Βαβυλωνια υπαρχει και στις μερες μας»

Ένας ηθοποιός με μεγάλη πορεία στο θέατρο, ο Ταξιάρχης Χάνος, που στο έργο «Βαβυλωνία» των ΔΗΠΕΘΕ Σερρών και Κομοτηνής υποδύεται τον ανατολίτη, μιλά στον ΠτΘ για το ίδιο το έργο και τα νοήματά του, αλλά και για την αρνητική κριτική που του ασκήθηκε. Ο κ. Χάνος υποστηρίζει ότι η «Βαβυλωνία» είναι ένα έργο επίκαιρο και ζωντανό ακόμη και στις μέρες μας. Η πολύ επιτυχημένη θερινή παραγωγή θα ανέβει ξανά στην Κομοτηνή 31 Αυγούστου και 1η Σεπτεμβρίου 2009.

ΠτΘ: κ. Χάνο, έχετε μεγάλη πορεία στο θέατρο. Βλέποντας το έργο από απόσταση γιατί κάποιος θεατής θα έπρεπε να δει την «Βαβυλωνία»;

Τ.Χ.: Είναι θέμα του θεατή. Προσωπικά θα έλεγα γιατί θα το έβλεπα εγώ και θα το ξαναέβλεπα. Πιστεύω ότι μιλά στο DNA όλων των Ελλήνων με ένα περίεργο, απλό φυσικό τρόπο. Μας συνδέει ένα μυστικό νήμα με αυτό το έργο. Παρατηρούμε μέσα από τη διαδικασία της διαφορετικής ντοπιολαλιάς κάποιους χαρακτήρες που τους βλέπουμε γύρω μας και αυτό είναι το παζλ της φυλής μας.

ΠτΘ: Με αφετηρία τη γλώσσα είπατε ότι βλέπουμε χαρακτήρες. Κατ΄ αρχήν σήμερα οι ντοπιολαλιές έχουν εξαφανισθεί και η τηλεόραση έχει οδηγήσει στο να ομογενοποιηθεί η γλώσσα…

Τ.Χ.: Υπάρχουν όμως μέρη που κρατούν την ντοπιολαλιά. Στην Κρήτη μιλούν τα κρητικά, οι Πόντιοι μιλούν ποντιακά. Όταν πηγαίνω στο Πήλιο από όπου είναι και η καταγωγή μου μιλάμε την ντοπιολαλιά. Κρατάμε πίσω μας κάποιες μνήμες. Δεν τελειώνει εύκολα αυτή η ιστορία. Και αυτή τη στιγμή υπάρχουν πολλοί Έλληνες μετανάστες στην πατρίδα, για παράδειγμα Πόντιοι από τη Ρωσία. Και μάλιστα η δική σας εφημερίδα είδα και χάρηκα πάρα πολύ, που έχει ειδήσεις στα ρώσικα και τούρκικα, κάτι που είναι πολύ σημαντικό. Είναι σημαντικό και υπέροχο και μπράβο σας που το κάνετε. Οι Πόντιοι από τη Ρωσία ήταν εκεί Έλληνες εδώ είναι Ρώσοι. Αυτό είναι κάτι τρομερό και υπάρχει μια σύνδεση στο θέμα εδώ και αιώνες.

Στο έργο κάνω τον ανατολίτη εκ Καππαδοκίας, -να σημειώσω ότι το έργο γράφτηκε το 1836,- που έρχεται από εκεί και προσπαθεί να βρει τους άλλους με τους οποίους μιλά την ίδια γλώσσα, δηλαδή τους συνδέει και ένα όραμα μιας νέας πατρίδας, για να συνεννοηθούν. Ο ανατολίτης, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι ο μέσος όρος, είναι ένας απλός, αγράμματος, όμως έξυπνος άνθρωπος, ο οποίος δεν ρίχνει λάδι στη φωτιά, προσπαθεί δηλαδή μέσα από αυτή τη διαφορετικότητα να αντλήσει τα θετικά σημεία, αυτά που μας συνθέτουν και όχι αυτά που μας αποσυνθέτουν. Βλέπει δηλαδή το ποτήρι μισογεμάτο, όχι μισοάδειο, και προσπαθεί σιγά – σιγά να ενώσει όλο αυτό το παζλ και σε σχέση με τους χαρακτήρες. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Βυζάντιος βάζει τον Κρητικό με τον Αρβανίτη να μαλώνουν. Αυτό κάτι σημαίνει. Δεν σημαίνει ότι όλοι οι Αρβανίτες ή όλοι οι Κρητικοί θα μάλωναν. Κάνουμε ένα θεατρικό έργο και ένα θεατρικό έργο είναι μια φέτα ζωής. Δείχνει με ένα τρόπο ότι αιώνες τώρα που έχουν περάσει, οι χαρακτήρες πάνω κάτω κάτι θυμίζουν, δεν είναι μακρινοί. Ο Βυζάντιος δεν έβαλε να μαλώνει ο Χιώτης ή, αν τον έβαζε να μαλώνει, θα το έκανε με ένα εντελώς διαφορετικό τρόπο, δείχνοντας τον χαρακτήρα του.

ΠτΘ: Ο ανατολίτης που υποδύεστε, έτσι όπως τον τοποθέτησε ο Βυζάντιος, είναι ο κοσμοπολίτης που συγκεράζει πράγματι. Εξάλλου και ο Βυζάντιος είναι μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία στο χώρο του θεάτρου, είναι και ο ίδιος ανατολίτης, έχει μια πολύ ενδιαφέρουσα διαδρομή…

Τ.Χ.: Έζησε πολλά χρόνια δίπλα στο Μπέη στην Τύνιδα και μόλις άρχισε η επανάσταση ήρθε στην Ελλάδα. Ήταν πολύ μορφωμένος, έζησε κοντά σε ένα μοναχό από τον οποίο έμαθε και την αγιογραφία και σε αυτήν κατέληξε. Και ενώ είχε όλα τα καλά στην Τύνιδα ήρθε στην Ελλάδα είχε κάποιες διοικητικές θέσεις με τον Καποδίστρια, δεν τα πήγε όμως καλά με την αντιβασιλεία, με αποτέλεσμα να καταλήξει στην Καλαμάτα να ζωγραφίζει για να ζήσει την οικογένειά του. Είναι ένας έντιμος Έλληνας που προσπαθεί και διαφωνώ με τις κριτικές που γράφονται ότι ήταν συντηρητικός. Το έργο δεν είναι συντηρητικό. Είναι ένα έργο που μας θέτει το ερώτημα ότι αν δεν είμαστε ικανοί να το δούμε είναι δικό μας θέμα.

Το ερώτημα λοιπόν που θέτει είναι αν μπορεί ο καθένας να το δει ακόμη και σήμερα με την πολιτική που είναι χάλια. Η Βαβυλωνία υφίσταται και στις μέρες μας. Για αυτό και συνδέεται με το κοινό όλης της επικράτειας όπου και αν παίξαμε, και καλά κάνει να κρατά και κάποιες αποστάσεις, και καλά κάνει μια μειοψηφία που αντιδρά, το σεβόμαστε απόλυτα αυτό. Δεν τους αρέσει η σύνδεση με τους μετανάστες. Σας είπα όμως το παράδειγμα πριν. Και εσείς αυτό κάνετε και έχετε ειδήσεις και στα ρώσικα.

Το έργο είναι ζωντανό

και ατόφιο

ΠτΘ: Είναι ο Βυζάντιος συντηρητικός όταν το 1835, λίγα χρόνια μετά την ίδρυση της Ελλάδας με την ντοπιολαλιά και το χαρακτήρα του ο καθένας προσπαθούν να συμβιώσουν για το όραμα μιας νέας πατρίδας; Αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εκληφθεί συντηρητικό και είναι επίκαιρο στην εποχή που ζούμε …

Τ.Χ.: Συντηρητικό από την άποψη ποια γλώσσα θα επικρατήσει. Γιατί θεατρικά έργα εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν. Μόνο στην Κρήτη γράφτηκαν και στα Ιόνια Νησιά καθώς και από την πλευρά της Μικράς Ασίας. Τότε δεν γράφονταν έργα. Στην Ηπειρωτική Ελλάδα δεν υπήρχε απολύτως τίποτα, άρα οι Έλληνες που ήρθαν από τις Παραδουνάβιες χώρες, καθώς και οι Φαναριώτες στην αρχή του κράτους, μπήκαν σε μια προσπάθεια ανταγωνισμού για το ποιος θα κερδίσει, για το ποιος θα υπερισχύσει.

ΠτΘ: Θα πρέπει να πούμε ότι αυτή τη στιγμή μιλάμε για το γλωσσολογικό θέμα που έθεσε ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, αν ακολουθήθηκε η μέση οδός του Κοραή. Φαντάζομαι όμως ότι το έργο δεν έχει καθόλου αυτή τη φιλολογική ανάλυση…

Τ.Χ.: Όχι βέβαια και ούτε θα καθίσουμε να συζητήσουμε για αυτό το θέμα, γιατί όταν ανέβηκε το έργο το 1930 από το Φώτο Πολίτη, οι κριτικές ήταν αρνητικές. Θέλω να πω ότι οι κριτικές υπάρχουν για να τις συζητούμε, δηλαδή μετά από εκατό χρόνια στον παρατηρητή του μέλλοντος, από έναν δημοσιογράφο του μέλλοντος, είμαι βέβαιος ότι θα συζητούν για τη «Βαβυλωνία» του τότε όπως γίνεται και σήμερα.

Για να κλείσω το θέμα τότε η κριτική έλεγε ότι χρειάζεται και άλλοι έλεγαν ότι δεν χρειάζεται. Άρα αυτό σημαίνει ότι το έργο είναι ζωντανό είναι ατόφιο και το χρειαζόμαστε και εμείς να υπάρχει. Για αυτό και όταν ανεβαίνει με καλές συνθήκες, που όντως σήμερα είναι καλές οι συνθήκες, έχει αντίκτυπο στον κόσμο.

ΠτΘ: κ. Χάνο η Αθήνα σήμερα είναι μια Βαβυλωνία. Εσείς θεωρείτε ότι η παρούσα ανάγνωση του έργου ανταποκρίνεται στα δεδομένα; Ο κ. Γκόνης είπε ότι ένα έργο ζει όσο ζει και ως πραγματικότητα στην κοινωνία…

Τ.Χ.: Η ουσία του έργου ποτέ δεν αλλοιώνεται και εκείνο που χρειάζεται και είναι πολύ σημαντικό είναι να είναι σύγχρονο. Για μένα σύγχρονο είναι αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή. Σύγχρονο είναι αυτό που φέρω εγώ ως ηθοποιός ως ύπαρξη. Άρα λοιπόν κάνοντας τον Ανατολίτη σίγουρα δεν είμαι ο ανατολίτης που έκανε πριν ογδόντα χρόνια με τεράστια επιτυχία ο Χριστόφορος Νέζερ. Είμαι ο Ταξιάρχης Χάνος με αυτές τις σπουδές, με αυτή την προσπάθεια, με τον πολιτισμό δηλαδή που φέρω και άρα, επειδή οι σκηνοθέτες φέρουν ένα πολιτισμό και επειδή το θέατρο είναι μια ομαδική δουλειά, όλοι φέρουμε έναν πολιτισμό. Η αφορμή όμως είναι το έργο. Εγώ πιστεύω απόλυτα ότι είμαστε σύγχρονοι εμείς οι καινούργιοι που ασχολούμαστε με το έργο. Το θέμα όμως είναι ότι, επειδή στην θεατρική παράσταση υπάρχει και μία όψη, είναι πολύ σημαντική να ψάχνουμε να βρίσκουμε τρόπους που να μην είναι τουλάχιστον γραφικοί. Γιατί κινδυνεύει αυτό το έργο πολύ εύκολα να μπει σε μια γραφική διαδικασία αναπαράστασης. Το έργο δεν έχει ανάγκη μια αναπαράσταση, ούτε μια γραφική ματιά, έχει ανάγκη τη ζωή και ζωή είναι αυτό που εγώ μυρίζω και γεύομαι από το έργο, να μπορέσω με το κοινό να το κοινωνήσω. Μία ένδειξη του κοινού είναι ότι γελά ή βρίζει, όλα αυτά όμως είναι κάτι ζωντανό.

ΠτΘ: Αυτοκολακευόμαστε χρόνια λέγοντας ότι είμαστε φιλόξενοι. Παρόλα αυτά η ιστορία και για τους πρόσφυγες του 22 γράφει ότι τους έφτυναν, όπως και σήμερα, για παράδειγμα, τον καταυλισμό της Πάτρας τον σήκωσαν σε μια μέρα. Το συγκλονιστικό που διάβασα και πέρασε στα ψιλά για την περιοχή μας είναι ότι βρέθηκε Βούλγαρος μετανάστης να τον έχουν κατασπαράξει τα σκυλιά. Υποτίθεται ότι όλοι μας μεγαλώσαμε με τα νάματα του ανθρωπιστικού πολιτισμού…

Τ.Χ.: Θα σας πω και κάτι περισσότερο φρικτό από αυτά τα παραδείγματα και το οποίο μας ξεφεύγει. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν πρώτης γενιάς μετανάστες οι οποίοι στους δεύτερης γενιάς φέρονται ακόμη χειρότερα από ό,τι εμείς. Όταν κάποτε υποδυόμουν έναν Κούρδο με είχαν ρωτήσει αν είμαστε ρατσιστές. Είχα πει ότι είμαστε και τώρα το πιστεύω αυτό. Στον άνθρωπο υπάρχει αυτό. Είμαστε ρατσιστές. Η φύση μας είναι ρατσιστική.

ΠτΘ: Είναι καίρια η παραδοχή αυτή…

Τ.Χ.: Θα πρέπει όμως να πω ότι όλο αυτό εγώ το λέω σαν παράδειγμα, για αυτό και το έργο μας είναι σαν παράδειγμα. Γιατί, αν ξεμείνουμε στις ιδιαίτερες περιπτώσεις και το κάνουμε περιπτωσιολογικό, θα αρχίσουν οι αντιρρήσεις της κάθε πλευράς. Καλό είναι να μείνουμε στην ουσία του έργου. Το έργο το σύγχρονο, το κλασικό που μιλά στο DNA μας. Θέλει να πει ότι ψάξτε να βρείτε τρόπους, εφόσον ζείτε στον ίδιο χώρο, στην ίδια γη. Υπάρχουν πράγματα που αφορούν όλους και όχι μόνο αυτά τα οποία μας χωρίζουν. Υπάρχουν και αυτά, αλλά τουλάχιστον ας δώσουμε μια προτεραιότητα σε αυτά που μας κάνουν περισσότερο ανθρώπους.

Αυτή τη στιγμή στην Αθήνα υπάρχει στο ιστορικό της κέντρο, ένα τρίγωνο του διαβόλου, από το οποίο δεν μπορείς να περάσεις γιατί θα σε κλέψουν. Η μία πλευρά λέει να τους ρίξουμε μια βόμβα και να τους ανατινάξουμε και η άλλη ότι αυτό το γκέτο εμείς οι βολεμένοι το δημιουργήσαμε. Οι άνθρωποι θα πρέπει συνεχώς να επικοινωνούν με την «Βαβυλωνία» που έχουν μέσα τους, γιατί υπάρχει «Βαβυλωνία» και προς τα μέσα κι όχι μόνο προς τα έξω. Με τον ίδιο μου τον εαυτό δεν μπορώ να επικοινωνήσω και πρέπει συνεχώς να ψάχνομαι. Για μένα αυτό είναι πολιτισμός και αυτό πρέπει να το κοινωνήσω και σε άλλους ανθρώπους.

Σιγά – σιγά θα δημιουργηθούν αυτά τα πράγματα. Είναι πολύ εύκολο να διαλύσουμε το παν ανά πάσα στιγμή. Η διαφορετικότητα είναι αναγκαία στη ζωή. Κάποια στιγμή κάποια από τις μόδες νικά και θέλει να πουλήσει όπως η κρίση που υπάρχει. Το σύστημα δημιούργησε μια κρίση όπως πριν χρόνια δημιούργησε μια άλλη, το ότι είχαμε λεφτά όλοι. Σήμερα φτιάχνουν μια κρίση που μας μιλά για πείνα. Όλα αυτά αν οι άνθρωποι έψαχναν λίγο μέσα τους, δεν θα υπήρχαν. Το σύστημα μας βάζει στο σύστημα «των κρίσεων» και εμείς μένουμε απαθείς. Και για να ξαναγυρίσω στο έργο, αυτό προσπαθεί να πει. Δεν συμφωνείς, αλλά θα συνεννοηθείς.

ΠτΘ: κ. Χάνο, σας ευχαριστούμε πολύ.

Τ.Χ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Τ.Β. – Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.