γυναικών, ότι χωρίς ειρήνη δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη, ότι χωρίς ανάπτυξη δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική ισονομία και γυναικεία απελευθέρωση.

ΠτΘ: κ. Πετκίδου, ποια είναι η δική σας εμπειρία; Πώς θα κρίνατε το έργο της ΕΓΕ;

Ν.Π.: Η ΕΓΕ θεωρώ ότι είναι από τα κινήματα που είχαν μεγάλη απήχηση στις γυναίκες. Βέβαια διαμορφώθηκε κάτω από περίεργες συνθήκες εκείνη την εποχή. Οι γυναίκες τότε αγωνίζονταν και είχαν πολλές κατακτήσεις να επιδιώξουν. Η σημερινή εποχή έχει αλλάξει πλέον. Οι γυναίκες βασισθήκαμε σ’ αυτές τις κατακτήσεις, έχουμε καταφέρει πολλά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ζητάμε και άλλα. Η κατοχύρωση των γυναικείων ζητημάτων, όσον αφορά στην υπόσταση και όχι σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο, ήταν σημαντική. Αν σκεφτούμε ότι μέχρι το 1952 η ελληνίδα δεν είχε το δικαίωμα ψήφου, που σημαίνει ότι δεν της επιτρεπόταν να έχει πολιτική άποψη, αν σκεφτούμε ότι δεν είχε δικαίωμα περιουσίας μέχρι το 1981, γιατί από τη στιγμή που παντρεύονταν όλα τα υπάρχοντα περνούσαν στο σύζυγο και σε περίπτωση διαζυγίου δεν είχε τίποτε, νομίζω ότι είναι από τις πιο σημαντικές κατακτήσεις, πέρα των τυπικών. Όσον αφορά στο θέμα της ισότητας πιστεύω ότι ισότητα δεν σημαίνει εναντίωση στο αντίθετο φύλο. Εν αντιθέσει πιστεύω ότι πρέπει να υπάρχει αλληλοσεβασμός, αλληλοεκτίμηση του ενός προς τον άλλο.

ΠτΘ: κ. Εκμεκτσή μιλήσατε για τη δημιουργία πυρήνων σε χωριά που όλοι γνωρίζουμε ότι το επίπεδο τότε ήταν και κοινωνικά και μορφωτικά κατώτερο από αυτό των αστικών κοινωνιών. Πόσο εύκολα ή δύσκολα μπορούσατε να περάσετε κάποιες ιδέες στις γυναίκες;

Σ.Ε.: Δεν ήταν ιδιαίτερα δύσκολο. Οι γυναίκες εσωτερικά ήταν καταπιεσμένες και ήθελαν να εξωτερικεύσουν τα προβλήματά τους. Δεν είχαν όμως ανθρώπους να τα εξωτερικεύσουν και πολλές φορές ντρεπόταν να τα πουν για να μη λοιδορηθούν, γιατί στις μικρές κοινωνίες υπάρχει η μεμψιμοιρία, το κουτσομπολιό. Αυτό σιγά – σιγά ξεπεράστηκε και άρχισαν να σκέφτονται ότι τα προβλήματα είναι πάνω απ’ όλα, ότι πρέπει να τα συζητήσουμε μεταξύ μας για να βρούμε και λύση. Πραγματικά μπορώ να πω ότι μας αγκάλιασαν. Είχαν δημιουργηθεί πυρήνες στην Ξυλαγανή, στους Προσκυνητές, στη Στρύμη, στις Σάπες και κάναμε πολλές εκδηλώσεις. Οι γυναίκες διψούσαν και όταν μπήκαν και αυτές στο παγκόσμιο γυναικείο πρόβλημα άρχισαν να καταλαβαίνουν ότι μπορούν να ανοιχθούν και ζητούσαν τις συναντήσεις μας.

Κ.Π.: Πολλές φορές είδα ότι παρακολουθούσαν τη συζήτηση και όταν μία έθετε ένα θέμα αυτές έβλεπαν ότι αντιμετώπιζαν το ίδιο, αλλά δεν τολμούσαν να το συζητήσουν. Έβλεπαν ότι αφού συζητιέται το θέμα μπορούσαν να το πουν και να το συζητήσουν. Δεν θα ξεχάσω σε μια συνάντηση στους Προσκυνητές μία κυρία ήρθε με τα τρία εγγονάκια της. Ήθελε να ακούσει τι θα πούμε. Συγκεκριμένα το θέμα αφορούσε στην Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Μιλήσαμε για την ισότητα, για το ότι θα έπρεπε και εμείς να έχουμε ένα περιθώριο χρόνου για τους εαυτούς μας, οπότε κάποια στιγμή μας είπε: «Μέχρι σήμερα πίστευα ότι έχουμε ισότητα με τον άνδρα μου, γιατί βοηθιόμαστε στις αγροτικές εργασίες, αλλά τώρα που είπα ότι θα ρθω εδώ, αυτός πήγε στο καφενείο και μου είπε πάρε τα παιδιά μαζί σου. Έτσι πάντα ζούμε. Εγώ ως επί το πλείστον είμαι περισσότερο φορτωμένη. Το διαπιστώνω αυτή την ώρα. Το θεωρούσα βέβαια φυσικό, αλλά δεν είναι. Άλλη φορά δεν θα ρθω με τα παιδιά θα του τα δώσω να τα κρατήσει».

Σ.Ε.: Έτσι δημιουργήσαμε ένα προβληματισμό στις γυναίκες και ίσως μια λανθασμένη αντίληψη ότι υπάρχει μια ισότητα αλλά σιγά -σιγά άρχισαν να βλέπουν και κάποια άλλα δικαιώματα που είχαν οι γυναίκες. Βέβαια το κίνημα λοιδορήθηκε από πολλούς. Και όχι μόνο από άνδρες αλλά και από γυναίκες. Κάποια στιγμή κατάλαβαν ότι ήταν λάθος και ο χρόνος απέδειξε ότι αυτό το κίνημα ήταν που έφερε τη γυναίκα σήμερα να συμμετέχει στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

ΕΓΕ και Μαργαρίτα Παπανδρέου

ΠτΘ: Κάποια στιγμή και η ΕΓΕ έκανε «κοιλιά», όσον αφορά στη δραστηριοποίησή της. Από πέρσι επαναδραστηριοποιείσθε. Σήμερα ενόψει της παγκοσμιοποίησης, ενόψει της φιλελευθεροποίησης, ενόψει όλων των κοινωνικών προβλημάτων ποιες είναι οι απόψεις και οι προτάσεις της, με δεδομένο ότι το ατομικό πρόβλημα είναι και συλλογικό;

Κ.Π.: Τα δεδομένα σαφώς σήμερα έχουν αλλάξει. Γυναικεία θέματα εξακολουθούν να υπάρχουν σ’ άλλη βάση, αλλά η γυναίκα γενικότερα έχει συνειδητοποιήσει ότι είναι ισότιμη και την ενδιαφέρουν τα πάντα. Στο πλαίσιο αυτό η οργάνωσή μας έχει βάλει θέματα διάφορα και καταθέτει προτάσεις για όλα. Στα κοινωνικά θέματα έχει καταθέσει προτάσεις για την κατανάλωση, όπως τον έλεγχο των διαφημίσεων μέσα από την τηλεόραση, τον σωστό προγραμματισμό της διατροφής μας, την ιεράρχηση και αξιολόγηση των αναγκών, την επιλογή των σωστών προϊόντων, τον έλεγχο των τιμών, τη βοήθεια των γυναικών για δραστηριοποίηση σε καταναλωτικούς συλλόγους, ώστε με αυτό τον τρόπο να συμβάλλουμε στην απόκτηση καταναλωτικής συνείδησης. Ένα άλλο θέμα σοβαρό και σημαντικό είναι η προστασία του περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής. Για την ΕΓΕ η προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να γίνει εργαλείο για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Το γεγονός ότι οι γυναίκες και ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες έχουν μικρή γνώση των νέων τεχνολογιών τις εμποδίζει να συμμετέχουν στα κέντρα λήψης αποφάσεων, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Είναι αναγκαίο να χτυπήσουμε στη ρίζα το πρόβλημα να γίνουν κατανοητές οι επιπτώσεις των περιβαλλοντικών προβλημάτων και να βρεθούν λύσεις. Η ΕΓΕ αγωνίζεται επίσης προς την κατεύθυνση να υπάρχει νομική, εκπαιδευτική, ηθική και κοινωνική βοήθεια και απαραίτητες προϋποθέσεις για τον επαναπατρισμό, την επιστροφή και την πλήρη αποκατάσταση των προσφύγων και ιδιαίτερα των γυναικών και παιδιών. Όσον αφορά στη νεολαία το ερώτημα που κυριαρχεί είναι «τι ζητούν επιτέλους αυτά τα παιδιά τα έχουν όλα»; Είναι όμως μεγάλος ο προβληματισμός αν τα έχουν όλα. Το σοβαρότερο που έχουμε να κάνουμε αντί να ψάχνουμε απαντήσεις είναι να έρθουμε κοντά στα παιδιά. Υπήρξαν χρόνια που υπήρξε μια απομάκρυνση. Μπορεί να λέμε για τη γυναίκα ότι είναι το μισό του φεγγαριού τα παιδιά είναι όμως το μισό του πληθυσμού αυτής της γης και πρέπει να προωθήσουμε μια σωστότερη επικοινωνία, ώστε να αποφύγουμε όλα αυτά τα προβλήματα που ταλανίζουν τη νεολαία με σοβαρότερο τα ναρκωτικά.

Σ.Ε.: Η κοινωνία έχει ανάγκη της γυναικείας αντίληψης την εμπειρία και τη σοφία των γυναικών στο πολιτικό σύστημα. Τα προβλήματα σήμερα είναι μεγαλύτερα και συχνά δυσκολότερα εξαιτίας του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης. Θα έπρεπε η παγκοσμιοποίηση να αναφέρεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, τις αξίες και τις ευαισθησίες προς τα μέλη της κοινωνίας μας που βρίσκονται στο περιθώριο και να μην είναι απλά η παγκοσμιοποίηση του κέρδους.

Ν.Π.: Ένα μεγάλο θέμα που απασχολεί την ΕΓΕ είναι και το τράφικινγκ. Πολλοί δεν ξέρουν τι είναι και το ακούνε ως κεφαλίδα. Είναι η εμπορία της ανθρώπινης σάρκας και δη της γυναικείας. Πολλοί το κάνουν ξεδιάντροπα και απάνθρωπα. Φέρνουν γυναίκες στην Ελλάδα και σε άλλα μέρη με σκοπό το κέρδος. Δεν ενδιαφέρονται για την ψυχική τους κατάσταση και τη ζωή τους. Ζητάμε να υπάρξει ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο με ποινές που θα είναι για παραδειγματισμό. Θα πρέπει να μάθουν όλοι να σέβονται την ανθρώπινη υπόσταση, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για γυναίκα, η οποία δεν διαθέτει δύναμη, δεν διαθέτει γροθιά. Διαθέτει όμως ευαισθησία και μυαλό και αυτό πρέπει να το καταλάβουμε όλοι.

ΠτΘ: Πώς προέκυψε η ιδέα για τη δημιουργία εκδήλωσης με θέμα τη διατροφή;

Κ.Π.: Προέκυψε από τη σκέψη ότι πρέπει να έχουμε ένα καλό όχημα και να κάνουμε οτιδήποτε γι’ αυτό. Ομιλήτρια της εκδήλωσης είναι η Αλεξάνδρα Ευθυμιάδου, εξαιρετική γιατρός, παθολόγος, κόρη του Τηλέμαχου Ευθυμιάδη, του πρώτου υγιεινολόγου στην Ελλάδα, ο οποίος κυριολεκτικά έκανε θαύματα. Ήταν γιατρός στη Μέση Ανατολή και θεράπευε τους στρατιώτες με τη διατροφή και είχε αποτελέσματα πολλαπλάσια απ’ ό,τι οι γιατροί που ασχολούνταν μόνο με την αντιβίωση και με την κλασική ιατρική. Έκανε συνδυασμό και των δύο. Έχουμε τεράστια προσωπική ευθύνη στο τι θα κάνουμε για τους εαυτούς μας, στο προλαμβάνειν ως επί το πλείστον, το οποίο σχετίζεται άμεσα με τη διατροφή. Μ’ αυτές τις σκέψεις ζητήσαμε από την κ. Ευθυμιάδου να έρθει εδώ, γιατί διαρκώς το θέμα της παχυσαρκίας στην Ελλάδα μεγαλώνει. Έχουμε τα πιο παχύσαρκα παιδιά, εμείς μία χώρα που κάποτε στηρίζονταν στη μεσογειακή διατροφή και σήμερα την έχουμε ξεχάσει, με ποσοστό υγείας μεγαλύτερο από τις άλλες χώρες, με το λάδι, την ελιά, φθάσαμε να είμαστε αποκλειστικά κρεατοφάγοι και να μην προσέχουμε τη ζωή μας και την υγεία μας. Για αυτό καλέσαμε την κ. Ευθυμιάδου η οποία πρόθυμα ανταποκρίθηκε, χωρίς να μας επιβαρύνει και την ευχαριστούμε πολύ.

ΠτΘ: Κλείνοντας θα ήθελα να μου πείτε αν στο μέλλον σκέφτεστε να διοργανώσετε και άλλες εκδηλώσεις;

Κ.Π.: Έχουμε κάνει κάποιο προγραμματισμό. Σίγουρα στις 8 Μάρτη θα κάνουμε μία εκδήλωση. Επειδή ασχολούμαστε με κοινωνικά θέματα το θέμα της παραβατικότητας της παιδικής ηλικίας μας το τελευταίο διάστημα μας έχει συνταράξει,απευθυνθήκαμε στο «Χαμόγελο του παιδιού» και συγκεκριμένα στην ψυχολόγο, κ. Μαυράκη που με ενθουσιασμό δέχτηκε να έρθει, γνωρίζει την πόλη μας γιατί ο γιος της σπούδαζε εδώ. Η εκδήλωση θα γίνει στις 4 Μάρτη.

ΠτΘ: Σας ευχαριστούμε πολύ.

Κ.Π., Ν.Π., Σ.Ε.: Κι εμείς σας ευχαριστούμε.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.